Okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışları

Öz

Okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarını ortaya çıkarmayı amaçlayan bu araştırma nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni ile yürütülmüştür. Araştırmada katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Bu kapsamda katılımcıların okul müdürü olması ve en az 5 yıllık okul müdürlüğü deneyimine sahip olması ölçütleri aranmıştır. Araştırma 10 okul yöneticisi ile gerçekleştirilmiştir. Görüşme formunda Okul Misyonunu Tanımlama (2 soru), Öğretim Programını Yönetme (3 soru) ve Olumlu Okul İklimi Oluşturma (5 soru) alt boyutlarında bulunan toplam 10 soru yer almaktadır. Araştırmada elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmada geçerlik ve güvenirliğin sağlanması için inandırıcılık, aktarılabilirlik, tutarlık ve teyit edilebilirlik ölçütleri yerine getirilmiştir. Bulgular incelendiğinde okul misyonunun tanımlanma alt boyutunda öğretmen toplantıları, veli toplantıları, ihtiyaç analizi, öğrenci toplantıları/etkinlikleri, paydaş görüşleri ve sosyal medya; öğretim programını yönetme alt boyutunda ders denetimi, öğretmen geri bildirimleri, değerlendirme ve rehberlik, performans ölçek ve anketleri, öğrenci geri bildirimleri, veli geri bildirimleri, öğrenci başarısı takibi, takdir ve ödül; okul ikliminin oluşturma alt boyutunda hizmetiçi eğitim, öğrenci etkinlikleri, öğretmen toplantı ve etkinlikleri, paydaş işbirliği, takdir ve ödül bulgularına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Öğretimsel liderlik
• okul yöneticisi
• okul misyonu
• öğretim programı
• okul iklimi

Destekleyen Kurum

Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi

Proje Numarası

HDP24S21

Etik Beyan

Çalışmada etik dışı bir husus bulunmadığını, araştırma ve yayın etiğine özenle uyulduğunu beyan ederim.

School administrators instructional leadership behaviors

Öz

This research, which aims to reveal the instructional leadership behaviors of school administrators, was conducted with a case study design from qualitative research methods. The participants were determined by criterion sampling method, one of the purposeful sampling methods. In this context, the criteria of the participants being school principals and having at least 5 years of school principalship experience were sought. The research was conducted with 10 school principals. The interview form included a total of 10 questions in the sub-dimensions of defining the school mission (2 questions), managing the curriculum (3 questions) and creating a positive school climate (5 questions). The data obtained in the study were analysed by content analysis method. In order to ensure validity and reliability in the study, the criteria of credibility, transferability, consistency and confirmability were fulfilled. When the findings were examined, it was found that in the sub-dimension of defining the school mission, teacher meetings, parent meetings, needs analysis, student meetings/activities, stakeholder opinions and social media; in the sub-dimension of managing the curriculum, course supervision, teacher feedback, evaluation and guidance, performance scales and questionnaires, student feedback, parent feedback, student achievement follow-up, appreciation and reward; in the sub-dimension of creating school climate, in-service training, student activities, teacher meetings and activities, stakeholder cooperation, appreciation and reward.

Anahtar Kelimeler

• Instructional leadership
• school administrator
• school mission
• curriculum
• school climate

Proje Numarası

HDP24S21

Kaynakça

1. Akgün, N. (2001). İlköğretim okulu müdürlerinin öğretimsel liderliği [Yayımlanmamış doktora tezi]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
2. Aksoy, E. & Işık, H. (2008). İlköğretim okul müdürlerinin öğretim liderliği rolleri. Manas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(19), 235-249.
3. Anıl, F. & Sarpkaya, R. (2014). Anadolu ve meslek lisesi okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik rolleri. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(1), 1-21.
4. Bayar, T. & Önder, E. (2016). İlkokul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışları gösterme düzeylerine ilişkin öğretmen görüşleri. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, 56, 183-193.
5. Blasé J. & Blasé, J. (2000). Effective instructional leadership: Teachers’ perspectives on how principals promote teaching and learning in schools. Journal of Educational Administration, 38(2), 130-141.
6. Blumberg, A. & Greenfield, W.D. (1986). The effective principal: Perspectives on school leadership. Allyn & Bacon.
7. Boudreaux, N. K. (2019). Teacher leaders’ perceptions of charter school principals’ instructional leadership. The Journal of Educational Research and Practice, 9(1), 89–103.
8. Bridges, E. M. (1967). Instructional leadership: A concept re‐examined. Journal of Educational Administration, 5(2), 136-147.

9. Corbin, J., & Strauss, A. (2008). Basics of qualitative research techniques and procedures for developing grounded theory. Sage Publications.
10. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative and mixed methods approaches. Sage Publications.
11. Creswell, J. W. & Poth, C. N. (2024). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage publications.
12. Edmonds, R. (1979). Effective schools for the urban poor. Educational Leadership, 37, 15-24.
13. Fraenkel, J. R., Wallen, H.E., & Hyun H. H. (2012). How to Design and Evaluate Research in Education. MC. Graw-Hill.
14. Glaés-Coutts, L. (2023). The principal as the instructional leader in school-age educare. Leadership and Policy in Schools, 22(4), 873-889.
15. Gültekin, M., Menekşe, V. & Eren, B. (2022). Öğretmen görüşlerine göre okul yöneticilerinin öğretimsel liderlik davranışlarının incelenmesi. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 5(3), 193-204.
16. Hallinger, P. (2003). Leading educational change: Reflections on the practice of instructional and transformational leadership. Cambridge Journal of Education, 33(3), 329-352.
17. Hallinger, P. (2005). Instructional leadership and the school principal: A passing fancy that refuses to fade away. Leadership and Policy in Schools, 4(3), 221-239.
18. Hallinger, P. & Heck, R. H. (2010). Leadership for learning: Does collaborative leadership make a difference in school improvement? Educational Management Administration & Leadership, 38(6), 657-678.
19. Hallinger, P. & Murphy, J. (1985). Assessing the instructional leadership behavior of principals. Elementary School Journal, 86(2), 217–248.
20. Hallinger, P., Wang, W. C., Chen, C. W. & Liare, D. (2015). Assessing instructional leadership with the principal instructional management rating scale. Springer International Publishing.
21. Hou, Y., Cui, Y. & Zhang, D. (2019). Impact of instructional leadership on high school student academic achievement in China. Asia Pacific Education, 20, 543-558.
22. Hoy, W. K. & Miskel, G. C. (2010). Educational administration: Theory, research and practice. Random House.
23. Jacobson, S. (2011). Leadership effects on student achievement and sustained school success. International Journal of Educational Management, 25(1), 33-44.
24. Jenkins, B. (2009). What it takes to be an instructional leader. Principal, 88(3), 34- 37.
25. Kantos, Z. E. (2011). Örgüt metaforlarında liderlik: Kavramsal bir çözümleme. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 1(1), 135-158.
26. Koşar, S. & Buran, K. (2019). Okul müdürlerinin ders denetim faaliyetlerinin öğretimsel liderlik bağlamında incelenmesi. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 7(3), 1232-1265.
27. Leithwood, K. & Jantzi, D. (2008). Linking leadership to student learning: The contributions of leader efficacy. Educational Administration Quarterly, 44(4), 496-528.
28. Leithwood, K., & Montgomery, D. (1982). The role of the elementary principal in program improvement. Review of Educational Research, 52(3), 309-339.
29. Lincoln, Y. S. & Guba, E.G. (1985). Naturalistic Inquiry. Sage Publications.
30. Lynch, M. (2012). A guide to effective school leadership theories. Routledge.
31. McEwan, E. K. (2001). Effective instructional leadership. Corwin Press.
32. Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. John Wiley & Sons Inc.
33. Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage Publications.
34. Niece, R. D. (1993). The principal as instructional leader: Past influences and current resources. Nassp Bulletin, 77(553), 12-18.
35. Oğuzer, A. Y. & Özkan, P. (2022). Anadolu liselerinde görev yapan öğretmenlerin çalıştıkları kurum müdürlerine yönelik öğretimsel liderlik algıları. Journal of Social Research & Behavioral Sciences 8(17), 543-582.
36. Ovando, M. N. (2005). Building instructional leaders’ capacity to deliver constructive feedback to teachers. Journal of Personnel Evaluation in Education, 18, 171-183.
37. Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating, theory and practice. Sage Publications.
38. Qian, H., Walker, A. & Li, X. (2017). The west wind vs the east wind: Instructional leadership model in China. Journal of Educational Administration, 55(2), 186-206.
39. Ralebese, M. D., Jita, L., & Badmus, O. T. (2025). Examining primary school principals’ instructional leadership practices: A case study on curriculum reform and implementation. Education Sciences, 15(1), 70-85.
40. Robinson, V. M. J., Lloyd, C. A. & Rowe, K. J. (2008). The impact of leadership on student outcomes: An analysis of the differential effects of leadership types. Educational Administration Quarterly, 44(5), 635-674.
41. Rodrigues, H. P. C., & Ávila de Lima, J. (2024). Instructional leadership and student achievement: school leaders’ perspectives. International Journal of Leadership in Education, 27(2), 360-384.
42. Schreier, M. (2012). Qualitative content analysis in practice. Sage Publications.
43. Smith, W. & Andrews, R. (1989). Instructional leadership: How principals make a difference. Association of Supervision and Curriculum Development.
44. Şişman, M. (2014). Öğretim liderliği. Pegem Akademi Yayıncılık.
45. Tang, J., Bryant, D. A., & Walker, A. D. (2022). School middle leaders as instructional leaders: Building the knowledge base of instruction-oriented middle leadership. Journal of educational administration, 60(5), 511-526.
46. Tashakkori, A. & Teddlie, C. (2010). Handbook of mixed methods in social & behavioral research. Sage Publications.
47. Taş, A. (2000). Okul müdürlerinin öğretim liderliği rollerini gerçekleştirme düzeyleri. Gazi Üniversitesi Yayınları.
48. Yin, R. K. (2018). Case study research and applications. Sage Publications.
49. Yukl, G. & Gardner, W. L. (2019). Leadership in organizations. Pearson Education.