2024 ilkokul 1. Sınıf Türkçe dersi öğretim programının ilk okuma yazma öğretimi süreci bağlamında öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi

Yıl 2026, Cilt: 16 Sayı: 1 , 161 - 177 , 26.03.2026

Alper Aytaç

https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1827145

https://izlik.org/JA86HT47AS

Öz

Bu araştırmada ilkokul 1. sınıf Türkçe dersi öğretim programının, ilk okuma ve yazma öğretimi süreci bağlamında, öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada Nitel araştırma desenlerinden olgubilim benimsenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu 2024-2025 eğitim öğretim yılında Bursa’da il merkezine bağlı çeşitli ilkokullarda 1. sınıf öğretmeni olarak görev yapmakta olan 17 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışma grubunun seçiminde ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel analiz kullanılmıştır. Araştırmanın öne çıkan sonuçlarına göre yazma aşamasında “a” sesinin yazım şeklinin değişmesinin öğrencileri oldukça zorladığı saptanmıştır. Okumada “b”, “d”, “l” ve “n” seslerinin birbirine yakın olmasından kaynaklı zorluklar yaşanmıştır. Yazı defterindeki çizgi sayısının azaltılmasının oldukça yerinde bir karar olduğu belirtilmiştir. Ders materyallerinin genel olarak yeterli olduğu, buna karşın EBA uygulamasının biraz daha geliştirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. 2019 programı ile kıyaslandığında önceki ses sıralamasının daha verimli olduğu belirtilmiştir. Araştırma sonuçları doğrultusunda çeşitli öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

İlkokul 1. sınıf , Türkçe dersi , İlk okuma yazma , Öğretim programı , Değerlendirme

Evaluation of the 2024 first-grade Turkish language curriculum in the context of the initial literacy instruction process based on teachers’ views

https://izlik.org/JA86HT47AS

Öz

This study aimed to evaluate the primary school Grade 1 Turkish Language Curriculum, within the context of the initial reading and writing instruction process, based on teachers’ views. A phenomenological design, one of the qualitative research approaches, was adopted. The study group consisted of 17 classroom teachers working as Grade 1 teachers in various primary schools located in the central districts of Bursa during the 2024–2025 academic year. Criterion sampling was employed in selecting the participants. Data were collected using a semi-structured interview form, and descriptive analysis was used for data analysis. According to the prominent findings, it was determined that, during the writing stage, the change in the handwriting form of the letter/sound “a” posed considerable difficulties for students. In reading, difficulties were reported due to the perceptual similarity among the letter/sounds “b,” “d,” “l,” and “n.” The reduction in the number of guide lines in handwriting notebooks was described as an appropriate decision. While instructional materials were generally considered sufficient, it was emphasized that the EBA platform needs further improvement. Compared with the 2019 curriculum, participants indicated that the previous phonics sequence was more efficient. In line with the results, several recommendations were presented.

Anahtar Kelimeler

First grade , Turkish course , Initial literacy , Curriculum , Evaluation

Kaynakça

• Alhazmi, A. A., & Kaufmann, A. (2022) Phenomenological qualitative methods applied to the analysis of cross-cultural experience in novel educational social contexts. Front. Psychol. 13, 785134. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.785134
• Balantekin, Y. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında ilk okuma yazma öğretiminin sınıf öğretmenlerinin görüşlerine göre incelenmesi: Bir karma yöntem araştırması. Millî Eğitim, 54(1), 867-904. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1700606
• Creswell, J.W. (2007). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage
• Çetinkaya, S. (2021). Sınıf öğretmenleri anlatıyor: İlkokuma yazma öğretimi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(1), 80-106. https://izlik.org/JA22UL68SW
• Demirel, Ö. (2007). Kuramdan uygulamaya eğitimde program geliştirme. PegemA Yayıncılık.
• Erbasan, Ö., & Erbasan, Ü. (2020). Sınıf öğretmenlerinin ilk okuma yazma öğretimi sürecinde karşılaştığı sorunlar. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(1), 113-125. https://doi.org/10.16916/aded.628267
• Erden, M. (1998). Eğitimde program değerlendirme. Anı Yayıncılık.
• Fitzpatrick, J., Sanders, J., Worthen, B., & Wingate, L. A. (2022). Program evaluation: Alternative approaches and practical guidelines. Pearson.
• Gültekin, M., & Güvey Aktay, E. (2015). İlk okuma yazma öğretiminde dikte çalışmaları. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(2), 23-41. https://doi.org/10.17679/iuefd.43574
• Güneş, F. (2007). Ses temelli cümle yöntemi ve zihinsel yapılandırma. Nobel Yayın Dağıtım.
• Gürbüz, B., & Duran, E. (2025). 2019 ve 2024 ilkokul 1. sınıf Türkçe dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 13(1), 235-248. https://doi.org/10.16916/aded.1588643
• İş, E. (2024). Sınıf öğretmenlerinin deneyimlerine göre ilk okuma yazma öğretiminde karşılaşılan sorunların kaynakları ve çözüm önerileri. Kapadokya Eğitim Dergisi, 5(2), 295-313. https://doi.org/10.69643/kaped.1526365
• Kayman, F. & Elkatmış, V. (2024). 2019 Türkçe dersi öğretim programı ile 2024 İlkokul Türkçe dersi öğretim programının karşılaştırılması. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö15), 61-87. https://zenodo.org/record/13822842
• Kesik, C., & Baş, Ö. (2021). Sınıf öğretmenlerinin perspektifinden EBA ve eğitim portalları ile ilk okuma ve yazma öğretimi. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 11(1), 93-115. https://doi.org/10.17943/etku.769901
• Marsh, C. J., & Willis, G. (2007). Curriculum: Alternative approaches, ongoing issues. Merrill Prentice Hall.
• Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation. CA: Jossey Bass.
• Miles, M, B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
• Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2019). Türkçe dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar).
• Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024). İlkokul Türkçe dersi öğretim programı (1, 2, 3 ve 4. sınıflar). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli.
• Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programları ortak metni.
• National Reading Panel. (2000). Teaching children to read: An evidence-based assessment of the scientific research literature on reading and its implications for reading instruction: Reports of the Subgroups. Bethesda, MD: National Institute of Child Health and Human Development, National Institutes of Health.
• Oliva, P. F. (2009). Developing the curriculum. Allyn & Bacon, Inc.
• Ornstein, C., A., & Hunkins, P. F. (2014). Program alanı (Çev. S. Demiral). Eğitim programı: Temeller, ilkeler ve sorunlar içinde (s. 43-84). (Çev. Editörü Arı, A.). Eğitim Yayınevi.
• Özcan, A. F., & Özcan, A. O. (2016). İlk okuma yazma öğrenmede çocukların yaşadıkları güçlükler, nedenleri ve çözüm önerileri: Nitel bir araştırma. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(1), 69-103. https://izlik.org/JA89SJ35KG
• Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods. Sage.
• Peksöz, M. (2025). 2024 İlkokul Türkçe dersi öğretim programı (1- 4. Sınıflar) ile 2019 Türkçe dersi öğretim programının (1- 8. Sınıflar) karşılaştırmalı incelemesi. Temel Eğitim, 7(27), 18-33. https://doi.org/10.52105/temelegitim.1538201
• Sağırlı, M. (2022). İlk okuma yazma öğretim sürecine veli etkisinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi. Kalem Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, 12(2), 361-389. https://doi.org/10.23863/kalem.2021.185
• Sağırlı, M., & Atik, U. (2022). Öğretmen görüşlerine göre ses esaslı ilk okuma yazma öğretiminde karşılaşılan güçlükler. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(3), 376-389. https://doi.org/10.17556/erziefd.1057284
• Taba, H. (1962). Curriculum development: Theory and practice. Harcourt, Brace & World.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.