Gençler için Dijital ve Geleneksel Siyasi Katılım Ölçeği: Türkçe geçerlik-güvenirlik çalışması

Yıl 2026, Cilt: 16 Sayı: 1 , 367 - 386 , 26.03.2026

Ali Tosun

https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1827152

https://izlik.org/JA33US58UZ

Öz

Bu araştırmanın amacı, Kuş vd., (2023) tarafından geliştirilen Gençler için dijital ve geleneksel siyasi katılım ölçeğini Türkçeye uyarlamak ve geçerlik-güvenirlik analizlerini gerçekleştirmektir. Araştırmada kolayda örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Veriler yüz yüze toplanmıştır. 598 katılımcının yaş aralığı 18-24’tür. Siyasal katılım ölçeğinde dijital siyasi takip, dijital siyasi destek ile geleneksel siyasi destek alt boyutları bulunmaktadır. Açımlayıcı faktör analizinde, ölçeğin üç faktörlü bir yapıya sahip olduğu görülmüştür. Faktör yükleri 0,534 ile 0,822 arasında değişmiş ve üç faktör toplam varyansın %61’ini açıklamıştır. DFA sonucunda modelin veriyle kabul edilebilir düzeyde uyum gösterdiği belirlenmiştir. (χ²/df=3.188; RMSEA=.071; CFI=.898; GFI=.876; NFI=.851). Analizler değerlendirildiğinde, Ölçeğin Türkçe uyarlamasının psikometrik/istatistiksel açıdan güçlü bir yapısı olduğu görülmektedir. AFA ve DFA, ölçeğin orijinal faktör yapısını koruduğunu, iç tutarlılık analizleri ise maddeler arasında anlamlı ve dengeli ilişki bulunduğunu göstermektedir (Cronbach’s alpha>0,92). Araştırma sonuçları, ölçeğin Türkçe uyarlamasının gençlerin siyasal katılımlarını ölçmede geçerli/güvenilir bir araç olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Siyasal Katılım , Gençler , Dijital Siyasi Katılım , Geleneksel Siyasi Katılım.

Digital and Traditional Political Participation Scale For Youth: Turkish validity-reliability study

https://izlik.org/JA33US58UZ

Öz

The purpose of this study is to adapt the Digital and Traditional Political Participation Scale for Youth developed by Kuş et al. (2023) into Turkish and to conduct validity and reliability analyses. Convenience sampling was used in the study. Data were collected face-to-face. The age range of the 598 participants was 18-24. The political participation scale includes the sub-dimensions of digital political followership, digital political support, and traditional political support. Exploratory factor analysis revealed that the scale has a three-factor structure. Factor loadings ranged from 0.534 to 0.822, and the three factors explained 61% of the total variance. CFA results indicated that the model fit the data at an acceptable level (χ²/df=3.188; RMSEA=.071; CFI=.898; GFI=.876; NFI=.851). Analysis revealed that the Turkish adaptation of the scale has a robust psychometric/statistical structure. EFA and CFA show that the scale retains its original factor structure, while internal consistency analyses show that there is a meaningful and balanced relationship between the items (Cronbach’s alpha>0.92). The research results show that the Turkish adaptation of the scale is a valid/reliable tool for measuring young people's political participation.

Anahtar Kelimeler

Political Participation , Young People , Digital Political Participation , Traditional Political Participation.

Kaynakça

• Akfırat, N. O., & Çok, F. (2013). Gençlerin siyasal ve toplumsal katılımı ölçeğinin geliştirilmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 46(2), 369-398.
• Akgün, R. C. (2023). The necessity and chance in aristotle’s theory of society and ethics. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 6(2), 215-225.
• Akın, A., Savcı, M., Akın, Ü., & Özçelik, B. (2014). Algılanan politik öz-yeterlik ölçeği Türkçe formunun geçerlik ve güvenirliği. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(35), 501-505.
• Akın, A., Usta, F., & Akın, U. (2014). The validity and reliability of Turkish version of the civic engagement scale. Journal of Educational and Instructional Studies in the World, 4(2), 55-59.
• Akıncı, S. (2014). Siyasal katılım düzeyleri üzerine bir inceleme. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 7, 34-45.
• Aköz, S. (2018). Politika kavramının siyaset kavramı yerine kullanılması ve bilimsellik tartışmaları bağlamında devlet olgusuyla ilişkisi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(5), 160-180.
• Aldemir, C., & Şen, E. (2020). Yerel katılım ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 34(4), 1473-1490, DOI: https://doi.org/10.16951/atauniiibd.760978.
• Altın, E., & Kasımoğlu, M. (2018). Gençlerin siyasal katılımı: Şırnak örneği. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 6(14), 111-148.
• Arat, Ö., & Dursunoğlu, İ. (2025). Siyasal katılım düzeyleri üzerine bir karşılaştırma: İzmir-Bayburt örneği. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 20(2), 471-499.
• Armutcu, B., & Tan, A. (2023). Seçmenlerin siyasal davranışları üzerinde etkili olan faktörler: X-Y-Z kuşakları üzerine bir araştırma. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(1), 20-40. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1064889.
• Atabey, G., & Hasta, D. (2018). Siyasal katılım, siyasal yeterlik ve toplumsal cinsiyet. Nesne, 6(13), 484-516.
• Aydın, A. (2019). Siyasal katılım araçları üzerinden merkezi ve yerel düzeydeki katılımın incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 10(2), 395-403.
• Aydın, A. (2019). Olumlu ve olumsuz manası ile siyasal katılım türlerinin incelenmesi. OPUS International Journal of Society Researches, 10(17), 2119-2138. https://doi.org/10.26466/opus.509050.
• Aygün, M., & Kömürcüoğlu, M. (2023). Yerel yönetimler ve siyasal katılım: İstanbul Beyaz Masa örneği. Tesam Akademi Dergisi, 10(1), 93-125. http://dx.doi.org/10.30626/tesamakademi.1098267.
• Bimber, B., Cantijoch Cunill, M., Copeland, L., & Gibson, R. (2015). Digital media and political participation: The moderating role of political interest across acts and over time. Social Science Computer Review, 33(1), 21-42. DOI: 10.1177/0894439314526559.
• Brown, T. A. (2015). Confirmatory factor analysis for applied research. The Guilford Press.
• Cender, G., & Kuş, Z. (2024). Gençlerin dijital ortamlarda siyasal katılımları. Türkiye Bilimsel Araştırmalar Dergisi, 9(2), 126-146.
• Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques. New York: Wiley.
• Çağlayan, S. (2025). Seçim kampanyalarının Z kuşağı seçmenlerinin siyasal katılımı, oy verme davranışı ve aday tercihi üzerindeki etkisi: 2024 Türkiye yerel seçimleri. Öneri Dergisi, 20(63), 278-313. https://doi.org/10.14783/maruoneri.1543172.
• Çelebi, M. B. (2025). Sosyal medya etkinlikleri bağlamında Z kuşağı’nın siyasal iletişim pratikleri. Turkish Studies - Economy, 20(2), 585-607. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.81251.
• Çetin, M. Ş. (2025). Knowledge level of generation Z in terms of basic citizenship rights: The case of Muş Alparslan University students. Turkish Studies - Economy, 20(3), 1421-1440. https://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.82920.
• Çetin, M. Ş., & Parlak, B. (2023). Bir imkân olarak dijitalleşme ve dijital belediyecilik: Muş Belediyesi örneği. TESAM Akademi Dergisi, 10(2), 591-610. https://doi.org/10.30626/tesamakademi.1333811.
• Çiçek, A. (2023). İdeolojiden kitleye Türkiye’de siyasi partiler. Dicle Akademi Dergisi, 3(2), 255-281.
• Çiçekli, A. (2025). Youth, political participation, and awareness: An empirical study on university students political sensitivity. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 468-483. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1711401.
• Değirmenci, N., & Gülel, F. E. (2022). Dışsal siyasal etkililik ile siyasal katılma arasındaki ilişkiye bakış: Üniversite öğrencileri üzerine bir inceleme. Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 7(1), 17-31.
• Demir, E. (2023). Kadın ve siyasal katılım ilişkisi üzerine sosyolojik bir inceleme: Antalya örneği. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 78(2), 291-310. https://doi.org/10.33630/ausbf.1222368.
• Doğanay, T. C. (2025). Demokrasi kültürüne etkisi bağlamında siyasal katılım ve teorik açılımlar. Journal of Academic Value Studies, 11(1), 265-278. http://dx.doi.org/10.29228/javs.80267.
• Durdu, Z. (2024). Dijital demokrasi: Olanaklar ve riskler. Sosyolojik Bağlam, 5(3), 504-530.
• Easton, D. (1953). The political system. Alfred A. Knopf.
• Ektiren, M. T. (2024). Politik duyarlılık ölçeğinin (PDÖ) Türkçeye uyarlama çalışması. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 53, 321-334. https://doi.org/10.52642/susbed.1408755.
• Ektiren, M. T. (2024). Sosyal medya kullanımı yoluyla siyasal katılım: Bir sistematik derleme çalışması. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 23(90), 539-560. https://doi.org/10.17755/esosder.1360135.
• Erdinç, İ. E. (2018). Üniversite gençliği bağlamında siyasal katılım ve kişilik özellikleri arasındaki ilişki. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 6(1), 194-223. https://doi.org/10.19145/e-gifder.321177.
• Eriş, V., & Akıncı, A. (2019). 21. yüzyıl demokrasilerinde siyasal katılım ve Türkiye. Uygulamalı Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 35-55.
• Eser, H. B., & Sarışahin, P. (2016). Cinsiyet-siyasal katılım ilişkisi: SDÜ örnek olayı. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 7(15), 38-58. https://doi.org/10.21076/vizyoner.252105.
• Fidan, A. (2022). The effect of attitudes by generations X, Y, Z, alpha, beta, gamma and delta on children. (Eds.: Karagöz Yerdelen, B., Elbeyoğlu, K., Sirkeci, O., Mamur Işıkçı, Y., Grima, S., & Dalli Gonzi, R. E.) Being a child in a global world : childhood in an environment of violence, terror, migration and rapid change. Emerald Publishing Limited.
• Gil de Zúñiga, H., Veenstra, A., Vraga, E., & Shah, D. (2010). Digital democracy: reimagining pathways to political participation. Journal of Information Technology & Politics, 7(1), 36-51. 10.1080/19331680903316742.
• Gökçe, A. F., Özdemirci, İ., & Ceylan, İ. H. (2017). Üniversite öğrencilerinin siyasal katılım seviyesi: Kilis 7 Aralık Üniversitesi örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27, 289-319.
• Görgülü, B., & Tekin, G. (2017). Yerel yönetimlerde e-demokrasi ve e-katılım. Social Sciences Studies Journal, 3(12), 1901-1907.
• Güler, Ş., & Sezgin, M. (2019). Twitter’da siyasal katılım ölçeği (TSKÖ). Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 517-530. https://doi.org/10.18037/ausbd.579295.
• Gündoğmuş B., Maruf M., & Aksu, H. (2019). Sosyal medya kullanımının siyasal katılıma etkisinin Şırnak il örneğinde ölçülmesi. İktisadi ve İdari Yaklaşımlar Dergisi, 1(1), 78-103.
• Güngör, S. (2017). Siyasetin @ hali: Dijital çağda siyasal katılım. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(Kayfor 15 Özel Sayısı), 2259-2273.
• Güzel, H. İ., & Özhan, M. (2025). Demokratik tutum ölçeği geliştirme çalışması. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 46, 109-124. https://doi.org/10.18092/ulikidince.1548403.
• İlhan, Ö., & Akkılıç, M. E. (2024). Z kuşağının siyasal katılımının oy verme davranışı üzerindeki etkisinin tespiti. International Review of Economics and Management, 12(2), 218-237. https://doi.org/10.18825/iremjournal.1593509.
• İnal, İ. H. (2023). Z kuşağının sosyal medyanın siyasi etkisine yönelik algısının sosyal medyanın oy verme davranışı üzerindeki etkisine yönelik algısına etkisi ve sosyal medyada siyasi iletişim davranışının aracılık rolü. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 10(92), 378-394.
• Kapani, M. (1998). Politika bilimine giriş. Ankara: Bilgi Yayınevi.
• Karaman, H., Atar, B., & Çobanoğlu Aktan, D. (2017). Açımlayıcı faktör analizinde kullanılan faktör çıkartma yöntemlerinin karşılaştırılması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(3), 1173-1193. https://doi.org/10.17152/gefad.309356.
• Karipçin Teke, H. (2025). Siyasal katılım üniversite öğrencileri üzerine sosyolojik bir araştırma. Konya: Çizgi Kitabevi.
• Kaya, A. (2022). Öğretmenlerin dijital öğretmenlik algıları: özel okul örneği. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(Dijitalleşme), 35-50. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1121415.
• Kaya, R. (2026). The effect of election campaigns and political discourses on the political preferences of generation Z (Afyonkarahisar province example), Kent Akademisi Dergisi, 19(2), 1-38. https://doi.org/10.35674/kent.1770194.
• Kayapınar, M. A. (2022). Siyaset nedir? Türkiye’de siyaset çalışmalarının imkânı üzerine kuramsal bir çözümleme. Artuklu Akademi, 9(1), 1-21. https://doi.org/10.34247/artukluakademi.1072272.
• Kılıç, A. F. (2022). Açımlayıcı faktör analizinde boyut sayısına karar verme: Yöntemlere kısa bir bakış. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51(Özel sayı 1), Ö305-Ö318.
• Kim, Y., & Chen, H. T. (2016). Social media and online political participation: The mediating role of exposure to cross-cutting and like-minded perspectives. Telematics and Informatics, 33, 320-330.
• Knoll J., Matthes J., & Heiss, R. (2018). The social media political participation model: A goal systems theory perspective. Convergence: The International Journal of Research into New Media Technologies, 1-22.
• Koçyiğit, N., Kocaoğlu, M., & Yıldız, E. (2024). Sosyal medya kullanımı ve dijital okuryazarlık: 6 Şubat Depremleri temalı Twitter paylaşımları örneği. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 62, 227-238.
• Koyuncu, İ., & Kılıç, A. F. (2019). Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanımı: Bir doküman incelemesi. Eğitim ve Bilim, 44, 361-388.
• Kuş, Z., Bertani, M., Loredana, I., & Mert, H. (2023). Developing a digital and traditional political participation (dtpp) scale for youth: A validity and reliability study. Romanian Journal of Communication and Public Relations, 25(1), 7-21.
• Lilleker, D. G., & Koc-Michalska, K. (2017). What drives political participation? Motivations and mobilization in a digital age. Political Communication, 34(1), 21-43. https://doi.org/10.1080/10584609.2016.1225235.
• Mısıroğlu, D. (2023). Türkiye’de Z kuşağının siyasal katılım süreçlerinin değerlendirilmesi. Pearson Journal, 8(26), 748-760. https://doi.org/10.5281/zenodo.10394338.
• Okur Çakıcı, F. (2020). Siyasal liderlik faktörlerinin seçmen tercihi açısından değerlendirilmesine yönelik bir araştırma. Journal of History School, 47, 2117-2151.
• Okur Çakıcı, F., & Bayraktar, Ö. (2020). Siyasi parti bölünmeleri ve 1946 sonrasında gelişen parti bölünmelerine ilişkin siyasi süreçlerin değerlendirilmesine yönelik bir araştırma. Mavi Atlas, 8(2), 389-411. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.754753.
• Orçan, F. (2018). Exploratory and confirmatory factor analysis: Which one to use first?. Journal of Measurement and Evaluation in Education and Psychology, 9(4), 413-421. https://doi.org/10.21031/epod.394323.
• Özkılıçcı, G., & Mamatoğlu, M. (2021). Siyasal toplumsallaşma ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Nesne, 9(21), 556-571. DOI: 10.7816/nesne-09-21-05.
• Özkılıçcı, G., & Uzun, İ. M. (2022). Siyasal katılım kadınların siyasi temsilinin toplumsal cinsiyet bağlamında değerlendirilmesi. Aydın İnsan ve Toplum Dergisi, 8(1), 77-93.
• Özmen Y. P. (2022). Dijital çağda siyasal katılım: Toplumsal hareketler ve siyasi partiler. Mülkiye Dergisi, 46(3), 767-793.
• Ravanoğlu Yılmaz, S. (2017). The role of social media activism in new social movements: Opportunities and limitations. International Journal of Social Inquiry, 10(1), 141-164.
• Sarıca, H. İ., & Güven, A. (2024). Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi öğrencilerinin siyasal katılım düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi. Tarsus Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(2), 99-122.
• Sarıhan, Z., & Taşçıoğlu, R. (2024). Türkiye’de gençlerin dijital siyasal katılımlarına yönelik bir araştırma. Etkileşim, 14, 46-80. https://doi.org/10.32739/etkilesim.2024.7.14.260.
• Silsüpür, Ö. (2021). Siyasal katılım, siyasal iletişim ve medya. Journal of Vocational and Social Sciences of Turkey, 3(6), 163-173.
• Şen, A. F., & Şen, Y. F. (2023). Türkiye’de dijital siyaset: Siyasal partilerin dijital demokrasi pratikleri. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 490-509. https://doi.org/10.17336/igusbd.1055824.
• Şener, T., & Çağlar, N. (2020). Genç seçmenlerin siyasete olan ilgileri ve siyasal katılım açısından kümelenmeleri üzerine bir araştırma. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 10(2), 514-531. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.746432.
• Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics. Pearson.
• Taşlıbeyaz, E. (2020). Bilimsel araştırmalarda örnekleme ve örneklem seçim yöntemleri. S. Karaman (Ed.), Araştırma yöntem ve teknikleri I. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayını.
• Türk, Ö., & Kartal, S. (2025). Development of a political socialization scale for educators, E-International Journal of Educational Research, 16(1), 31-49. DOI: https://doi.org/10.19160/e-ijer.1667075.
• Uluç, A., & Küçük, A. (2022). Cinsiyet açısından siyasal katılım. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 5(1), 177-191. https://doi.org/10.33712/mana.1059542.
• Ural Uslan, Y., Tekin, N., & Demirel Değirmenci, S. (2024). Üniversite öğrencilerinin siyasal ve yönetsel katılıma ilişkin tutum ve davranışları belirlemeye yönelik bir ölçek geliştirme çalışması. Uluslararası İşletme, Ekonomi ve Yönetim Perspektifleri Dergisi, 8(2), 150-169.
• Usta, S., & Dilber, F. (2020). Gençlerin siyasal katılımlarında partiler arası seçim ittifakının rolü: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi’nde bir araştırma. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(3), 938-957. https://doi.org/10.31592/aeusbed.694109.
• Ünal, U. (2021). Structural Equation Modeling as a Marketing Research Tool: A guideline for SEM users about critical ıssues and problematic practices. Journal of Statistics & Applied Science, 2(2), 65-77.
• Vaccari, C., & Valeriani, A. (2018). Digital political talk and political participation: Comparing established and third wave democracies. SAGE Open, 8(2), 1-14.
• Varlık, F., & Erendağ Sumer, F. (2022). Sosyal Medyanın Siyasal Katılım Davranışına Etkisi: X, Y ve Z kuşakları üzerine bir inceleme. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 10(2), 984-1018. https://doi.org/10.19145/e-gifder.1133084.
• Yang, H. C., & DeHart, J. L. (2016). Social media use and online political participation among college students during the US election 2012. Social Media + Society, 2(1), 11-18.
• Yaylı, H., & Eroğlu, G. (2015). Yerel katılım bağlamında Türkiye’de kadın temsili. International Journal of Science Culture and Sport (IntJSCS), 3, 504-524.
• Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2004). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Detay Yayıncılık.
• Yıldız, M. M. (2023). Gençlik ve siyasal Katılım: Dicle Üniversitesi örneği. Özgür Yayınları. DOI: https://doi.org/10.58830/ozgur.pub112.
• Yılmaz, C. (2025). Dijital dönüşümün toplumsal ve siyasal etkileri. 8. International Mediterranean Scientific Research Congress. August 13-15, 2025 / Antalya, Türkiye. Yılmaz, M. S., & Mermutlu, A. (2025). Dijital öz-takip ve sosyal medya kullanımı: Benliğin ve pratiğin çevrimiçi inşası. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 15(2), 1019-1036. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1613656.
• Zaheer, L. (2016). Use of social media and political participation among university students. Pakistan Vision, 17(1), 278-299.
• Zhong, F., Li, P., & Xi, J. (2022). A Survey on online political participation, social capital, and well-being in social media users-based on the second phase of the Third (2019) TCS Taiwan Communication Survey Database. Front. Psychol, 12, 1-11.