YEREL KALKINMA VE GASTRONOMİK MİRAS BAĞLAMINDA NİTEL BİR SAHA ARAŞTIRMASI: NAZİLLİ HAYIR BÖREĞİ (DELİKLİ BÖREK) ÖRNEĞİ

Öz

Geleneksel gıda ürünleri yalnızca beslenme ihtiyacını karşılayan unsurlar değil, aynı zamanda kültürel mirasın korunması, yerel kimliğin sürdürülmesi ve bölgesel kalkınmanın desteklenmesi açısından önemli sosyo-ekonomik değerler taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı, Aydın ili Nazilli ilçesine özgü geleneksel bir ürün olan Nazilli Hayır Böreği (delikli börek)’nin kültürel ve gastronomik özelliklerini incelemek ve ürünün yerel kalkınma ile gastronomi turizmi açısından taşıdığı potansiyeli değerlendirmektir. Araştırma nitel yöntemle yürütülmüş ve yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Bu kapsamda Nazilli’de yaşayan 3 hayır böreği ustası, 5 hayır veren kişi ve 10 vatandaş olmak üzere toplam 18 katılımcı ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiştir. Bulgular, Nazilli Hayır Böreği’nin yalnızca bir gıda ürünü olmadığını; toplumsal dayanışma, paylaşım kültürü ve dini ritüellerle bütünleşmiş bir gastronomik gelenek olduğunu göstermektedir. Ayrıca geleneksel üretim yöntemi, yerel kadın emeği ve usta-çırak ilişkisi ürünün özgün niteliğini koruyan temel unsurlar olarak ortaya çıkmaktadır. Çalışma, Nazilli Hayır Böreği’nin gastronomi turizmi, yerel ürün markalaşması ve coğrafi işaret uygulamaları kapsamında değerlendirilmesinin Nazilli’nin kültürel ve ekonomik gelişimine katkı sağlayabilecek önemli bir potansiyel sunduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Yerel Kalkınma
• Gastronomik Miras
• Coğrafi İşaret
• Nazilli Hayır Böreği (Delikli Börek)

Destekleyen Kurum

Nazilli Ticaret Odası

Etik Beyan

Bu çalışmada araştırma ve yayın etiği kurallarına uyulmuştur. Veri toplama sürecinde katılımcıların gönüllülüğü esas alınmış ve katılımcıların kişisel bilgilerinin gizliliği korunmuştur.

Teşekkür

Bu çalışmanın gerçekleştirilmesi sürecinde Nazilli Hayır Böreği geleneğinin araştırılması ve saha çalışmasının yürütülmesi konusunda öncülük ederek destek sağlayan Nazilli Ticaret Odası’na teşekkür ederiz.

A QUALITATIVE FIELD STUDY IN THE CONTEXT OF LOCAL DEVELOPMENT AND GASTRONOMIC HERITAGE: THE CASE OF NAZILLI HAYIR BÖREĞİ (PERFORATED RITUAL PASTRY)

Öz

Traditional food products represent important socio-economic and cultural resources that contribute to the preservation of cultural heritage and the development of local economies. This study aims to examine the cultural and gastronomic characteristics of Nazilli Hayır Böreği (perforated pastry), a traditional food specific to the Nazilli district of Aydın province in Türkiye, and to evaluate its potential contribution to local development and gastronomic tourism. The study was conducted using a qualitative research approach. Semi-structured interviews were carried out with 18 participants, including 3 pastry artisans, 5 individuals who provide the pastry as a charitable offering, and 10 local residents. The collected data were analyzed through content analysis. The findings reveal that Nazilli Hayır Böreği is not merely a food product but a gastronomic tradition closely associated with social solidarity, communal sharing, and religious rituals. Traditional production techniques, the master–apprentice relationship, and the role of local female artisans play an important role in preserving the authenticity of the product. The study suggests that Nazilli Hayır Böreği has significant potential to contribute to regional development through gastronomic tourism, local product branding, and geographical indication initiatives.

Anahtar Kelimeler

• Local Development
• Gastronomic Heritage
• Geographical Indication
• Nazilli Hayır Böreği (Perforated Ritual Pastry)

Destekleyen Kurum

Nazilli Chamber of Commerce

Etik Beyan

The principles of research and publication ethics were followed in this study. Participation was based on voluntariness and the confidentiality of participants’ personal information was ensured during the data collection process.

Teşekkür

We would like to thank the Nazilli Chamber of Commerce for their support and leadership in facilitating the research on the Nazilli Hayır Böreği tradition and the conduct of the field study within the scope of this study.

Kaynakça

1. Aksoy, M., & Sezgi, G. (2015). Gastronomi turizmi ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi gastronomik unsurları. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3(3), 79-89.
2. Bahar, M. (2019). Kırsal kalkınma kapsamında coğrafi işaretli ürünlerin önemi: Yeşilova (Salda) bölgesine özgü ürünler örneği. International Journal of Scientific Engineering and Science, 3(4), 29-33. https://ijses.org/index.php/ijses/article/download/237/240
3. Bessière, J. (1998). Local development and heritage: Traditional food and cuisine as tourist attractions in rural areas. Sociologia Ruralis, 38(1), 21-34. https://doi.org/10.1111/1467-9523.00061
4. Beşirli, H. (2010). Yemek, kültür ve kimlik. Millî Folklor, 22(87), 159-169.
5. Beşirli, H. (2025). Yemek, kültür ve toplum. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, (Özel Sayı - Yemek), 69-84. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1689350
6. Birdir, K., & Akgöl, Y. (2015). Gastronomi turizmi ve Türkiye’yi ziyaret eden yabancı turistlerin gastronomi deneyimleri. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3(2), 57-68. https://izlik.org/JA57LK29GY
7. Bucak, T., & Aracı, Ü. E. (2013). Türkiye’de gastronomi turizmi üzerine genel bir değerlendirme. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(30), 203-216. https://izlik.org/JA89RR29UX
8. Cömert, M., & Durlu Özkaya, F. (2014). Gastronomi turizminde Türk mutfağının önemi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 2(2), 62-66.

9. Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). Sage.
10. Creswell, J. W., & Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage.
11. Dewantara, Y., Nurbaeti, N., & Gunawijaya, J. (2023). Ritual gastronomy and cultural identity formation in Kampung Naga: An ethnographic investigation of the role of culinary in religious rituals and cultural practices. Gema Wiralodra, 14(3), 1447-1459. https://doi.org/10.31943/gw.v14i3.560
12. Hall, C. M., Sharples, L., Mitchell, R., Macionis, N., & Cambourne, B. (Eds.). (2003). Food tourism around the world: Development, management and markets. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780080477862
13. Han, M. (2023). The logic between nature and culture: Food in the wedding traditions across East Asia. International Journal of Anthropology and Ethnology, 7(1), 1-23. https://doi.org/10.1186/s41257-023-00088-x
14. Irmak, Y. (2024). Türk kültüründe tören yemeklerine işlevsel bir yaklaşım. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi, 17(46), 486-515. https://doi.org/10.12981/mahder.1468557
15. Kan, M., & Gülçubuk, B. (2008). Kırsal ekonominin canlanmasında ve yerel sahiplenmede coğrafi işaretler. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 22(2), 57-66. https://izlik.org/JA43GZ99WH
16. Krippendorff, K. (2018). Content analysis: An introduction to its methodology (4th ed.). Sage.
17. Montanari, M. (2006). Food is culture. Columbia University Press.
18. Okutan, Y. A. (2024). Gastronomik unsurların ve beslenme alışkanlıklarının yöresel mutfak tercihindeki rolü: Balıkesir’i ziyaret eden gastro turistler üzerine bir araştırma. Sinop-e: Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1-15. https://izlik.org/JA25SU82UD
19. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research & evaluation methods (4th ed.). Sage.
20. Richards, G. (2015). Evolving gastronomic experiences: From food to foodies to foodscapes. Journal of Gastronomy and Tourism, 1(1), 5-17. https://doi.org/10.3727/216929715X14298190828796
21. Şengül, S., & Türkay, O. (2016). Akdeniz mutfak kültürünün gastronomi turizmi bağlamında değerlendirilmesi. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 4(Özel Sayı 1), 86-99. https://doi.org/10.21325/jotags.2016.24
22. Tekelioğlu, Y. (2019). Coğrafi işaretler ve Türkiye uygulamaları. Ufuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 47-75. https://izlik.org/JA75HN48WF
23. Tepe, S. (2008). Coğrafi işaretlerin ekonomik etkileri. Türk Patent Enstitüsü. https://ci.turkpatent.gov.tr/uploads/files/serap2.pdf Tregear, A. (2003). From Stilton to Vimto: Using food history to re-think typical products in rural development. Sociologia Ruralis, 43(2), 91-107. https://doi.org/10.1111/1467-9523.00233 Türk Patent ve Marka Kurumu. (2024). Coğrafi işaretler veri tabanı. https://ci.turkpatent.gov.tr/veri-tabani Üzülmez, M. (2021). Yöresel mutfak ile destinasyon ve gastronomi turizmi arasındaki ilişkiye yönelik bir inceleme. Journal of Hospitality and Tourism Issues, 3(1), 23-36. https://doi.org/10.51525/johti.934718 World Intellectual Property Organization. (2021). Geographical indications: An introduction (2nd ed.). World Intellectual Property Organization. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Seçkin Yayıncılık.