A theoretical examination of AI-based artistic production from a Walter Benjamin perspective

Öz

This study examines the relationship between artificial intelligence (AI) and art. It references Walter Benjamin's approach in his work “The Work of Art in the Age of Mechanical Reproduction,” which explores the impact of technology on art. According to Benjamin, technology, which enables rapid and easy copying while reducing production processes to mechanics and technology, fundamentally affects art in three ways: loss of aura/singularity, cult/exhibition value, and political function. AI, which did not yet exist when Benjamin wrote his work, has taken the aforementioned copying and production processes to a much more advanced stage. In this context, the main topics that have come to the fore are the artistic equivalent of content produced by AI, its relationship with humanity's emotional, aesthetic, and ethical heritage, the legal dimension of the issue, and predictions about its future. The study aims to demonstrate the validity and vitality of Benjamin's critiques while identifying the limits of their adequacy in terms of the dynamics (conjuncture) of the period. It also shows that the relationship between art and AI needs to be re-examined on an ontological level and clarified in a way that encompasses different contexts such as ethics and law.

Anahtar Kelimeler

• Artificial Intelligence
• Artistic production
• Philosophy of art
• Walter Benjamin
• Content analysis

Walter Benjamin perspektifinden yapay zekâ ile sanatsal üretim üzerine teorik bir inceleme

Öz

Bu çalışma yapay zekâ (YZ)-sanat ilişkisini ele almaktadır. Walter Benjamin’in teknolojinin sanata etkisine yönelik görüşlerinin yer aldığı “The Work of Art in the Age of Mechanical Reproduction” (Teknik Olarak Yeniden Üretilebilirlik Çağında Sanat) adlı eserindeki yaklaşımı referans alınmıştır. Benjamin’e göre hızlı ve kolayca kopyalamayı sağlamanın yanında üretim süreçlerini mekaniğe ve tekniğe indirgeyen teknoloji sanata temel olarak üç açıdan etki etmektedir. Bunlar, aura/tekillik kaybı, kült/sergileme değeri ve politik işlevdir. Benjamin’in eserini yazdığı dönemde henüz var olmayan YZ, söz konusu kopyalama ve üretim süreçlerini çok daha ileri aşamaya taşımıştır. Bu bağlamda YZ ile üretilen içeriklerin sanatsal karşılığının ortaya koyulması, insanlığın duygu, estetik, etik birikimiyle ilişkisi, konunun hukuki boyutu ve geleceğine yönelik öngörüler temel başlıklar olarak öne çıkmıştır. Çalışma, Benjamin’in eleştirilerinin haklılığı kadar canlılığının göstermekle birlikte, dönemin kendi dinamikleri (konjonktürü) açısından yeterliliğinin sınırlarını tespit etmeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, sanat ve YZ ilişkisinin ontolojik bir düzlemde yeniden ele alınarak etik ve hukuk gibi farklı bağlamları içerecek biçimde netleştirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Yapay Zekâ
• Sanatsal üretim
• Sanat felsefesi
• Walter Benjamin
• İçerik analizi

Kaynakça

1. Alanka, D. (2024). Nitel bir araştırma yöntemi olarak içerik analizi: teorik bir çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1), 64-84.
2. Altınmakas, U. (2025). Üretken yapay zekâ tarafından üretilen fikri ürünlerde yapay zekânın eser sahipliği ve telif hakkı. Anadolu üniversitesi hukuk fakültesi dergisi, 11(1), 457-480. https://doi.org/10.54699/andhd.1574273
3. Altıntop, M. (2025). Wos veri tabanında içerik analizi bağlamında yapılan bibliyometrik analizlerin bibliyometrik analizi. Arşiv dünyası, 12(1), 1-27. https://doi.org/10.53474/ad.1651659
4. Arielli, E., & Manovich, L. (2023). Yapay zekâ estetiği ve insan merkezli yaratıcılık miti (K. O. Bayraktar, Çev.). Mujad marmara üniversitesi sanat ve tasarım dergisi, 14(1), 214-226. http://dx.doi.org/10.29228/sanat.23
5. Artut, S. (2019). Yapay zekâ olgusunun güncel sanat çalışmalarındaki açılımları. İnsan ve insan, 22, 767-783. https://doi.org/10.29224/insanveinsan.478162
6. Ashton, D., & Patel, K. (2024). ‘People don’t buy art, they buy artists’: robot artists-work, ıdentity, and expertise. Convergence, 30(2), 790-806. https://doi.org/10.1177/13548565231220310
7. Aslan, E. (2019). Yapay zekâ resimleri ve sanatın başkalaşan mecrası üzerine. Güzel sanatlar enstitüsü dergisi, 42, 231-242. https://doi.org/10.32547/ataunigsed.516382
8. Aysan, M. F., Işıklı, Ş., Kına, M. F., Şen Atiker, E., Taşcıoğulları, M., Torun, A., & Uğur, Y. (2025). Yaratıcı kültür endüstrileri, yapay zekâ ve toplum. Öneri dergisi, 20(mx yaratıcı endüstriler çalıştayı 2024: yapay zeka çağında yaratıcı endüstriler özel sayısı), 189-218. Https://doi.org/10.14783/maruoneri.1542956

9. Ballatore, A., & Ballatore, F. (2024). Artificial “ıntelligence” and the ontology of art: a phenomenological inquiry. Itinera, 28, 118-129. Https://doi.org/10.54103/2039-9251/27838
10. Balta, B. K. (2020). Yapay zeka ürünlerinin hukuki niteliği ve fikri eser kavramı. Ankara hacı bayram veli üniversitesi hukuk fakültesi dergisi, 24(3), 205–230. https://doi.org/10.34246/ahbvuhfd.775498
11. Bastaban, Ü. (2024). Sorumlu yapay zekâ, sanat ve etik kaygılar. Y. Hiçyılmaz (ed.), sanat eğitim ve geleceği sempozyumu tam metin kitabı (s. 169-181). Van yüzüncü yıl üniversitesi.
12. Baudrillard, J. (2011). Simülasyon ve simülakr (O. Adanır, Çev.). Doğu batı.
13. Baykal, N. (2022). Yapay zekâ ve resim sanatı. Tübitak bilim ve teknik dergisi, 653, 66-69.
14. Benjamin, W. (1969). The work of art in the age of mechanical reproduction (H. Zohn, Trans.). H. Arendt (Ed.), Illuminations (ss. 217-252). Schocken books.
15. Benjamin, W. (2008). The work of art in the age of mechanical reproduction. H. Arendt (Ed.), Illuminations (ss. 1-26). Schocken books. https://web.mit.edu/allanmc/www/benjamin.pdf#:~:text=connected%20with%20the%20contemporary%20mass,its%20most%20positive%20form%2c%20is
16. Benjamin, W. (2015). Teknik olarak yeniden-üretilebilirlik çağında sanat yapıtı (G. Sarı, Çev.). Zeplin.
17. Boden, M. A. (1990). The creative mind: myths and mechanisms. Psychology press.
18. Bogost, I. (2019). The aı‑art gold rush is here. The atlantic. https://www.theatlantic.com/technology/archive/2019/03/ai-created-art-invades-chelsea-gallery-scene/584134/
19. Cheng, M. (2022). The creativity of artificial intelligence in art. Proceedings, 81(110), 1-5. https://doi.org/10.3390/proceedings2022081110
20. Çevik, İ. F. (2018). Mekanik yeniden üretim sonucu kaybolan sanat yapıtının aurasını teknolojik yenilikler yolu ile yeniden bulmak. İstanbul gelişim üniversitesi. 5(1). https://doi.org/10.17336/igusbd.331612
21. Çolak, P. D. (2021). Makineler sanat üretebilir mi? Herkese bilim teknoloji dergisi, 289.
22. Çolak, P. D. (2022). Bager Akbay ile tartışıyoruz: yapay zeka sanatçı mıdır? https://www.youtube.com/watch?v=uqmyfk3-klg
23. D’alleva, A. (2005). Methods & theories of art history. Laurence king publishing.
24. Deveci, M. (2022). Yapay zekâ uygulamalarının sanat ve tasarım alanlarına yansıması. Vankulu sosyal araştırmalar dergisi, 9, 118-140. https://doi.org/10.55089/yyuvasad.1115961
25. Dickerson, M. (2021). A’dan z’ye sanat tarihi, (O. Düz, Çev.). Say.
26. Duran, E. M., & Germeç, U. (2024). Dijital teknolojinin sanatsal üretim sürecine etkilerini okumak: kabuk ve ekran. T. Batu & A. C. Metin (Ed.), Dijitalleşen sanat: plastik sanatlar (ss. 43-71). Duvar.
27. Gombrich, E. H. (1997). Sanatın öyküsü (E. Erduran ve Ö. Erduran, Çev.). Remzi.
28. Gürdal, N. (2015). Aura’nın yitiminden sonra sanat eseri. Yıldız journal of art & design, 2(2), 67–78. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/145778
29. Heidegger, M. (2011). Sanat eserinin kökeni. (F. Tepebaşılı, Çev.). De ki.
30. Hodge, S. (2021). Sanatın kısa öyküsü. (D. Öztok, Çev.). Hep.
31. Kalen, A. K. (2025). Aura’nın kaderi: Mekanik yeniden-üretim, sinema ve kitle. FiloMythos. https://www.filomythos.com/auranin-kaderi-mekanik-yeniden-uretim-sinema-kitle/
32. Kardeş, M. E. (2020). Teknik yeniden üretilebilirlik çağında kült ve sergi değeri. Felsefe Arşivi, 52, 12-22. https://doi.org/10.26650/arcp2020-001
33. Katı, T. N., & Can, U. (2024). Yapay zekâ ile üretilen metinlerin yabancı dil olarak türkçe öğretiminde okuma becerisine yönelik kullanılabilirliği: chatgpt-3.5 örneği. İnönü üniversitesi eğitim fakültesi dergisi, 25(2), 538–569. https://doi.org/10.17679/inuefd.1415303
34. Kavi, A. N., & Akyol, O. (2020). İçerik analizi yöntemi ve karşılaştırmalı iletişim araştırmalarında kullanımı. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi (UKSAD), 6(1), 152-177.
35. Kaya, S. (2024). Yapay zekâ çağında Walter Benjamin’i yeniden okumak: dijital yeniden üretilebilirlik çağında sanat eseri. İstanbul arel üniversitesi iletişim çalışmaları dergisi, 13(25), 77-100.
36. Kurt, D. E. (2018). Artistic creativity in artificial ıntelligence. Radboud university.
37. Kuş, M. (2019). Postmodern sanat ve günümüz. İdil, 60, 1003-1010.
38. Mazzone, M., & Elgammal, A. (2019). Art, creativity, and the potential of artificial intelligence. Arts, 8(1), 1-9. https://doi.org/10.3390/arts8010026
39. Millet, K., Buehler, F., Du, G., & Kokkoris, M. D. (2023). Defending humankind: anthropocentric bias in the appreciation of ai art. Computers in human behavior, 143, 1-9.
40. Ok, B., & Bayraktar, L. (2025). Bergson ve sanat: sezgi, gerçeklik ve özgürlüğün yaratıcı bütünlüğü. Akademik sanat, 24, 21-33.
41. Oppenlaender, J. (2022). The creativity of text-to-image generation. Association for computing machinery, 192-202. https://doi.org/10.1145/3569219.3569352
42. Ökten, S. (2016). Gelenek sanat ve medeniyet. Sufi.
43. Özdal, M. A. (2023). Yapay zekâ ile oluşturulan eserlerin telif hakkı ve kişisel verilerin korunması. Hakkari review, 7(1), 90-110. https://doi.org/10.31457/hr.1249328
44. Park, S. (2025). The work of art in the age of generative ai: aura, liberation and democratization. Ai & society, 40(3), 1807-1816. https://doi.org/10.1007/s00146-024-01948-6
45. Rabinovich, M., & Foley, C. (2024). The work of art in the age of ai reproducibility. Ai & society, 40(3), 1565-1567. https://doi.org/10.1007/s00146-024-01991-3
46. Ren, X., Lv, Y., Wang, K., & Han, J. (2015). Comparative Document Analysis for Large Text Corpora. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.1510.07197
47. Rutsky, R. L. (2007). Walter benjamin and the dispersion of cinema, symplokē, Cinema without Borders. 15(1-2), 8-23
48. Salas Espasa, D., & Camacho, M. (2025). From aura to semi-aura: reframing authenticity in ai-generated art-a systematic literature review. Ai & society. https://doi.org/10.1007/s00146-025-02361-3
49. Sawyer, R. K. (2014). Explaining creativity: the science of human innovation. Oxford university press.
50. Selçuk, E. (2021). Marcel duchamp bir günahkar mı? Erciyes akademi, 35(1), 245-260.
51. Tekin, D. (2012). Umutsuzluk çağı. Mimari tasarım ve eleştiri. https://mimaritasarimveelestiri.wordpress.com/2012/03/10/umutsuzluk-cagi/
52. Then, C., Soewandi, E. J., Danial, M. F., Achmad, S., & Sutoyo, R. (2023). The impact of artificial intelligence on art-a systematic literature review. International workshop on rfid security and privacy ıssues, 1-7. https://doi.org/10.1109/ıtıs59651.2023.10420208
53. Turing, A. (1950). Computing machinery and intelligence. Mind, 59(236), 433-460. https://doi.org/10.1093/mind/lıx.236.433
54. Vargün, Ö. (2023). Teknoloji ve sanatın dönüşümü: dijital sanat. Journal of arts, 6(1), 49-54.
55. Wood, M. (2025). Machine vs. Maker: ethical challenges in aı art ownership and creative originality. Leadership flagship. https://leadershipflagship.com/2025/02/07/the-ethics-of-ai-generated-art-issues-of-ownership-originality-and-ownership/
56. Yaşa Toprak, T., & Toprak, M. (2025). Nft, sanat ve yapay zeka: dijital yaratıcılık ve sanatın dönüşümü. Uluslararası sosyal bilimler akademi dergisi, 17, 41-57. https://doi.org/10.47994/usbad.1573935
57. Yüksel, İ., & Aşan Yüksel, O. (2024). Sanatta yapay zeka devrimi: yaratıcılığın yeni boyutları. Sanat & tasarım dergisi, 14(2), 261-285. https://doi.org/10.20488/sanattasarim.1602572