İNSAN KAYNAKLARI MUHASEBESİ: BİST’TE UYGULAMA

Öz

İnsan kaynakları çalışanların beceri, bilgi, deneyim ve motivasyonlarına odaklanmaktadır. İnsan kaynakları muhasebesi ise işe alım süreci, çalışanların eğitimi, motivasyonu, gelişimi gibi katlanılan maliyetlerle bunların getirisini ele alır. Dolayısıyla insan kaynakları da zaman içerisinde gelişimine devam etmektedir. İşletmeler de bu gelişmelere uyum sağlayarak şeffaf bir şekilde bilgilerini sunmaktadır. Bu çalışmada, Borsa İstanbul’da (BİST) tekstil, giyim eşyası ve deri sektöründe yer alan şirketlerin yılsonu faaliyet raporlarında insan kaynakları muhasebesi bilgilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Belirtilen sektördeki 22 şirketin yıl sonu faaliyet raporları incelenmiştir. İncelemede içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Çalışma sonucunda şirketlerin insan kaynakları muhasebesi indekslerinin açıklama düzeylerinin % 0 ile % 43,75 arasında değiştiği, indeks ortalamasının yaklaşık %25 seviyesinde olduğu, en fazla açıklama yapılan ifadelerin “yönetime ait gelirler”, “çalışan sayısı”, “insan kaynakları yönetimi politikası” olduğu tespit edilmiştir. İnsan kaynakları için yapılan ödemeler, istihdam raporu, katma değer raporları, fon bilgileri, maliyet bilgileri, emeklilik aylığı ve emeklilik sosyal hakları konularında ise bir açıklama tespit edilmemiştir.

Anahtar Kelimeler

• İnsan Kaynakları Muhasebesi
• Faaliyet Raporu
• BİST Tekstil
• Giyim Eşyası ve Deri Sektörü

HUMAN RESOURCES ACCOUNTING: AN IMPLEMENTATION IN BIST

Öz

Human resources focus on the skills, knowledge, experience and motivation of employees. Human resources accounting deals with the costs incurred such as the recruitment process, training, motivation and development of employees and their returns. Therefore, human resources continue to develop over time. Businesses are also adapting to these developments and presenting their information transparently. This study aims to examine the human resources accounting information in the year-end activity reports of companies operating in the textile, apparel and leather sectors in Borsa Istanbul (BIST). The year-end activity reports of 22 companies in the specified sector were examined. The content analysis method was used in the examination. As a result of the study, it was determined that the disclosure levels of companies' human resources accounting indexes varied between 0% and 43.75%, the index average was around 25%, and the most disclosed expressions were "income belonging to management", "number of employees", and "human resources management policy”. No explanation was found regarding payments made for human resources, employment reports, value added reports, fund information, cost information, retirement pensions and retirement social rights.

Anahtar Kelimeler

• Human Resources Accounting
• Activity Report
• BIST Textile
• Clothing and Leather Sector

Kaynakça

1. Al Mamun, S. A. (2009). Human resource accounting (HRA) disclosure of bangladeshi companies and its association with corporate characteristics. BRAC University Journal, 6(1), 35-43. https://core.ac.uk/download/pdf/61800509.pdf.
2. Aygün, D. & Ulucenk, E. (2019). İnsan kaynakları muhasebesine ilişkin değerleme modellerinin incelenmesi, Küresel İktisat ve İşletme Çalışmaları Dergisi, 8(15), 99-109. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/759234.
3. Bassey, B. E. & Tapang, A. (2012). Capitalized human resources cost and its influence on corporate productivity: a study of selected companies in Nigeria. International Journal of Financial Research, 3(2), 48-59. https://www.researchgate.net/publication/276224283_Capitalized_Human_Resources_Cost_and_Its_Influence_on_Corporate_Productivity_A_Study_of_Selected_Companies_in_Nigeria.
4. Benligiray, S. (2020). İnsan kaynakları yönetimine giriş, Hatice Zümrüt Tonus ve Didem Paşaoğlu Baş (Ed), İnsan kaynakları yönetimi içinde bölüm 1, T.C. Anadolu Üniversitesi Yayını No: 4151, Eskişehir.
5. Bhattacharjee S., Shourov R. Z. & Khan A.K.M. J. (2017). Human resource accounting: methods & practices in Bangladesh. AIUB Journal of Business and Economics, 14(1), 91- 112. https://www.researchgate.net/publication/325930731_Human_Resource_Accounting_-Methods_Practices_in_Bangladesh.
6. Bullen, M.L. & Eyler K. (2010). Human resource accounting and international development;implication for measurement of human capital. Journal of Internal business and Cultural Studies, (3), 1-16. https://www.aabri.com/manuscripts/09342.pdf.
7. Büyük ve orta boy işletmeler için finansal raporlama standartları BOBİ FRS. https://www.kgk.gov.tr/DynamicContentDetail/5151/Bu%CC%88yu%CC%88k-ve-Orta-Boy-I%CC%87s%CC%A7letmeler-I%CC%87c%CC%A7in-Finansal-Raporlama-Standard%C4%B1-(BOBI%CC%87-FRS) adresinden 06.03.2025 tarihinde alınmıştır.
8. Cherian, J. & Farouq, S. (2013). A review of human resource accounting and organizational performance. International Journal of Economics and Finance, (58), 74- 83. https://www.researchgate.net/publication/314450618_A_Review_of_Human_Resource_Accounting_and_Organizational_Performance.

9. Dermawan, W. D. (2024). Global trends in human resource accounting through bibliometric analysis on Scopus Database, Media Riset Akuntansi, Auditing & Informasi, 24(1), 19-34. https://www.researchgate.net/publication/380769563_GLOBAL_TRENDS_IN_HUMAN_RESOURCE_ACCOUNTING_THROUGH_BIBLIOMETRIC_ANALYSIS_ON_SCOPUS_DATABASE.
10. Edom, G. O., Inah, E. U. & Eyisi, A. S. (2015). The impact of human resource accounting on the profitability of a firm: empirical evidence from access bank of Nigeria PLC. European Journal of Accounting, Auditing and Finance Research, 7(3), 72- 90. https://www.eajournals.org/wp-content/uploads/The-Impact-of-Human-Resource-Accounting-On-the-Profitability-of-a-Firm-Empirical-Evidence-from-Access-Bank-of-Nigeria-Plc..pdf.
11. Flamholtz, E. (1972). Human resource accounting: a review of theory and research, Academiy of Managment, 1, 174-177. https://journals.aom.org/toc/amproc/1972/1?pageStart=3&pageSize=20.
12. Hamidah, I.S., Widyarti, M.T.H. & Widiarto, A. (2025). The application of human resource accounting on the financial performance of insurance companies in Indonesia 2022-2023. Ilomata International Journal of Social Science, 6(1), 109 – 122. https://www.ilomata.org/index.php/ijss/article/view/1453.
13. Islam Md. S. & Sarker J. (2016). Human resource accounting: practical challenges in recognition, measurement, accounting treatment procedure and a possible way out. Journal of Business and Management, 18(9), 41- 46. https://www.researchgate.net/publication/308599588_Human_Resource_Accounting_Practical_Challenges_in_Recognition_Measurement_Accounting_Treatment_Procedure_and_a_Possible_Way_Out.
14. Kaya, U. & Sürol, S. (2019). İnsan kaynakları muhasebe etkileşiminin finansal performans ile ilişkisi: Borsa İstanbul 100 endeksine dâhil işletmeler üzerine bir araştırma. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 9(18), 231- 249. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/911853.
15. Kaya, U. (2013). İnsan kaynakları muhasebesi, Beta Yayınevi, 1. Baskı, Aralık, İstanbul.
16. Kumar D. P. (2018). A critical appraisal of human resource accounting models. PEOPLE: International Journal of Social Sciences, 4(2), 957-973. https://grdspublishing.org/index.php/people/article/view/575.
17. Mahmoodi P., Babaei F. & Mohamade J. (2013). Human resource accounting: from theory to practice. European Online Journal of Natural and Social Sciences, 2(3), 2249-2255. https://core.ac.uk/download/pdf/230044263.pdf.
18. Metin, O. & Ünal, Ş. (2022). İçerik analizi tekniği: iletişim bilimlerinde ve sosyolojide doktora tezlerinde kullanımı. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 273-294. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ausbd/issue/74726/1227356.
19. Micah, L. C., Ofurum, C. O. & Ihendinihu, J. U. (2012). Firms financial performance and human resource accounting disclosure in Nigeria, International Journal of Business and Management, 7(14), 67- 75. https://www.researchgate.net/publication/267941977_Firms_Financial_Performance_and_Human_Resource_Accounting_Disclosure_in_Nigeria.
20. Ming C., H. & Lin, K. J. (2004). The role of human capital cost in accounting. Journal of Intellectual Capital, 5(1), 116-130. https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/14691930410512950/full/html.
21. Ogundajo, G. O., Kujore, O. A. & Kassim, S. K. (2022). Human resource accounting information disclosure and firm value. South Asian Research Journal of Business and Management, 4(5), 182- 187. https://sarpublication.com/media/articles/SARJBM_45_182-187.pdf.
22. Oluwatoyin, A. S. (2014). Human resources and accounting and disclosure in financial statement: literature review. Research Journal of Finance and Accounting, 5(22), 64-75. https://www.iiste.org/Journals/index.php/RJFA/article/view/17595.
23. Omisope, M. B., David, O. M., Oyetola, O., Hammed, A. & Samuel, K. O. (2024). The impact of human resource accounting on the financial performance of deposit money banks in Nigeria. International Journal of Management Studies and Social Science Research, 6, 173- 182. https://ijmsssr.org/paper/IJMSSSR001185.pdf.
24. Oseni, A. I. & Igbinosa, P. E. (2015). Accounting for human capital: is the statement of financial position missing something? Journal of Educational Policy and Entrepreneurial Research (JEPER), 2(5), 108-114. https://scispace.com/pdf/accounting-for-human-capital-is-the-statement-of-financial-2kj0ko75gp.pdf.
25. Peker, A. A. (2022). İnsan kaynakları muhasebesi faaliyetlerinin işletme performansına etkisi: BİST üzerine sektörel bazda bir uygulama. İşletme Araştırmaları Dergisi, 14(4), 2894-2909. https://www.researchgate.net/publication/369251066_Insan_Kaynaklari_Muhasebesi_Faaliyetlerinin_Isletme_Performansina_Etkisi_BIST_Uzerine_Sektorel_Bazda_Bir_Uygulama_The_Effect_of_Human_Resources_Accounting_Activities_on_Business_Performance_A_Sectoral.
26. Sert, G. Kurtoğlu, M. Akıncı, A. & Seferoğlu, S. S. (2012). Öğretmenlerin teknoloji kullanma durumlarını inceleyen araştırmalara bir bakış: bir içerik analizi çalışması, Akademik Bilişim’12 - XIV. Akademik Bilişim Konferansı Bildiriler, (s. 433-439). Uşak, Türkiye. https://www.researchgate.net/publication/311651862_Ogretmenlerin_Teknoloji_Kullanma_Durumlarini_Inceleyen_Arastirmalara_Bir_Bakis_Bir_Icerik_Analizi_Calismasi.
27. Siriwardhanea, W.M.R.Y.K. & Wijekumarab, J.M.N. (2024). The impact of human resource accounting on firm performance: evidence from listed materials sector companies in Sri Lanka, The Journal of Business Studies, 8(1), 73- 89. https://www.researchgate.net/publication/382395721_THE_IMPACT_OF_HUMAN_RESOURCE_ACCOUNTING_ON_FIRM_PERFORMANCE_EVIDENCE_FROM_LISTED_MATERIALS_SECTOR_COMPANIES_IN_SRI_LANKA.
28. Sogo Osewa, O. & Titilope Osewa, O. (2020). Human resource management: functions, challenges and the assessment of the methods of enhancing employees performances and preventing ındustrial conflicts to its bearable minimum in an organization, International Journal of Applied Engineering and Management Letters (IJAEML),4(2), 96- 110. https://supublication.com/index.php/ijaeml/article/view/433.
29. Spiceland, J. D. & Zaunbrecher, H. C. (1976). Human resource accounting: historical perspective. Historians Journal, 3(1), 43-49. https://core.ac.uk/download/pdf/288065731.pdf.
30. Stewart, T. A. (2001). The wealth of knowledge: intellectual capital and the twenty-first century organizations, currency. New York: Doubleday. https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/01437730410556789/full/html.
31. Süklüm, N. & Öztürk, S. (2022). Special human resource management practices and strategy, Yazıcı Ömer (Ed). Human resource accounting içinde (s. 166-182). Nova Science Publishers, New York.
32. T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, (2021). Tekstil, hazır giyim ve deri ürünleri sektörleri raporu. https://www.oftso.org.tr/indir/TekstilHazirgiyimveDeriUrunleriSektorleriRaporu2021.pdf, adresinden 28.02.2023 tarihinde alınmıştır.
33. TFRS 13 Gerçeğe Uygun Değerin Saptanması Standardı, https://www.kgk.gov.tr/DynamicContentDetail/9182/TMS/TFRS-2019-Seti, adresinden 28.02.2025 tarihinde alınmıştır.
34. TFRS 2 Hisse Bazlı Ödemeler Standardı, https://www.kgk.gov.tr/DynamicContentDetail/9182/TMS/TFRS-2019-Seti, adresinden 28.02.2025 tarihinde alınmıştır.
35. TFRS 3 İşletme Birleşmeleri Standardı, https://www.kgk.gov.tr/DynamicContentDetail/9182/TMS/TFRS-2019-Seti, adresinden 28.02.2025 tarihinde alınmıştır.
36. TMS 19 Çalışanlara Sağlanan Faydalar Standardı, https://www.kgk.gov.tr/DynamicContentDetail/9182/TMS/TFRS-2019-Seti, adresinden 28.02.2025 tarihinde alınmıştır.
37. TMS 26 Emeklilik Fayda Planlarında Muhasebeleştirme ve Raporlama Standardı, https://www.kgk.gov.tr/DynamicContentDetail/9182/TMS/TFRS-2019-Seti, adresinden 28.02.2025 tarihinde alınmıştır.
38. TMS 38 Maddi Olmayan Duran Varlıklar Standardı, https://www.kgk.gov.tr/DynamicContentDetail/9182/TMS/TFRS-2019-Seti, adresinden 28.02.2025 tarihinde alınmıştır.
39. Tosunoğlu B. & Öztürkci N. (2021). İnsan kaynakları muhasebesi aktivitelerinin incelenmesi: BİST mali kuruluşlar sektöründe bir uygulama. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 12(1), 97- 109. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gumus/issue/60420/818320.
40. Yani, P., Sari, J. & Pradhani, F. A. (2023). Human resource accounting disclosure: an evidence from Indonesian manufacturing industry. Proceeding 3rd International Conference on Business & Social Sciences, Surabaya, October 28-29th. https://www.researchgate.net/publication/377529165_HUMAN_RESOURCE_ACCOUNTING_DISCLOSURE_AN_EVIDENCE_FROM_INDONESIAN_MANUFACTURING_INDUSTRY.