Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (NİİBFD), yayın etiği, araştırma etiği, akademik dürüstlük, telif hakkı, açık erişim, gizlilik ve kişisel verilerin korunması konularında uluslararası akademik yayıncılık standartlarına uygun hareket etmeyi esas alır. Derginin tüm yayın süreçleri; şeffaflık, hesap verebilirlik, editöryal bağımsızlık, tarafsızlık, bilimsel nitelik, çift kör hakemlik, gizlilik ve çıkar çatışmasından kaçınma ilkeleri doğrultusunda yürütülür.
NİİBFD; Committee on Publication Ethics (COPE), Directory of Open Access Journals (DOAJ), Open Access Scholarly Publishers Association (OASPA) ve World Association of Medical Editors (WAME) tarafından yayımlanan Principles of Transparency and Best Practice in Scholarly Publishing ilkelerini benimser. Dergiye gönderilen tüm çalışmaların araştırma ve yayın etiğine uygun olarak hazırlanmış olması beklenir.
1. Yayın Etiği ve Akademik Dürüstlük
NİİBFD’ye gönderilen çalışmaların özgün, daha önce yayımlanmamış ve başka bir dergide ya da yayın organında eşzamanlı olarak değerlendirme sürecinde olmaması gerekir. Yazarlar, makale başvurusu yaparak çalışmalarının özgün olduğunu, üçüncü kişilerin telif haklarını ihlal etmediğini, başka bir yerde yayımlanmadığını ve başka bir yayın organında değerlendirme sürecinde bulunmadığını kabul ve beyan etmiş sayılır.
Makalelerin bilimsel içeriğinden, kullanılan verilerden, atıfların doğruluğundan, etik kurul ve izin süreçlerinden, çıkar çatışması beyanlarından, yazar katkı oranlarından ve çalışmaya katkı sunan kişi ya da kurumların uygun biçimde belirtilmesinden yazarlar sorumludur.
İntihal, tekrar yayın, duplikasyon, sahte yazarlık, hediye yazarlık, yazarlığın haksız biçimde reddedilmesi, veri uydurma, veri tahrifatı, araştırma sonuçlarının manipüle edilmesi, makale dilimleme, kaynakların yanıltıcı kullanımı, telif hakkı ihlali, çıkar çatışmasının gizlenmesi ve hakemlik sürecini etkilemeye yönelik girişimler etik dışı davranışlar olarak kabul edilir.
Etik standartlara uygun olmadığı tespit edilen çalışmalar değerlendirme sürecinde reddedilebilir. Yayımlandıktan sonra etik ihlal içerdiği belirlenen çalışmalar hakkında ise düzeltme, açıklama, editöryal not, endişe bildirimi veya geri çekme süreçleri işletilebilir.
2. Etik Kurul İzni Politikası
NİİBFD’ye gönderilen tüm çalışmalarda araştırma ve yayın etiğine uyulduğuna ilişkin beyana yer verilmelidir. TR Dizin kriterleri doğrultusunda, etik kurul izni gerektiren çalışmalar için ilgili etik kurul onayının alınmış olması, bu onayın makalede belirtilmesi ve başvuru sırasında belgelendirilmesi gerekmektedir.
Etik kurul izni gerektiren çalışmalarda kurul adı, karar tarihi ve karar/sayı numarası makalenin yöntem bölümünde ve ayrıca makalenin ilk ya da son sayfasında açıkça belirtilmelidir. Yazarlar, başvuru sırasında makale dosyasıyla birlikte etik kurul izin belgesini DergiPark sistemine yüklemelidir.
Etik kurul izni gerektirmeyen çalışmalarda ise yazarların bu durumu makale metninde uygun bir beyanla belirtmeleri ve derginin talep etmesi hâlinde ilgili beyan formunu sisteme yüklemeleri gerekir.
Etik Kurul İzni Gerektiren Çalışmalar
Aşağıda belirtilen çalışma türleri için etik kurul izni alınması gerekmektedir:
- Anket, mülakat, odak grup, gözlem, deney, görüşme ve benzeri tekniklerle katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel, nicel veya karma yöntemli araştırmalar,
- İnsanların veya hayvanların, materyal ya da veriler dâhil olmak üzere, deneysel veya diğer bilimsel amaçlarla kullanıldığı araştırmalar,
- İnsanlar üzerinde yürütülen klinik araştırmalar,
- Hayvanlar üzerinde yürütülen araştırmalar,
- Kişisel verilerin kullanıldığı retrospektif çalışmalar,
- Katılımcıların kimliğini doğrudan ya da dolaylı biçimde belirlenebilir kılan veri, belge, görüntü, ses kaydı, fotoğraf veya benzeri materyallerin kullanıldığı araştırmalar.
Diğer Etik ve Yasal İzinler
Etik kurul iznine ek olarak, aşağıdaki durumlarda gerekli izinlerin alınması ve bu durumun makalede açıkça belirtilmesi gerekir:
- Olgu sunumlarında aydınlatılmış onam alındığı belirtilmelidir.
- Başkalarına ait ölçek, anket, test, fotoğraf, görsel, belge veya veri setlerinin kullanılması durumunda gerekli izinler alınmalı ve makalede beyan edilmelidir.
- Kullanılan fikir ve sanat eserleri, görseller, tablolar, şekiller ve diğer telif kapsamındaki materyaller için telif hakları düzenlemelerine uyulmalıdır.
- Kurum, arşiv, şirket, kamu kurumu, sivil toplum kuruluşu veya benzeri yapılardan veri toplanması hâlinde gerekli kurum izinleri alınmalı ve makalede belirtilmelidir.
- Kişisel verilerin işlendiği araştırmalarda kişisel verilerin korunmasına ilişkin mevzuata, mahremiyet ilkesine, gönüllü katılım esasına ve veri güvenliği yükümlülüklerine uyulmalıdır.
Etik Kurul İzni Gerektirmeyen Çalışmalar
Literatür taraması, sistematik derleme, bibliyometrik analiz, doküman incelemesi, kamuya açık ikincil verilerle yürütülen analizler ve benzeri nitelikteki çalışmalar, insan veya hayvan katılımcılardan doğrudan veri toplanmasını içermediği ve kişisel veri kullanmadığı sürece etik kurul izni gerektirmeyebilir.
Bununla birlikte, etik kurul izni gerektirmeyen çalışmalarda da yazarların bu durumu makale metninde açıkça beyan etmeleri beklenir. Gerekli görülmesi hâlinde editörlük, çalışmanın niteliğine göre yazarlardan ek açıklama, izin belgesi veya etik uygunluk beyanı talep edebilir.
2020 Öncesi Veriler ve Tezlerden Üretilen Yayınlar
2020 yılı öncesinde toplanmış araştırma verilerine dayanan çalışmalar, yüksek lisans veya doktora tezlerinden üretilmiş yayınlar ya da daha önce bilimsel bir etkinlikte sunulmuş ancak tam metin olarak yayımlanmamış çalışmalar için etik kurul izni durumu çalışmanın niteliğine göre değerlendirilir.
Bu tür çalışmalarda, verinin ne zaman ve hangi kapsamda toplandığı, çalışmanın tezden veya daha önce sunulmuş bir bildiriden üretilip üretilmediği makalede açıkça belirtilmelidir. Etik kurul izni gerektiren bir araştırma tasarımına sahip olmakla birlikte geçmiş yıllarda tamamlanmış çalışmalar için geriye dönük etik kurul izni alınmasının mümkün olmadığı durumlarda, yazarların bu durumu açık ve gerekçeli biçimde beyan etmeleri gerekir.
Editörlük, bu tür başvuruları araştırmanın niteliği, veri toplama tarihi, etik beyanlar ve ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirir.
Üniversite Dışı Araştırmacılar
Etik kurul izni gerektiren çalışmalar yalnızca üniversite mensubu araştırmacılarla sınırlı değildir. Üniversite mensubu olmayan araştırmacılar da ilgili etik kurullara başvurarak araştırmaları için gerekli etik kurul onayını almalıdır. Etik kurul onayı gerektiren bir çalışma, araştırmacının kurumsal bağlılığına bakılmaksızın gerekli izin ve beyanları içermelidir.
3. İntihal ve Benzerlik Politikası
NİİBFD, yayın etiği ve akademik dürüstlük ilkeleri doğrultusunda intihal, tekrar yayın, kaynak göstermeden alıntı yapma, uygunsuz atıf, metin benzerliği, veri veya bulgu kopyalama ve benzeri etik ihlallere karşı titiz bir değerlendirme süreci yürütür.
Dergiye gönderilen tüm makaleler, çift kör hakemlik süreci başlatılmadan önce iThenticate, Turnitin veya editörlük tarafından uygun görülen benzerlik tarama programları aracılığıyla benzerlik kontrolünden geçirilir. Benzerlik raporu, makalenin özgünlüğünü değerlendirmede kullanılan ön inceleme araçlarından biridir; ancak tek başına kabul veya ret gerekçesi olarak değerlendirilmez.
Rapor, editörlük tarafından makalenin alanı, konusu, kullanılan yöntem, kaynakça yapısı, doğrudan alıntılar ve akademik yazım özellikleri dikkate alınarak incelenir.
NİİBFD’de makaleler için kabul edilebilir benzerlik oranı genel olarak %20’nin altında olmalıdır. Benzerlik oranının %20’nin üzerinde olması durumunda makale, gerekli düzeltmelerin yapılması için yazara/yazarlara iade edilebilir. Yazarların, benzerlik oranını düşürürken yalnızca teknik değişiklikler yapmaları değil; atıf, alıntı, kaynak gösterme ve özgün ifade bakımından metni akademik etik ilkelerine uygun biçimde yeniden düzenlemeleri beklenir.
Benzerlik oranı %20’nin altında olsa dahi, kaynak göstermeden yapılan alıntılar, uygunsuz aktarımlar, yoğun blok alıntılar, başka çalışmalardan aynen veya çok az değişiklikle alınmış bölümler, daha önce yayımlanmış çalışmaların tekrar kullanımı, makale dilimleme veya etik dışı metin benzerliği tespit edilmesi hâlinde makale değerlendirme sürecinden çıkarılabilir.
Kaynakça, yazar bilgileri, standart kurum adları, mevzuat ifadeleri, etik beyanlar, teşekkür bölümü ve zorunlu teknik ifadeler benzerlik raporunda görünebilir. Ancak bu tür benzerliklerin niteliği editörlük tarafından ayrıca değerlendirilir. Kabul edilebilir benzerlik oranı, metnin özgünlüğünü ortadan kaldıracak biçimde kullanılmamalıdır.
Yazarlar, makalelerinde kullandıkları tüm kaynakları uygun biçimde göstermeli; doğrudan alıntıları tırnak içinde veya blok alıntı formatında belirtmeli; başka çalışmalardan aktardıkları düşünce, veri, tablo, şekil, ölçek, görsel ve benzeri unsurlar için gerekli atıf ve izinleri sağlamalıdır.
Benzerlik raporu sonucunda ciddi intihal, tekrar yayın, veri veya metin kopyalama, kaynak göstermeden alıntı yapma ya da etik dışı kullanım tespit edilirse makale reddedilir. Yayımlanmış bir makalede sonradan intihal veya ciddi benzerlik sorunu tespit edilmesi durumunda düzeltme, editöryal not, endişe bildirimi veya geri çekme süreçleri işletilebilir.
4. Telif Hakkı ve Lisans Politikası
NİİBFD’de yayımlanan makalelerin bilimsel ve hukuki sorumluluğu yazarlara aittir. Yazarlar, makalelerinin özgün olduğunu, üçüncü kişilerin telif haklarını ihlal etmediğini, başka bir yerde yayımlanmadığını ve başka bir yayın organında değerlendirme sürecinde olmadığını kabul ve beyan eder.
NİİBFD, açık erişim politikasını benimser. Yazarlar, yayımlanan çalışmalarının telif hakkını korur. Makalenin yayına kabul edilmesi durumunda yazarlar, NİİBFD’ye çalışmayı ilk kez yayımlama, elektronik ortamda erişime açma, arşivleme, indeksleme, çoğaltma ve derginin akademik yayıncılık faaliyetleri kapsamında dağıtma hakkını verir.
Bu hak, dergiye verilen münhasır olmayan bir yayın hakkıdır. Yazarlar, çalışmalarını kaynak göstermek koşuluyla kendi akademik çalışmalarında, kitaplarında, ders materyallerinde, kişisel internet sayfalarında, kurumsal arşivlerde, konuya özel açık erişim arşivlerinde ve diğer akademik platformlarda kullanabilir, paylaşabilir ve depolayabilir.
Yazarlar, yayımlanan makalenin nihai sürümünü herhangi bir ambargo süresi olmaksızın kişisel web sayfalarında, kurumsal akademik arşivlerde, konuya özel açık erişim arşivlerinde veya diğer açık erişim platformlarında paylaşabilir. Bu paylaşımlarda makalenin NİİBFD’de yayımlanan nihai sürümüne, cilt, sayı, sayfa aralığı, DOI numarası ve DergiPark bağlantısı gibi künye bilgileriyle birlikte atıf yapılmalıdır.
NİİBFD’de yayımlanan makaleler, dergi sayfasında belirtilen açık erişim lisansı kapsamında kullanıma sunulur. Lisans bilgisi, makalenin dergi sayfasında ve mümkün olduğu ölçüde makale dosyasında açıkça belirtilir. Kullanıcılar, yayımlanan çalışmaları ilgili lisans koşullarına ve akademik atıf kurallarına uygun biçimde kullanabilir.
Yazarlar, makale başvurusu sırasında derginin talep ettiği Telif ve Lisans Beyan Formu’nu / Yayın Hakkı Beyan Formu’nu doldurarak DergiPark sistemine yüklemelidir. Gerekli formun yüklenmemesi durumunda başvuru ön inceleme aşamasında yazarlara iade edilebilir; kabul edilen makaleler ise ilgili form tamamlanmadan yayına hazırlanmaz.
Yazarlar, çalışmalarında kullandıkları tablo, şekil, ölçek, anket, görsel, fotoğraf, veri seti, belge veya telif hakkı kapsamındaki diğer materyaller için gerekli izinleri almak ve bu izinleri makalede belirtmekle yükümlüdür. Telif hakkı ihlallerinden doğabilecek hukuki sorumluluk yazarlara aittir.
NİİBFD, yayımlanan çalışmaların akademik görünürlüğünü artırmak amacıyla makaleleri dizinler, veri tabanları, arşivler ve akademik platformlarla paylaşabilir. Bu paylaşım, derginin açık erişim ve bilimsel yayıncılık faaliyetleri kapsamında gerçekleştirilir.
5. Gizlilik Beyanı
NİİBFD, dergiye ait çevrim içi sistemler ve DergiPark platformu üzerinden paylaşılan kişisel verilerin gizliliğine önem verir. Yazarlar, hakemler, editörler ve okuyucular tarafından sisteme girilen ad, soyad, kurum bilgisi, e-posta adresi, telefon numarası, ORCID bilgisi, akademik unvan, uzmanlık alanı ve benzeri iletişim ya da tanımlayıcı bilgiler yalnızca derginin bilimsel yayın süreçlerinin yürütülmesi amacıyla kullanılır.
Bu bilgiler; makale başvurularının alınması, editöryal ön inceleme sürecinin yürütülmesi, hakem atamalarının yapılması, yazar-hakem-editör iletişiminin sağlanması, yayın süreçlerinin izlenmesi, gerekli bildirimlerin yapılması, arşivleme, indeksleme ve derginin akademik yayıncılık faaliyetlerinin sürdürülebilmesi amacıyla işlenir.
NİİBFD, kullanıcılar tarafından dergi sistemine girilen kişisel verileri, bilimsel yayın sürecinin gerektirdiği durumlar dışında üçüncü kişi veya kurumlarla paylaşmaz. Kişisel veriler ticari amaçlarla kullanılmaz, satılmaz veya pazarlama faaliyetleri için aktarılmaz.
Ancak yasal yükümlülükler, yetkili kamu kurumlarının talepleri, DergiPark sisteminin teknik işleyişi, indeksleme ve arşivleme süreçleri ile akademik yayıncılık faaliyetlerinin zorunlu kıldığı hallerde ilgili bilgiler sınırlı ve amaçla bağlantılı biçimde işlenebilir.
Dergide yürütülen hakemlik süreci çift kör hakemlik ilkesine dayanır. Bu nedenle yazar ve hakem kimliklerinin gizliliğinin korunmasına özen gösterilir. Hakem raporları, makale dosyaları, editöryal yazışmalar ve değerlendirme sürecine ilişkin bilgiler gizli kabul edilir ve yalnızca yetkili editöryal süreçlerde kullanılır.
Kullanıcıların DergiPark sistemi üzerinden paylaştıkları bilgiler, sistemin teknik altyapısı ve ilgili mevzuat çerçevesinde işlenebilir. Dergi editörlüğü, kendisine erişen kişisel verileri yalnızca yayın sürecinin gerektirdiği ölçüde kullanır ve bu verilerin yetkisiz erişime, kayba, kötüye kullanıma veya izinsiz paylaşıma karşı korunması için gerekli özeni gösterir.
Yazarlar, hakemler ve diğer kullanıcılar, kişisel verilerine ilişkin bilgi alma, düzeltme, güncelleme veya ilgili mevzuat çerçevesindeki diğer haklarını kullanma taleplerini dergi editörlüğüne iletebilir. Gizlilik ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin talepler için dergi editörlüğü ile iletişime geçilebilir.
6. Üretken Yapay Zekâ ve Otomatik Araçların Kullanımı
Üretken yapay zekâ ve otomatik araçların kullanımı konusunda şeffaflık esastır. Yapay zekâ araçları yazar olarak gösterilemez. Yazarlar, dil düzeltme ve biçimsel düzenleme dışındaki yapay zekâ kullanımlarını makalede açıkça beyan etmelidir.
Yapay zekâ araçlarıyla üretilen içeriklerin doğruluğundan, kaynakların gerçekliğinden, etik uygunluğundan ve akademik sorumluluğundan tamamen yazarlar sorumludur.
Hakemler ve editörler, değerlendirme sürecinde gizlilik ilkesini ihlal edecek biçimde makale içeriklerini üçüncü taraf yapay zekâ sistemlerine veya çevrim içi araçlara aktaramaz.
7. Şikâyet, İtiraz, Düzeltme ve Geri Çekme Süreçleri
Yazarlar, hakemler ve okuyucular yayın etiğine, hakemlik sürecine, editöryal kararlara veya yayımlanmış makalelere ilişkin şikâyet, itiraz ve bildirimlerini dergi editörlüğüne iletebilir. Bu başvurular gizlilik, tarafsızlık ve akademik dürüstlük ilkeleri çerçevesinde değerlendirilir.
NİİBFD, yayımlanmış makalelerde sonradan tespit edilen etik ihlal, ciddi hata, veri sorunu, telif hakkı ihlali, intihal, çıkar çatışması veya yayın politikalarına aykırılık durumlarında gerekli editöryal işlemleri yürütür. Bu kapsamda düzeltme, açıklama, editöryal not, endişe bildirimi veya makalenin geri çekilmesi gibi süreçler işletilebilir.
Dergi, akademik yayın kayıtlarının şeffaflığını korumayı esas alır. Bu nedenle yayın sonrası işlemler görünür, gerekçeli ve izlenebilir biçimde yürütülür.
