Roma’nın doğu eyaletlerinde yerel kimlik ve imparatorluk sadakati

Yıl 2026, Cilt: 16 Sayı: 1 , 110 - 124 , 26.03.2026

Burak Erdem

https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1827994

https://izlik.org/JA25FZ29FY

Öz

Bu makale, Roma İmparatorluğu’nun Principatus döneminde Asia, Syria, Iudaea ve Arabia Petraea gibi seçilmiş Doğu eyaletlerinde sadakati, yalnızca siyasi bağlılıkla sınırlı olmayan; ritüel, idari ve ekonomik öğelerin ortak etkisiyle ortaya çıkan çok yönlü bir olgu olarak ele almaktadır. Çalışma, sadakatin imparatorluk kültü, kent meclisleri, askeri örgütlenme ve Pax Romana’nın sağladığı istikrar neticesinde nasıl şekillendiğini göstermektedir. İmparatorluk kültü, sadakatin ritüel temellerini oluşturmaktadır. İmparatorun kutsal veya yarı-kutsal bir statüde temsil edilmesi, yerel toplumların Roma otoritesiyle kendi geleneksel pratikleri aracılığıyla bağ kurmalarına imkân tanımıştır. Sadakatin idari boyutu, yerel kurumların Roma düzeniyle uyumlu bir işleyiş geliştirmesine dayanmaktadır. Kent meclisleri, hem yerel özerkliği sürdürmüş hem de imparatorluğun mali ve hukuki mekanizmalarını uygulayan kurumsal yapılar hâline gelmiştir. Ekonomik istikrar da sadakatin oluşumunda belirleyici olmuştur. Güvenli yollar, düzenli vergi sistemi ve ticaret ağlarının korunması, halkın Roma yönetimini bir düzen ve refah kaynağı olarak görmesine katkı sağlamıştır. Genel olarak çalışma, Roma’nın Doğu eyaletlerindeki uzun süreli varlığının, farklı toplumsal unsurları bir arada tutabilen esnek ve çok katmanlı bir sadakat anlayışı sayesinde mümkün olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Roma İmparatorluğu , Doğu Eyaletleri , İmparatorluk Kültü , Sadakat , Yerel Kimlik

Local identity and imperial loyalty in the eastern provinces of the Roman Empire

https://izlik.org/JA25FZ29FY

Öz

This article examines loyalty in selected eastern provinces of the Roman Empire during the Principate period, such as Asia, Syria, Iudaea and Arabia Petraea, as a multifaceted phenomenon that is not limited to political allegiance alone, but emerges from the combined influence of ritual, administrative, and economic elements. The study demonstrates how loyalty was shaped by the imperial cult, city councils, military organisation and the stability provided by the Pax Romana. The imperial cult formed the ritual basis of loyalty. The administrative dimension of loyalty was based on local institutions developing a system of operation compatible with the Roman order. City councils became institutional structures that both maintained local autonomy and implemented the empire’s financial and legal mechanisms. Economic stability has also been decisive in the formation of loyalty. Safe roads, a regular tax system and the protection of trade networks contributed to the people viewing Roman rule as a source of order and prosperity. In general, the study demonstrates that Rome’s long-term presence in the eastern provinces was made possible by a flexible and multi-layered concept of loyalty that was able to hold together different social and cultural elements.

Anahtar Kelimeler

Roman Empire , Eastern Provinces , Imperial Cult , Loyalty , Local Identity

Kaynakça

• Ammianus Marcellinus. (1935). Res Gestae. (Ed. and Trans. J. C. Rolfe). Loeb Classical Library. Harvard University Press.
• Ando, C. (2000). Imperial Ideology and Provincial Loyalty in the Roman Empire. University of California Press.
• Aytüre, S. (2021). “Roma İmparatorluk Çağı’nda Küçük Asya’da Yerel Yönetim ve Kurumsal Düzenlemeler”, History Studies, 13/2, 535– 544. DOI Number: 10.9737/hist.2021.1000
• Bowersock, G. (1983). Roman Arabia. Harvard University Press.
• Butcher, K. (2003). Roman Syria and the Near East. British Museum Press.
• Campbell, B. (2002). War and Society in Imperial Rome, 31 BC-AD 284. Routledge.
• Cassius Dio. (1914). Roman History. (Ed. and Trans. Earnest Cary). Loeb Classical Library. Harvard University Press.
• Davenport, C. (2019). A History of the Roman Equestrian Order. Cambridge University Press.
• Güngörmüş, Ö., & Üreten, H. (2017). Antik Lydia Bölgesinde Bir Kent ve Neokorosluğu: Philadelpheia. Tarih ve Gelecek Dergisi, 3(3), 97–109. https://doi.org/10.21551/jhf.359160
• Hall, J. F. (1996–1997). The Roman province of Judea: A historical overview. Brigham Young University Studies, 36(3), 319–336.
• Iosephus. (1927). Bellum Judaicum (The Jewish War). (Ed. and Trans. H. St. J. Thackeray). Loeb Classical Library. Harvard University Press.
• Isaac, B. (1998). The Near East under Roman Rule: Selected Papers. Brill.
• Lendon, J. E. (1997). Empire of Honour: The Art of Government in the Roman World. Oxford Clarendon Press.
• Lomas, K., Gardner, A., & Herring, E. (2013). Creating Ethnicities and Identities In The Roman World. Bulletin of the Institute of Classical Studies. Supplement, 120, 1–10.
• Maier, F. G. (1995). Megaorganisation In Antiquity: The Roman Empire. Journal of Institutional and Theoretical Economics (JITE), 151(4), 705–713.
• Martin, J. (1995). The Roman Empire: Domination and Integration. Journal of Institutional and Theoretical Economics (JITE), 151(4), 714–724.
• Mattingly, D. J. (2024). Imperial power and its limits: Social and cultural integration and resistance in the Roman Empire. In J. Tanner & A. Gardner (Eds.), Materialising the Roman Empire. UCL Press. https://doi.org/10.2307/jj.6914759.19
• Millar, F. (1993). The Roman Near East, 31 BC–AD 337. Harvard University Press.
• Mitchell, S. (1993). Anatolia: Land, Men, and Gods in Asia Minor. Vol. I. Oxford Clarendon Press.
• Morley, N. (2010). ‘They Called It “Civilisation”: The Dynamics of Cultural Change. In The Roman Empire: Roots of imperialism. Pluto Press. https://doi.org/10.2307/j.ctt183pb5x.9
• Price, S.R.F. (1984). Rituals and Power: The Roman Imperial Cult in Asia Minor. Cambridge University Press.
• Rostovtzeff, M. (1926). The Social and Economic History of the Roman Empire. Oxford Clarendon Press.
• Rüpke, J, and Ando, C. (eds.). (2020). Religion and Law in Classical and Christian Rome. Berlin De Gruyter.
• Sartre, M. (2005). The Middle East under Rome. Harvard University Press.
• Sherwin-White, A. N. (1996). The Roman Citizenship, Oxford University Press.
• Slootjes, D. (2009). Local “Potentes” In The Roman Empire: A New Approach To The Concept of Local Elites. Latomus, 68(2), 416–432.
• Smallwood, E. M. (1976). The Jews under Roman Rule: From Pompey to Diocletian. Brill.
• Tacitus. (1900). Annales and Histories. (Ed. and Trans. Henry Furneaux). Oxford Clarendon Press.
• Woolf, G. (2022). Rome: An Empire’s Story. 2nd ed. Oxford University Press.
• Yurtsever, A. (2015). Neokoros Düşüncesinin Kökeni ve Gelişimi: Tanrı, Kutsal Krallık ve Yönetici İlişkisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 1-16. https://doi.org/10.18037/ausbd.66091