The relationship between earthquake anxiety and social capital: An analysis in the context of Malatya’s social structure

Yıl 2025, Cilt: 15 Sayı: 4 , 1935 - 1950 , 30.12.2025

Abdullah Korkmaz , Ersan Ersoy , Ahmet Çetintaş , Ahmet Yasuntimur , Aleyna Yüksel

https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1827126

https://izlik.org/JA99NF62JY

Öz

This study investigates the relationship between earthquake anxiety and key components of social capital—trust, social bonds, and social norms—among individuals living in Malatya after the earthquakes centered in Kahramanmaraş on 6 February 2023. . In this cross-sectional study, data were collected through face-to-face surveys from 677 participants residing in the city center of Malatya in May 2025. Descriptive statistics and ANOVA analyses were used to examine how dimensions of social capital relate to earthquake anxiety. The results show that several aspects of social capital significantly influence anxiety levels. Individuals with heightened post-earthquake security concerns reported higher anxiety, whereas those who felt confident about the future had lower anxiety. Strong social support and family solidarity were also associated with reduced anxiety. In contrast, individuals who experienced deterioration in family or marital relationships or lost relatives in the earthquake reported significantly higher anxiety. Increased perceptions of crime and violence, along with declining trust in justice and institutions, also contributed to heightened anxiety. Overall, the findings indicate that trust, solidarity, and social norms function as protective components of social capital, supporting psychological recovery after disasters.

Anahtar Kelimeler

Social Capital. Earthquake Anxiety , Trust , Disaster , Social Relations.

Etik Beyan

We hereby declare that there is no unethical issue in this study and that research and publication ethics have been strictly observed.

Destekleyen Kurum

Inonu University Scientific Research Projects Coordination Unit (BAP/SRP Office

Proje Numarası

3839

Teşekkür

We would like to express our gratitude to the project coordinator Prof. Dr. Abdulla Korkmaz, as well as to the researchers Prof. Dr. Ersan Ersoy, Dr. Ahmet Çetintaş, and Prof. Dr. Ünal Şentürk, who are also among the authors.

Deprem kaygısı ve sosyal sermaye ilişkisi: Malatya’nın toplumsal yapısı bağlamında bir analiz

https://izlik.org/JA99NF62JY

Öz

Bu çalışma, 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremlerinin ardından Malatya’da yaşayan bireylerin deprem kaygısı düzeyleri ile sosyal sermayenin temel bileşenleri (güven, sosyal bağlar ve sosyal normlar) arasındaki ilişkiyi incelemektedir. Kesitsel tipteki araştırmada, Mayıs 2025’te Malatya il merkezinde yaşayan 677 katılımcıdan yüz yüze anket yoluyla veri toplanmıştır. Deprem kaygısı ile sosyal sermaye boyutları arasındaki ilişkileri belirlemek amacıyla tanımlayıcı istatistikler ile ANOVA analizleri uygulanmıştır. Bulgular, sosyal sermayenin çeşitli boyutlarının deprem kaygısını anlamlı biçimde etkilediğini göstermektedir. Deprem sonrası güvenlik endişesi artan bireylerin kaygı düzeyleri yükselirken, geleceğe güvenle bakabilenlerde kaygı daha düşüktür. Sosyal destek ve aile içi dayanışması güçlü olan gruplarda kaygı düzeyleri daha düşük bulunmuştur. Aile ve evlilik ilişkilerinde olumsuzluk yaşayanlar ile depremde yakınlarını kaybedenlerde kaygı anlamlı biçimde artmaktadır. Ayrıca suç ve şiddet algısının yükselmesi, adalet ve kurumsal güvenin azalması kaygıyı artıran diğer önemli faktörlerdir. Sonuçlar, sosyal sermayenin özellikle güven, dayanışma ve sosyal normlara ilişkin boyutlarının deprem kaygısını azaltmada koruyucu bir rol oynadığını ve afet sonrası psikolojik iyileşme için kritik öneme sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sosyal Sermaye , Deprem Kaygısı , Güven , Afet , Sosyal İlişkiler.

Etik Beyan

Çalışmada etik dışı bir husus bulunmadığını, araştırma ve yayın etiğine özenle uyulduğunu beyan ederiz.

Destekleyen Kurum

İnönü Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi (BAP)

Proje Numarası

3839

Teşekkür

Yazarlar içerisinde de yer alan,başta proje yürütücüsü Prof.Dr. Abdulla Korkmaz'a ve araştırmacılar Prof. Dr. Ersan Ersoy'a, Dr Öğrt. Üyesi Ahmet Çetintaş'a ve Prof. Dr. Ünal Şentürk'e teşekkür ederiz.

Kaynakça

• Adam, A. M. (2020). Sample size determination in survey research. Journal of Scientific Research and Reports, 26(5), 90–97. https://doi.org/10.9734/jsrr/2020/v26i530263
• Adger, W. N. (2000). Social and ecological resilience: Are they related? Progress in Human Geography, 24(3), 347–364. https://doi.org/10.1191/030913200701540465
• AFAD. (2023). 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler raporu. Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı.
• Ahmad, S., Feder, A., Lee, E. J., Wang, Y., Southwick, S. M., & Charney, D. S. (2010). Earthquake impact in a remote South Asian population: Psychosocial factors and posttraumatic symptoms. Journal of Traumatic Stress, 23(3), 408–412. https://doi.org/10.1002/jts.20539
• Akyıldız, N. A., & Sığın, A. (2024). 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinde Türk aile yapısı: Geleneksel kodların yükselişi. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 12(39), 117–134. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1416663
• Bal F. & Akgül Ö. (2023). Deprem kaygısı ölçeği geliştirme çalışması, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(139), 77-96, Doi: http://dx.doi.org/10.29228/ASOS.68461
• Başak, S., & Öztaş, N. (2010). Güven ağbağları, sosyal sermaye ve toplumsal cinsiyet. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(1), 27–56.
• Bayhan, V., Yasuntimur, A., & Demir, N. (2025). 6 Şubat 2023 depremlerini deneyimleyen bireylerde travma sonrası stres ve deprem stresiyle başa çıkma stratejileri: Malatya örneği. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 35(2), 773–786. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1596751
• Betil, İ. (2010). Sivil toplum, sosyal sermaye, sosyal girişimcilik. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 5(1), 21–25.
• Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. G. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). Greenwood Press.
• Bozkurt, V. (2023). Depremin toplumsal boyutu. Avrasya Dosyası, 14(1), 77–99.
• Buğra, A. (2001). Non-market mechanisms of market formation: The development of the consumer durables industry in Turkey. New Perspectives on Turkey, 19, 1–27.
• Canlı, D., & Yılmaz, F. (2024). Deprem sonrasında bireylerin deprem kaygısı, ölüm kaygısı ve psikolojik sağlamlık düzeylerinin değerlendirilmesi. Bozok Tıp Dergisi, 14(1), 9–17. https://doi.org/10.16919/bozoktip.1305106
• Coleman, J. S. (1988). Social capital in the creation of human capital. American Journal of Sociology, 94(Suppl.), S95–S120. https://doi.org/10.1086/228943
• Coleman, J. S. (1997). Social capital in the creation of human capital. In A. H. Halsey, H. Lauder, P. Brown, & A. S. Wells (Eds.), Education, culture, economy and society (pp. 24–41). Oxford University Press.
• Çalışkan, A., & Kaya, G. (2021). Deprem sonrasındaki toplumsal dayanışma pratiklerinin sosyolojik görünümü: İzmir depremi örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 12(32), 1052–1077. https://doi.org/10.21076/vizyoner.878817
• Çetin, M. (2006). Endüstriyel bölgelerde sosyal sermaye ve güven: Üçüncü İtalya örneği. Ege Akademik Bakış, 7, 74–86.
• Duman, B., & Alacahan, O. (2011). Sosyal sermaye/güven boyutunda etniklik. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 181–208.
• Ekşi, A. (2020). Üniversite öğrencilerinde afetlere karşı bireysel direnç ve sosyal sermaye ilişkisinin değerlendirilmesi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 7(1), 44–54.
• Eşki Uğuz, H., Örselli, E., & Sipahi, E. (2014). Sosyal sermayenin ölçümü: Türkiye deneyimi. Akademik İncelemeler Dergisi, 6(1), 8–40.
• Eşkinat, R. (2015). Sosyal sermayenin sürdürülebilir kalkınmaya etkisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(4), 75-90. https://doi.org/10.18037/ausbd.69672.
• Fink, A. (1995). How to sample in surveys. SAGE Publications.
• Foa, E. B., Davison J. & Frances A. (1999). Treatment of posttraumatic stress disorder. Journal of Clinical Psychiatry, 60(16), 10–15.
• Fukuyama, F. (1995). Social capital and the global economy. Foreign Affairs, 74(5), 89–103.
• Fukuyama, F. (2001). Social capital, civil society and development. Third World Quarterly, 22(1), 7–20. https://doi.org/10.1080/713701144
• Fukuyama, F. (2002). Sosyal sermaye. Türkiye Günlüğü, 71, 33–45.
• Galea, S., & Kessler, R. C. (2008). The mental health consequences of disasters. In H. K. Armenian, K. S. Masys, & A. Melkonian (Eds.), Natural disasters and public health: Hurdles to be overcome (pp. 123–140). Johns Hopkins University Press.
• Gökalp, N. (2003). Ekonomide güven faktörü. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 10(2), 163–174.
• Gül, Y. E. (2024). Development of the Earthquake Anxiety Scale: Validity and reliability study. Uluslararası Karamanoğlu Mehmetbey Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 25–31. https://doi.org/10.47770/ukmead.1389678
• Helliwell, J. F., & Putnam, R. D. (2004). The social context of well-being. Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences, 359(1449), 1435–1446. https://doi.org/10.1098/rstb.2004.1522
• Inglehart, R. (1997). Modernization and postmodernization: Cultural, economic, and political change in 43 societies. Princeton University Press.
• Kaniasty, K. (2012). Predicting social psychological well-being following trauma: The role of postdisaster social support. Psychological Trauma, 4(2), 191–198. https://doi.org/10.1037/a0021412
• Knack, S., & Keefer, P. (1997). Does social capital have an economic payoff? A cross-country investigation. Quarterly Journal of Economics, 112(4), 1251–1288.
• Meyer, M. A. (2013). Social capital and collective efficacy for disaster resilience (Doctoral dissertation). Colorado State University.
• Özdemir, N. D., & Atik, S. (2025). Deprem sonrası gelişen travma sonrası stres bozukluğuna maruz kalan öğretmenlerin görüşleri. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26(1), 22–38. https://doi.org/10.17679/inuefd.1485794
• Paxton, P. (2002). Social capital and democracy: An interdependent relationship. American Sociological Review, 67(2), 256–274.
• Pilatin, A. (2024). Türkiye’de sosyal sermaye ölçümü: İl bazında sosyal sermaye endeksinin geliştirilmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 20(4), 1031–1056. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1478800
• Putnam, R. D. (1993). Making democracy work: Civic traditions in modern Italy. Princeton University Press.
• Putnam, R. D. (1995). Bowling alone: America’s declining social capital. Journal of Democracy, 6(1), 65–78.
• Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. Simon & Schuster.
• Putnam, R. D. (2007). E pluribus unum: Diversity and community in the twenty-first century. Scandinavian Political Studies, 30(2), 137–174. https://doi.org/10.1111/j.1467-9477.2007.00176.x
• Sargut, A. S. (2003). Kültürlerarası farklılaşma ve yönetim. Sistem Yayıncılık.
• Soykan, N. Y. (2024). Doğal afet sonrası travma, yas ve dini başa çıkma: Kahramanmaraş depremi üzerine nitel bir araştırma. Gümüşhane Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 13(26), 511–552. https://doi.org/10.53683/gifad.1431842
• Subramanian, S. V., Kim, D. J., & Kawachi, I. (2002). Social trust and self-rated health in U.S. communities: A multilevel analysis. Journal of Urban Health, 79(Suppl. 1), 21–34. https://doi.org/10.1093/jurban/79.suppl_1.S21
• Şahin, M., & Tetik Küçükelci, D. (2024). Earthquake anxiety and self-compassion skill: Demographic differences and their relationship. İnsan ve Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 212–232.
• Şen, G. (2022). Toplumda suç korkusu ve sosyal sermaye dinamikleri açısından afet direnci: Burdur–Antalya kent merkezi örneği (Yayımlanmamış doktora tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi.
• Şenkal, A. (2011). Sivil toplum ve sosyal sermaye: Sosyal politikaya dayalı alternatif kalkınma modeli arayışları. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 55(1), 791–810.
• Tekin Babuç, Z., & Gökçe, A. (2024). 6 Şubat deprem afetinin aile ve sosyal ilişkilere etkisi üzerine nitel bir analiz. Uluslararası Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 8(3), 789–813. https://doi.org/10.47525/ulasbid.1532281
• Topçu, D. (2025). Deprem ve göç ilişkisi üzerine sosyolojik bir değerlendirme. Toplum ve Sosyal Hizmet, 36(1), 111–125. https://doi.org/10.33417/tsh.1435684
• UNDP. (2024). Türkiye: 6 Şubat depremlerinin etkileri ve iyileşme süreci raporu. United Nations Development Programme.
• Yıldız, Z., & Topuz, H. (2011). Sosyal sermaye ve ekonomik kalkınma ilişkisi açısından Türkiye üzerine bir değerlendirme. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 61, 201–226.