KAHRAMANMARAŞ DEPREMLERİNDEN SAĞ KALAN BİREYLERİN DEPREME YÖNELİK METAFORİK ALGILARININ İNCELENMESİ

Öz

Bu çalışmada 6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinden sağ kalan bireylerin depreme yönelik algılarının metaforlar aracılığıyla incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya yaşları 12-76 arasında değişen 207 kadın, 148 erkek olmak üzere toplam 355 birey katılım sağlamıştır. Katılımcılardan “Deprem…. gibidir. Çünkü….”cümlesini tamamlamaları istenmiş ve verilen yanıtlar içerik analizi tekniğiyle incelenmiştir. Katılımcılar 51 çoğul, 74 tekil olmak üzere toplamda 125 farklı metafor üretmişlerdir. Bu metaforlar “ölüm ve sonrası”, “yıkıcı güç”, “gerçek dışılık”, “duygusal durum”, “doğal olay”, “ikaz”, “zorlayıcı yaşam olayı” ve “beşeri ve fiziksel” olmak üzere sekiz kategoride gruplandırılmıştır. En çok üretilen metaforlar “kıyamet”, “ölüm”, “tahribat” ve “düşsel süreç” temalarında yer almıştır. Bu araştırma için İzmir Demokrasi Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu’ndan 07/12/2023 tarih ve 2023/14-10 sayılı karar numarası ile Etik Kurul Onayı alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Deprem
• Afet
• Metafor Analizi

INVESTIGATION OF METAPHORIC PERCEPTIONS OF EARTHQUAKES BY INDIVIDUALS WHO SURVIVED THE KAHRAMANMARAS EARTHQUAKES

Öz

This study aimed to investigate the metaphorical perceptions of individuals who survived from the February 6 Kahramanmaras Earthquakes. A total of 355 individuals, 207 women and 148 men, aged between 12 and 76, participated in the research. Participants were asked to complete the sentence "An earthquake is like.... because...." and the responses were analyzed using content analysis technique. Participants generated a total of 125 different metaphors, comprising 51 recurrent and 74 unique metaphors. These metaphors were grouped into eight categories: "death and aftermath," "destructive force," "unreality," "emotional state," "natural event," "warning," "challenging life event," and "human and physical." The most frequently produced metaphors fell under the themes of "apocalypse," "death," "destruction," and "imaginary process.". Ethical approval for this research was obtained from the Scientific Research and Publication Ethics Committee of the Faculty of Social and Human Sciences at Izmir Democracy University, with the decision dated 07/12/2023 and numbered 2023/14-10.

Anahtar Kelimeler

• Earthquake
• Disaster
• Metaphor Analysis

Kaynakça

1. AFAD (2023a). 06 şubat 2023 Kahramanmaraş (Pazarcık ve Elbistan) depremleri saha çalışmaları ön değerlendirme raporu. Deprem Dairesi Başkanlığı. https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Arazi_Onrapor_28022023_surum1_revize.pdf
2. AFAD (2023b). 06 Şubat 2023 Pazarcık-Elbistan Kahramanmaraş (Mw:7.7-Mw:7.6) depremleri raporu. Deprem ve Risk Azaltma Genel Müdürlüğü Deprem Dairesi Başkanlığı. https://deprem.afad.gov.tr/assets/pdf/Kahramanmara%C5%9F%20Depremi%20%20Raporu_02.06.2023.pdf
3. Aksoy, B. (2013). Depremi yaşamış olan 9. sınıf öğrencilerinin" deprem" kavramına yönelik algılarının nitel açıdan incelenmesi. Zeitschrift für die Welt der Türken/Journal of World of Turks, 5(1), 247-265.
4. Bayhan, V., & Yasuntimur, A. (2024). "Deprem, kıyameti yaşamak gibidir": 6 Şubat 2023 deprem mağdurlarının deneyimleri üzerine bir çalışma (Malatya örneği). Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 14(3), 1416-1437. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1507536
5. Baytiyeh, H., & Öcal, A. (2016). High school students’ perceptions of earthquake disaster: A comparative study of Lebanon and Turkey. International Journal of Disaster Risk Reduction, 18, 56-63. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2016.06.004
6. Beaglehole, B., Mulder, R. T., Frampton, C. M., Boden, J. M., Newton-Howes, G., & Bell, C. J. (2018). Psychological distress and psychiatric disorder after natural disasters: systematic review and meta-analysis. The British Journal of Psychiatry, 213(6), 716-722. https://doi.org/10.1192/bjp.2018.210
7. Bilgin, N. (2014). Sosyal bilimlerde içerik analizi teknikler ve örnek çalışmalar. Ankara: Siyasal Kitabevi.
8. Bland, S. H., Valoroso, L., Stranges, S., Strazzullo, P., Farinaro, E., & Trevisan, M. (2005). Long-term follow-up of psychological distress following earthquake experiences among working Italian males: a cross-sectional analysis. The Journal of Nervous and Mental Disease, 193(6), 420-423. https://doi.org/10.1097/01.nmd.0000165297.49452.41

9. Cénat, J. M., McIntee, S. E., & Blais-Rochette, C. (2020). Symptoms of posttraumatic stress disorder, depression, anxiety and other mental health problems following the 2010 earthquake in Haiti: A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 273, 55-85. https://doi.org/10.1016/j.jad.2020.04.046
10. Creswell, J. W. (2014). Araştırma deseni (S. B. Demir, Ed.) Eğiten Kitap
11. Dahal, H. R., Kumar, D. S., & Thapa, D. (2018). Prevalence and risk factors of post-traumatic stress disorders among the survivors of 2015 Nepal earthquake, in Dhading, Nepal. Sleep and Hypnosis, 20(2), 128-139. http://dx.doi.org/10.5350/Sleep.Hypn.2017.19.0145
12. Dağcı,T. & Kaynak, İ. H. (2024). Depremi yaşamış ve yaşamamış bireylerin geliştirdikleri metaforların incelenmesi, SCAR, 3(1), 187-198.
13. Demir Yıldız, C. & Öztürk, E. D. (2023). Üniversite öğrencilerinin depreme ilişkin metaforik algıları. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 6(3), 308-316. https://doi.org/10.32329/uad.1313899
14. Demir, C., & Karakaş Yıldırım, Ö. (2019). Türkçede metaforlar ve metaforik anlatımlar. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(4), 1085-1096. https://doi.org/10.32709/akusosbil.599335
15. Doğan, M., Nacaroğlu, O., & Ablak, S. (2021). Sivrice depremini yaşamış ortaokul öğrencilerinin depreme ilişkin metaforik algılarının incelenmesi: Malatya ili örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 51, 384-402. https://doi.org/10.53444/deubefd.885116
16. Dursun, P., & Söylemez, İ. (2020). Travma sonrası büyüme: Gözden geçirilmiş son model ile kapsamlı bir değerlendirme. Türk Psikiyatri Dergisi, 31(1), 57-68.
17. Ekinci, R., Büyüksaraç, A., Ekinci, Y. L., & Ercan, I. Ş. I. K. (2020). Bitlis ilinin doğal afet çeşitliliğinin değerlendirilmesi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 6(1), 1-11. https://doi.org/10.21324/dacd.535189
18. Ergünay, O. (2007). Türkiye’nin afet profili. TMMOB Afet Sempozyumu, 5(7), 1-14.
19. Gladding, S. T. (1988). Uses of metaphors & ımagery in counseling. Instructor's manual. American Association for Counseling and Human Development Foundation
20. Guerra, C., Cumsille, P., & Martínez, M. L. (2014). Post-traumatic stress symptoms in adolescents exposed to an earthquake: Association with self-efficacy, perceived magnitude, and fear. International Journal of Clinical and Health Psychology, 14(3), 202-207. https://doi.org/10.1016/j.ijchp.2014.05.001
21. Han, Q. (2023). Metaphor use by trauma victims: A case study of the 2019-2020 Hong Kong social unrest. (Unpublished doctoral thesis). The Hong Kong Polytechnic University
22. Harada, N., Shigemura, J., Tanichi, M., Kawaida, K., Takahashi, S., & Yasukata, F. (2015). Mental health and psychological impacts from the 2011 Great East Japan Earthquake Disaster: a systematic literature review. Disaster and Military Medicine, 1(17), 1-12. https://doi.org/10.1186/s40696-015-0008-x
23. İşçi, C. (2008). Deprem nedir ve nasıl korunuruz? Journal of Yaşar University, 3(9),959-983.
24. Jin, Y., Xu, J., & Liu, D. (2014). The relationship between post traumatic stress disorder and post traumatic growth: gender differences in PTG and PTSD subgroups. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 49, 1903-1910. https://doi.org/10.1007/s00127-014-0865-5
25. Kahraman, B. S., Demirhan, F., & Erdoğan, T. E. (2023). A metaphor study on the perception of the earthquake, the location and the future of the teachers who experienced the 6 february Kahramanmaraş earthquake. International Journal of Trends and Developments in Education, 3(2), 15–39.
26. Kandilli Rasathanesi (2023, Kasım). Depremle ilgili teknik bilgiler. http://www.koeri.boun.edu.tr/sismo/bilgi/depremnedir/index.htm#:~:text=Yerkabu%C4%9Fu%20i%C3%A7indeki%20k%C4%B1r%C4%B1lmalar%20nedeniyle%20ani,sarsma%20olay%C4%B1na%20%22DEPREM%22%20denir
27. Karabey, T., & Aras, M. (2022). Metaphoric perceptions of emergency aid and disaster management students regarding “earthquake”: a case study of Turkey. International Journal of Caring Sciences, 15(2), 1513.
28. Karakuş, U. (2013). Depremi yaşamış ve yaşamamış öğrencilerin deprem algılarının, metafor analizi ile incelenmesi. Doğu Coğrafya Dergisi, 18(29), 97-116.
29. Kaya, Z. (2019) Travma psikolojik danışmanlığında kavramsal çerçeve. Firdevs Savi Çakar (Edt.), Travma Psikolojik Danışmanlığı (s. 2-32). Pegem akademi.
30. Koç Başaran, Y. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme kurami. The Journal of Academic Social Science, 5(47), 480-495.
31. Krippendorff, K. (2013) Content analysis. An introduction to its methodology (3rd ed). CA Sage.
32. Kurt, E. & Gülbahçe, A. (2019). Van depremini yaşayan öğrencilerin travma sonrası stres bozukluğu düzeylerinin incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(3), 957-972.
33. Levitt, H., Korman, Y., & Angus, L. (2000). A metaphor analysis in treatments of depression: Metaphor as a marker of change. Counselling Psychology Quarterly, 13(1), 23-35. https://doi.org/10.1080/09515070050011042
34. Li, L., Reinhardt, J. D., Van Dyke, C., Wang, H., Liu, M., Yamamoto, A., ... & Hu, X. (2020). Prevalence and risk factors of post-traumatic stress disorder among elderly survivors six months after the 2008 Wenchuan earthquake in China. BMC Psychiatry, 20: 78. https://doi.org/10.1186/s12888-020-2474-z
35. Littlemore, J. (2019). Metaphors in the mind: Sources of variation in embodied metaphor. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108241441
36. Marangoz, M., & İzci, Ç. (2023). Doğal afetlerin ekonomik, sosyal ve çevresel etkilerinin 6 Şubat 2023 Kahramanmaraş merkezli depremler bağlamında girişimciler açısından değerlendirilmesi. Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Dergisi, 24(52), 1-30.
37. Marthoenis, M., Ilyas, A., Sofyan, H., & Schouler-Ocak, M. (2019). Prevalence, comorbidity and predictors of post-traumatic stress disorder, depression, and anxiety in adolescents following an earthquake. Asian Journal of Psychiatry, 43, 154-159. https://doi.org/10.1016/j.ajp.2019.05.030
38. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage.
39. Moser, K. S. (2000). Metaphor analysis in psychology—method, theory, and fields of application. Forum Qualitative Sozialforschung Forum: Qualitative Social Research,1(2), 1-10. https://doi.org/10.17169/fqs-1.2.1090
40. Özşahin, E. (2013, 25-27 Eylül). Türkiye’de yaşanmiş (1970-2012) doğal afetler üzerine bir değerlendirme. 2. Türkiye Deprem Mühendisliği ve Sismoloji Konferansı. Mustafa Kemal Universitesi, Hatay, Turkey.
41. Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice. London: Sage publications.
42. Plug, L., Sharrack, B., & Reuber, M. (2011). Metaphors in the description of seizure experiences: Common expressions and differential diagnosis. Language and Cognition, 3(2), 209 - 234. https://doi.org/10.1515/langcog.2011.008
43. Redden, S. M. (2017). Metaphor analysis. The International Encyclopedia of Communication Research Methods, 1-9. https://doi.org/10.1002/9781118901731.iecrm0154
44. Saatçi, G., Saatçi, T., & Köstekçi, M. (2024). Kahramanmaraş depreminden etkilenen çocukların deprem kavramına ilişkin metaforik algıları. Avrasya Sağlık Bilimleri Dergisi, 7(3), 177-187. https://doi.org/10.53493/avrasyasbd.1403027
45. Salcioglu, E., Urhan, S., Pirinccioglu, T., & Aydin, S. (2017). Anticipatory fear and helplessness predict PTSD and depression in domestic violence survivors. Psychological Trauma: Theory, Research, Practice, and Policy, 9(1), 117–125. https://doi.org/10.1037/tra0000200
46. Sarıçam, A. (2019). Travma, kırılganlık ve risk faktörleri. F. Savi Çakar (Edt.), Travma Psikolojik Danışmanlığı (s. 104-132). Pegem Akademi
47. Sayar, S., Şeyihoğlu, A., Şimşek, P., Saraç, H., & Gündüz, A. (2021). Türkiye’de 1900-2021 yılları arasında görülen doğal afetler. İ. Güneş ve A. G. Çelik (Edt.), 4. uluslararası üni-dokap sempozyumu bildiriler kitabı, s.113-119.
48. Shakespeare-Finch, J. E., Smith, S. G., Gow, K. M., Embelton, G., & Baird, L. (2003). The prevalence of post-traumatic growth in emergency ambulance personnel. Traumatology, 9(1), 58-71. https://doi.org/10.1177/153476560300900104
49. Sönmez, M. B. (2022). Depremin psikolojik etkileri, psikolojik destek ve korkuyla baş etme. TOTBİD Dergisi, 21(3), 337-343.
50. Srivastava, K. (2010). Disaster: Challenges and perspectives. Industrial Psychiatry Journal, 19(1), 1-4. https://doi.org/10.4103/0972-6748.77623
51. Strong, T. (1989). Metaphors and client change in counseling. International Journal for the Advancement of Counseling, 12(3), 203-213. https://doi.org/10.1007/BF00120585
52. Şahan, K. (2017). Metafor ne değildir?. Kesit Akademi Dergisi, 8, 166-176.
53. Şenol, A. F., Akbaş, A., & Çalışkan, Ö. (2023). Türkiye’de son yüzyılda (1923-2023) meydana gelen yıkıcı depremler ve kullanılan deprem yönetmelikleri. B. Akdemir (Edt.), Mühendislikte yenilikçi çalışmalar (s. 75-97). Duvar Yayınları.
54. Tang, B., Deng, Q., Glik, D., Dong, J., & Zhang, L. (2017). A meta-analysis of risk factors for post-traumatic stress disorder (PTSD) in adults and children after earthquakes. International Journal of Environmental Research and Public Health, 14(12), 1537. https://doi.org/10.3390/ijerph14121537
55. Tanrikulu, A.B. & Kayaoglu, K. (2024). Prevalence and determinants of probable post-traumatic stress disorder among university students eight months after the 2023 Kahramanmaras earthquake doublet. Dusunen Adam Journal of Psychiatry Neurological Science, 37,102-110. https://doi.org/10.14744/DAJPNS.2024.00245
56. Tay, D., & Jordan, J. (2015). Metaphor and the notion of control in trauma talk. Text & Talk, 35(4), 553-573. https://doi.org/10.1515/text-2015-0009
57. Tempesta, D., Curcio, G., De Gennaro, L., & Ferrara, M. (2013). Long-term impact of earthquakes on sleep quality. PLoS One, 8(2), e55936. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0055936
58. TMMOB (2012). Türkiye’de deprem gerçeği ve TMMOB makine mühendisleri odasının önerileri (2. Basım). TMMOB Makine Mühendisleri Odası, yayın no: MMO/587. Ankamat Matbaacılık.
59. Tomak, L., Demirel, T., & Demir, I. (2024). Evaluation of the demographic characteristics and general health status of earthquake survivors affected by the 2023 Kahramanmaraş earthquake; a section from Gaziantep Nurdağı district. BMC Public Health, 24, article 937. https://doi.org/10.1186/s12889-024-18444-7
60. Uğuz, Ş. (2023). Depremlerin görünmez yıkımı: İnsanların psikolojik sağlığı üzerindeki etkileri. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 17(1), 6-9. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1256896
61. Ulusoy, S., Celik, Z., Guleryuz, A., Esgibag, H. C., & Yavuz, K. F. (2024). Prevalence and risk factors of PTSD, depression, and grief among survivors of 2023 Türkiye earthquake. The Journal of Nervous and Mental Disease, 212(10), 541-548. https://doi.org/10.1097/NMD.0000000000001803
62. Uygur, S. S. (2024). Unveiling the perceptions of counselor candidates: Metaphorical perspectives into mental health and self-care skills. Van Yüzüncü Yıl University Journal of Education, 21(3), 820-839. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1502779
63. Wagener, A. E. (2017). Metaphor in professional counseling. Professional Counselor, 7(2), 144-154. https://doi.org/10.15241/aew.7.2.144
64. Weinberg, M. & Gil, S. (2016). Trauma as an objective or subjective experience: The association between types of traumatic events, personality traits, subjectiveexperience of the event, and posttraumatic symptoms. Journal of Loss and Trauma, 21(2),137-146. https://doi.org/10.1080/15325024.2015.1011986
65. Wickman, S. A., Daniels, M. H., White, L. J., & Fesmire, S. A. (1999). A “primer” in conceptual metaphor for counselors. Journal of Counseling & Development, 77(4), 389-394. https://doi.org/10.1002/j.1556-6676.1999.tb02464.x
66. Wu, Z., Xu, J., & He, L. (2014). Psychological consequences and associated risk factors among adult survivors of the 2008 Wenchuan earthquake. BMC Psychiatry, 14: 126. https://doi.org/10.1186/1471-244X-14-126
67. Yakşi, N., & Eroğlu, M. (2024). Determinants of Posttraumatic Stress Disorder (PTSD) among children and adolescents in the subacute stage of Kahramanmaras earthquake, Turkey. Archives of Public Health, 82, article 199. https://doi.org/10.1186/s13690-024-01434-x
68. Yalçın, M., Aydoğdu Özoğlu, E. ve Dönmez, A. (2016). Öğretim elemanlarının araştırma görevlisi kavramına ilişkin metaforik algıları. Eğitim ve Bilim, 41(185), 19-32. https://doi.org/10.15390/EB.2016.4435
69. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (Sekizinci Baskı). Seçkin Yayıncılık.
70. Zhang, L. P., Zhao, Q., Luo, Z. C., Lei, Y. X., Wang, Y., & Wang, P. X. (2015). Prevalence and risk factors of posttraumatic stress disorder among survivors five years after the “Wenchuan” earthquake in China. Health and Quality of Life Outcomes, 13: 75. https://doi.org/10.1186/s12955-015-0247-z
71. Zhang, Y., & Ho, S. M. (2011). Risk factors of posttraumatic stress disorder among survivors after the 512 Wenchuan earthquake in China. PLoS One, 6(7), e22371. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0022371