My Octopus Teacher belgeselinde doğa-insan ilişkisinin sinematik temsili ve varoluşsal anlam arayışı

Yıl 2025, Sayı: 16, 77 - 86, 31.12.2025

Seher Akgün , Zuhal Akmeşe

Öz

Bu çalışma, My Octopus Teacher (2020) belgeselini temel alarak bireyin doğa ile kurduğu bağ üzerinden yaşadığı ruhsal dönüşüm ve varoluşsal anlam arayışını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın odak noktası, belgeselin başkahramanı Craig Foster’ın bir ahtapot ile geliştirdiği ilişki aracılığıyla, insanın kendisiyle ve doğayla yeniden bağ kurma sürecinin sinematik düzlemde nasıl temsil edildiğini ortaya koymaktır. Çalışmada, nitel içerik analizi yöntemi uygulanmış; çözümlemeler varoluşçu felsefe, ekopsikoloji ve derin ekoloji yaklaşımları çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Örneklem olarak seçilen belgesel, gerçek görüntüler ve öznel anlatılar üzerinden hem kişisel bir iyileşme sürecini hem de doğa-insan ilişkisini yeniden düşünmeye davet eden çok katmanlı bir anlatı sunmaktadır. Analiz bulguları, My Octopus Teacher’ın bireyin doğadan kopuşuyla bağlantılı fiziksel ve psikolojik acıyı görünür kıldığını, bu acının doğa ile kurulan bağ sayesinde dönüştürülebileceğini gösterdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca belgesel, izleyiciyi doğa-insan ilişkisini yalnızca ekolojik bir çerçevede değil, aynı zamanda varoluşsal ve ruhsal bir bağlamda yeniden değerlendirmeye yönlendirmektedir. Sonuç olarak, My Octopus Teacher doğa ile kurulan ilişkinin bireysel ruhsal dönüşüm ve varoluşsal anlam arayışı üzerindeki etkilerini sinematik biçimde görünür kılarak, belgesel sinema alanına özgün ve değerli bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

My Octopus Teacher , belgesel sinema , ruhsal dönüşüm , varoluşsal anlam , insan-doğa ilişkisi , ekopsikoloji

Etik Beyan

Bu çalışma, bilimsel araştırma, yayın ve yazım kurallarına uygun olarak hazırlanmıştır.

Destekleyen Kurum

Çalışmayı destekleyen herhangi bir kurum veya kuruluş bulunmamaktadır.

Teşekkür

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde akademik yol göstericiliği, yapıcı katkıları ve değerli desteği için danışmanım Doç. Dr. Zuhal Akmeşe’ye teşekkür ederim.

My Octopus Teacher documentary: The cinematic representation of the relationship between nature and humans and the search for existential meaning

Öz

This study aims to examine the spiritual transformation and existential search for meaning experienced by an individual through their connection with nature, based on the documentary My Octopus Teacher (2020). The focus of the research is to reveal how the process of reconnecting with oneself and nature is represented on the cinematic plane through the relationship developed by the documentary's protagonist, Craig Foster, with an octopus. Qualitative content analysis was applied in the study; the analyses were conducted within the framework of existential philosophy, ecopsychology, and deep ecology approaches. The documentary selected as the sample presents a multi-layered narrative that invites us to reconsider both a personal healing process and the relationship between nature and humans through real images and subjective narratives. The findings of the analysis reveal that My Octopus Teacher makes visible the physical and psychological pain associated with the individual's separation from nature and shows that this pain can be transformed through the bond established with nature. Furthermore, the documentary directs the viewer to reevaluate the relationship between nature and humans not only within an ecological framework but also within an existential and spiritual context. Ultimately, My Octopus Teacher makes the effects of the relationship with nature on individual spiritual transformation and the search for existential meaning visible in a cinematic way, offering a unique and valuable contribution to the field of documentary cinema.

Anahtar Kelimeler

My Octopus Teacher , documentary cinema , spiritual transformation , existential meaning , human-nature relationship , ecopsychology

Etik Beyan

This study has been conducted in compliance with the principles of scientific research, publication, and writing ethics.

Destekleyen Kurum

No institution or organization has provided support for this study

Teşekkür

I would like to express my gratitude to my advisor, Assoc. Prof. Dr. Zuhal Akmeşe, for her academic guidance, constructive contributions, and valuable support during the preparation of this study

Kaynakça

• Akmeşe, E. (2022). Kiraz’ın tadı filmi çerçevesinde birey açısından ölüm ve yaşamın anlamı üzerine bir değerlendirme. Z. Akmeşe (Ed.), Sinematik imgelemde intihar, ötanazi ve ölüm (s. 133–153) içinde. Konya: Literatürk Yayınları.
• Altun, A. (2020). Belgesel sinema, ekoeleştiri ve Kamilet filminde doğanın temsili. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi, 5(8), 1–16.
• Arıkan, E. (2020). Çevreci düşünce ve çevre hukuku için radikal bir kılavuz: Arne Naess’in derin ekoloji yaklaşımı. Türk-Alman Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2(1), 191–220.
• Aydınalp, E. B. (2020). Albert Camus’da saçma kavramı: Sisifos’u mutlu düşünmek. Söylem Filoloji Dergisi, 5(2), 529–540. https://doi.org/10.29110/soylemdergi.781867
• Becerikli, R., & Dönmez, A. (2020). Koca Dünya (2016) filminin toplumsal ekoloji bağlamında çözümlenmesi. SineFilozofi Dergisi, Özel Sayı (2), 183-200.
• Camus, A. (1997). Sisifos söyleni (T. Yücel, Çev.). İstanbul: Can Yayınları.
• Çarkı, R. (2022). İnsan felsefesi açısından varoluşçuluk ve varoluşçu psikoloji (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). YÖK Tez Merkezi, İstanbul.
• Duvar, A. (2024). Varoluşçu felsefe bağlamında Abbas Kiyarüstemi filmlerinde yaşam ve ölüm temalarının yansımaları (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Nişantaşı Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
• Ehrlich, P. (Yönetmen), & Reed, J. (Yönetmen). (2020). My Octopus Teacher [Sinema filmi]. Off the Fence & Netflix.
• Er, F., Canatan, Ç., Barut, B., & Kara, Y. (2020). Sosyal hizmet uygulamalarında ekopsikolojiyi düşünmek. Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 73–82.
• Gökberk, M. (2019). Felsefe tarihi (32. bs., M. Demir, Çev.). İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Gül, M. E. (2024). Ekosinema üzerine düşünmek: Andrey Tarkovski, Abbas Kiyarüstemi ve Nuri Bilge Ceylan sinemasında doğa (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
• Gül, F. (2013). İnsan-doğa ilişkisi bağlamında çevre sorunları ve felsefe. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14, 17–23.
• İlhan, N. (2020). Güray Süngü’nün İbrahim’in kaybettiğini bulmasıdır romanında bölünmüş benliğin erginlenmesinde içsel yolculuğun etkisi. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 8(22), 199–214.
• Koç, E. (2016). Albert Camus’un saçma felsefesi: Caligula, Yabancı ve Sisifos Söyleni. Sobider Sosyal Bilimler Dergisi, 6, 1-19.
• Metin, A. E., & Gül, A. (2022). Eko-psikolojiyi etkileyen değişkenlerin belirlenmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 26(1), 90–105. https://doi.org/10.19113/sdufenbed.962645
• Nichols, B. (2017). Belgesel sinemaya giriş (D. Eruçman, Çev.). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
• Öngen, O. (2021). Belgesel sinemada sınıflandırma sorunu. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 50, 409–433.
• Özön, N. (1981). Sinema ve televizyon terimleri sözlüğü. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları. Sea Change Project. (t.y.). The making of My Octopus Teacher. Erişim adresi (25 Ekim 2025): [Erişim bağlantısı kaldırılmıştır.]
• Solomon, R. C., & Martin, K. (2013). Felsefenin kısa tarihi (M. Topal, Çev.). İstanbul: İletişim Yayınları.
• Şakacı, B. K., & Günesen, M. (2023). Derin ekoloji ve derin ekolojinin düşündürdükleri. Akademik Düşünce Dergisi, 8, 67–85.
• Uyanık, N. (2025). Kirazın tadı (1997) filmindeki intihar sorunu üzerine felsefi bir analiz. Kilikya Felsefe Dergisi, 1, 135-158.
• Yeşilçayır, C. (2022). Viktor E. Frankl’ın yaşam felsefesi ve anlam. Temaşa Felsefe Dergisi, 18, 57–67.
• Yılmaz, E., & Alkan, G. (2023). Bill Nichols’un belgesel sinema biçemleri bağlamında çağdaş Türk belgesel sinemasına bakmak: Asfaltın altında dereler var! örneği. Social Mentality and Researcher Thinkers Journal (SMART Journal), 9(1), 5386–5397.
• Yüksel, C. Y. (2006). Belgesel sinemanın doğruya ulaşma yolları. Selçuk İletişim, 4(2), 199–201.
• Yüksel, İ. (2021). Varoluşsal anlam arayışı ve kutsalın etkisi. Genç Akademisyenler Birliği Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 65–88.