TÜRKİYE'DE BIST SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK 25 ENDEKSİ'NE DAHİL OLAN ŞİRKETLERİN YÖNETİM KURULU YAPISI VE YÖNETİM KURULU KOMİTELERİ

Öz

Bu çalışmanın amacı BIST Sürdürülebilirlik 25 Endeksinde yer alan şirketlerin yönetim kurullarının yapısının ve yönetim kurulu komitelerinin incelenmesidir. BIST Sürdürülebilirlik 25 Endeksini oluşturan şirketler Türkiye’de sürdürülebilirlik konusunda en iyi uygulamaları yapan şirketlerdir. Sürdürülebilirlik uygulamaları da yönetim kurulunun görevleri arasındadır. Acaba en iyi sürdürülebilirlik uygulamalarını yapan bu şirketlerin yönetim kurulları ne gibi özelliklere sahiptir? Yönetim kurulları kaç kişiden oluşmaktadır? Yönetim kurullarında kadın üye sayısı ve oranı nedir? Yönetim kurullarının üyelerinden kaç tanesi icrası üyedir? Yönetim kurulları üyeleri içinde farklı vatandaşlığa sahip olan üyeler var mıdır, varsa kaç kişidir? Yönetim kurulları hangi komiteleri oluşturmuştur? Bu komiteler kaç kişiden oluşmaktadır? Komitelerdeki üyelerin bağımsızlık oranı nedir? Üyeler birden fazla komitede görev yapmakta mıdır? Bu çalışmada bu soruların cevapları araştırılmaktadır. Bu çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Bu araştırmada veri kaynağı olarak kullanılan dokümanlar; BIST Sürdürülebilirlik 25 Endeksindeki şirketlerin Kamuyu Aydınlatma Platformu (https://www.kap.org.tr/tr)’ nda bulunan kurumsal yönetim ilkeleri uyum raporları, sürdürülebilirlik raporları, sürdürülebilirlik uyum raporları, Türkiye sürdürülebilirlik raporlama standartları uyumlu sürdürülebilirlik raporlarıdır. Dokümanlar analiz edilirken BIST Sürdürülebilirlik 25 Endeksinde yer alan şirketlerle ilgili sürdürülebilirlik ve kurumsal yönetim ilkeleri uyum raporlarında yönetim kuruluna ilişkin veriler örneklem olarak seçilmiştir. Amaçlı örnekleme yöntemi seçilmiştir. Verilerin analizinde betimsel analiz kullanılmıştır. Dokümanlardan elde edilen veriler sayısallaştırılarak incelenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilirlik
• yönetim kurulu
• yönetim kurulu komiteleri
• BIST Sürdürülebilirlik 25 Endeksi
• kadın yönetim kurulu üyesi

BOARD STRUCTURE AND BOARD COMMITTEES OF COMPANIES INCLUDED IN THE BIST SUSTAINABILITY 25 INDEX IN TÜRKIYE

Öz

The purpose of the study is to examine the structure of the boards of directors and board committees of companies listed on the BIST Sustainability 25 Index. The companies that make up the BIST Sustainability 25 Index are the companies that implement the best sustainability practices in Turkey. Sustainability practices are also among the duties of the board of directors. What are the characteristics of the boards of directors of these companies that implement best sustainability practices? How many members are on the boards of directors? What is the number and percentage of female members on the boards of directors? How many of the board members are executive members? Are there any members of the boards of directors who hold different nationalities, and if so, how many? What committees have the boards of directors established? How many members are on these committees? What is the independence ratio of committee members? Do members serve on more than one committee? This study investigates the answers to these questions. In this study, document analysis, one of the qualitative research methods, was used. The documents used as data sources in this research are the corporate governance compliance reports, sustainability reports, sustainability compliance reports, and sustainability reports compliant with Turkish sustainability reporting standards of the companies listed in the BIST Sustainability 25 Index, which are available on the Public Disclosure Platform (https://www.kap.org.tr/tr). When analyzing the documents, data related to the board of directors in the sustainability and corporate governance compliance reports of companies listed on the BIST Sustainability 25 Index were selected as samples. Purposeful sampling was chosen as the sampling method. Descriptive analysis was used in the analysis of the data. The data obtained from the documents were digitized and examined.

Anahtar Kelimeler

• Sustainability
• board of directors
• board committees
• BIST Sustainability 25 Index
• female board member

Kaynakça

1. Aksu, A., Şener, İ., & Varoğlu, A. K. (2025). Board structure and sustainability performance: A study on Turkish manufacturing companies. Journal of Corporate Management, 14(1).
2. Almaqtari, H. I., Elsheikh, T., Tawfik, O. I., & Youssef, M. A. (2022). Exploring the impact of sustainability, board characteristics, and firm-specifics on firm value: A comparative study of the United Kingdom and Turkey. Sustainability, 14(24), 16395. https://doi.org/10.3390/su142416395
3. Anazonwu, H. O., Egbunike, F. C., & Gunardi, A. (2018). Corporate board diversity and sustainability reporting: A study of selected listed manufacturing firms in Nigeria. Indonesian Journal of Sustainability Accounting and Management, 2(1).
4. Arıoğlu, E. (2015). Demographic diversity in the boardroom: Evidence from Borsa Istanbul. Research Journal of Business and Management, 2(1), 18-36.
5. Arıoğlu, E., & Tuan, K. (2015). Committees of boards: An event study on an emerging market. Journal of Business Economics and Finance, 4(2).
6. Aslan, L. (2020). The relationship between diversified board of directors, auditor selection, corporate governance and sustainability: An application on Borsa Istanbul companies. Muhasebe ve Bilim Dünyası Dergisi. https://doi.org/10.31460/mbdd.639571
7. Atay, E., & Öztekin, A. (2022). İyi kurumsal yönetimde yönetim kurullarının rolü. Denetişim, (24), 22-40.
8. Bempah, N. O. (2023). Regulatory influence and board structure in the financial sector: A comparative study. Journal of Governance and Regulation, 12(1), 112-124.

9. Bhat, K. U., Makkar, A., & Gupta, S. (2023). Corporate board structure and ESG performance: An empirical study of listed firms in the emerging market. Corporate Governance and Sustainability Review, 7(2).
10. Boone, A. L., Field, L. C., Karpoff, J. M., & Raheja, C. G. (2007). The determinants of corporate board size and composition: An empirical analysis. Journal of Financial Economics, 85(1), 66-101.
11. Borsa İstanbul. (2021). Sürdürülebilirlik veri sağlama ve iş birliği anlaşması raporu. https://www.borsaistanbul.com
12. Borsa İstanbul. (2023). Entegre Faaliyet Raporu, https://www.borsaistanbul.com/files/2023-entegre-faaliyet-raporu.pdf
13. Borsa İstanbul (BIST). (2024). BIST sürdürülebilirlik 25 endeksi temel kuralları. Borsa İstanbul A.Ş.https://www.borsaistanbul.com
14. Borsa İstanbul. (2024). Kurumsal sürdürülebilirlik rehberi. https://www.borsaistanbul.com
15. Chandrasena, A., vd. (2024). Sustainability committees and ethical tax culture: A global perspective. Corporate Governance Journal.
16. Coles, J. L., Naveen, S. S., & Naveen, L. (2008). Boards: Does one size fit all? Journal of Financial Economics, 87(2), 329-356.
17. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2017). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5. baskı). Sage Publications.
18. Del Valle, I., vd. (2019). Determinants of Dow Jones Sustainability Index inclusion: The role of the board. Sustainability, 11(22).
19. Donaldson, T., & Preston, L. E. (1995). The stakeholder theory of the corporation: Concepts, evidence, and implications. Academy of Management Review, 20(1), 65-91.
20. Fich, E. M., & Shivdasani, A. (2006). Are busy boards effective monitors? The Journal of Finance, 61(2), 689-724.
21. Fındıklı, M. A., & Arslantaş, A. D. (2010). Yönetim kurulu üyelerinin çoklu komite üyelikleri ve kurumsal yönetim. İşletme Araştırmaları Dergisi, 2(4), 15-32.
22. Freeman, R. E. (1984). Strategic management: A stakeholder approach. Pitman, Boston.
23. Güneş Topçu, N. (2020). Kurumsal yönetim mekanizmalarının banka performansı üzerindeki etkisi: Türkiye örneği. İşletme Araştırmaları Dergisi, 12(1), 748-763.
24. Güngör, N., & Şeker, Y. (2022). Yönetim kurulu yapısı ve ESG performansı: Petrol gaz ve kömür sektöründe ampirik bir araştırma. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(1), 17-37.
25. Gürbüz, S., & Şahin, F. (2018). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: Felsefe - Yöntem - Analiz. Seçkin Yayıncılık.
26. Hambali, R., & Adhariani, D. (2024). Biodiversity disclosure and board characteristics: Evidence from emerging markets. Global Journal of Sustainability.
27. Jensen, M. C., & Meckling, W. H. (1976). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305-360.
28. Karaman, A. S., Elbardan, H., & Govindan, K. (2025). Board composition and sustainable supply chain management: Environmental committee's role. International Journal of Production Economics.
29. Özşahin Koç, Ş., & Deran, A. (2025). BIST Sürdürülebilirlik Endeksi'nde yönetim kurulu yapılarının analizi: Güncel bir perspektif. Muhasebe ve Finansman Dergisi.
30. Öztürk, M., & Gerekan, B. (2021). Kurumsal yönetim ilkelerine uyumun şirket performansı üzerindeki etkisi: BIST 100 örneği. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi.
31. Pfeffer, J., & Salancik, G. R. (1978). The external control of organizations: A resource dependence perspective. Harper & Row.
32. Saygılı, E., Arslan, S., & Birkan, A. Ö. (2022). ESG practices and corporate financial performance: Evidence from Borsa Istanbul. Borsa Istanbul Review, 22(3), 525-533.
33. Sermaye Piyasası Kurulu (SPK). (2014). Kurumsal yönetim tebliği (II-17.1). Resmî Gazete (Sayı: 28871).
34. Şahin, K., Eser, B., Kaplan, T., & Özdündar, G. (2018). Yönetim kurullarında kadın yönetici temsilinin cinsiyet bağlamında incelenmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 14(4), 1147-1166.
35. Şener, İ., & Elçi, M. (2009). Board composition of Turkish listed companies: Is there any difference between industries? Journal of Global Strategic Management, 3(2), 92-105.
36. Tahat, Y. A., & Hassanein, A. (2024). Exploring the synergy of corporate gender diversity, sustainability committee, and reporting ESG practices. Journal of International Evidence, 12.
37. Tan, M., & Bal, H. (2021). Yönetim kurulu karakteristiklerinin borçlanma maliyeti üzerindeki etkisi. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi.
38. Tejedo-Romero, F., Araujo, J. F. F. E., & Emmendoerfer, M. L. (2017). Mechanisms of corporate governance and intellectual capital reporting. Journal of Intellectual Capital, 18(1), 210-235.
39. Temiz, H., & Özdemir, F. S. (2023). Finansal olmayan bilgilerin kamuya açıklanmasında yönetim kurulu yapısının rolü. Muhasebe ve Denetime Bakış, 23(69), 97-116.
40. Tuan, K. (2019). Yönetim kurulu özelliklerinin sürdürülebilirlik raporlarına etkisi: Borsa İstanbul örneği. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (36), 233-242.
41. Türkiye Kurumsal Yönetim Derneği (TKYD). (2024). Kurumsal yönetim değerlendirme raporu 2024: BIST 100 şirketlerinin kurumsal yönetim uygulama karneleri.
42. Uslu, M. (2022). Kurumsal yönetimin kurumsal sürdürülebilirliğe etkisinde denetim komitesinin düzenleyici rolü. İşletme ve Girişimcilik Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1-12.
43. Uyar, A., Karaman, A. S., & Kilic, M. (2021). Is corporate social responsibility reporting a tool of signal or greenwash? Evidence from the worldwide logistics sector. Journal of Cleaner Production, 253, 119997.
44. Yağlı, İ., & Ünlü, U. (2019). Yönetim kurulu çeşitliliğinin firma değerine etkisi: Türkiye örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 77-91.