KONSTRÜKTİVİST TİPOGRAFİNİN ÇAĞDAŞ TİPOGRAFİYE YANSIMALARI

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 2, 80 - 97, 28.12.2025

Filiz Pazarbaşı

Öz

Tipografinin tarihsel süreci çok eski çağlarda başlamaktadır. Yazının icadına kadar uzanan bu süreç içerisinde eski paralar ve mühürler üzerinde ki harf ve sembollerde gözlemlemek mümkündür. Matbaanın icadıyla hız kazanan tipografi, 1. Endüstri Devrimi ile birlikte modern sanat akımları aracılığıyla deneysel ve yaratıcılığa doğru yol almaktadır. Çalışmanın amacı, konstrüktivizm hareketinin tipografiye nasıl etki ettiğini, hangi düşünceleri benimseyip, günümüz çağdaş tipografisine konstrüktivizmin etkisi olup olmadığını incelemektir. Çalışmaya, ‘konstrüktivist tipografi çağdaş tipografiye etkisi olmuş mudur?’ sorusuyla başlanmıştır. Çalışma, sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemlerinde, nitel durum çalışması olarak ele alınmıştır. Nitel durum çalışması, bir ya da birkaç durumun derin bir şekilde araştırılmasıdır. Kısacası duruma ilişkin etkenler yaklaşımlar araştırılarak ilgili duruma nasıl etki ettiklerini ortaya koymaktır. Veri toplama sürecinde, derinlemesine literatür taraması yapılmaktadır. Alanda yapılan birçok çalışma, web sitesi belge ve dokümanlar incelenerek amaçlı örnekleme yer verilmektedir
Literatür taraması sırasında, çalışmanın sorusuna ait pek çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu çalışmanın, tipografi alanına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışmanın birinci bölümünde tipografinin tanımı ve tarihsel sürecine yer verilmektedir. İkinci kısımda, daha detaylı incelemek adına Konstrüktivist tipografinin başlangıcı, süreci ve tipografiye kattığı hareketlerden söz edilmektedir. Çalışmanın üçüncü kısmında, çağdaş tipografinin ne olduğunu neleri içinde barındırıp teknoloji ile birlikte gösterdiği tasarımlar incelenmektedir. Dördüncü ve son bölümde ise konstrüktivist tipografinin çağdaş tipografiye nasıl yansıdığına bakılarak örneklerle desteklenmektedir. Veriler sonucunda, çalışmanın ana sorusuna cevap bulunarak konstrüktivist tipografinin etkileri gözlemlenerek açıklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

tipografi , konstrüktivist tipografi , çağdaş tipografi

REFLECTİONS OF CONSTRUCTİVİST TYPOGRAPHY ON CONTEMPORARY TYPOGRAPHY

Öz

The historical process of typography begins in ancient times. It is possible to observe this process, which dates back to the invention of writing, in the letters and symbols on old coins and seals. Typography, which gained momentum with the invention of the printing press, moved towards experimentation and creativity through modern art movements with the 1st Industrial Revolution. The aim of the study is to examine how the constructivism movement affected typography, what ideas it adopted, and whether constructivism has an impact on today's contemporary typography. The study started with the question 'Has constructivist typography had an impact on contemporary typography?' The study was considered as a qualitative case study in qualitative research methods in social sciences. A qualitative case study is an in-depth investigation of one or several cases. In short, the aim is to investigate the factors and approaches related to the situation and to reveal how they affect the relevant situation. During the data collection process, an in-depth literature review is conducted. Purposeful sampling is included by examining many studies, website documents and documents conducted in the field .
During the literature review, not many studies related to the question of the study were found. It is thought that this study will contribute to the field of typography. The first part of the study includes the definition and historical process of typography. In the second part, the beginning of Constructivist typography, its process and the movements it added to typography are mentioned in order to examine it in more detail. In the third part of the study, the designs that show what contemporary typography is and what it includes and technology are examined. In the fourth and last chapter, it is supported by examples by looking at how constructivist typography is reflected in contemporary typography. As a result of the data, the main question of the study is answered and the effects of constructivist typography are observed and explained.

Anahtar Kelimeler

typography , constructivistr typography , contemporary typography

Kaynakça

• Ali Yıldırım, Hasan Şimşek. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınevi.
• Artun, N. A. (2016, 528). Dada Kültür Yoksunlarına Karşı. E- Skop: https://www.e-skop.com/skopbulten/dadanin-100-yili-dada-kultur-yoksunlarina-karsi/2960 adresinden alındı.
• Bayram, B. E. (2021, nisan 22). Sosyal Bir Değişim Aracı; Konstrüktivizm. Arkitekt: https://www.gzt.com/arkitekt/sosyal-bir-degisim-araci-konstruktivizm-3591280 adresinden alındı.
• Becer, E. (2020). Modern Sanat ve Yeni Tipografi. Ankara: Dost Yayınevi.
• Behance. (tarih yok). Tipografik Afiş Tasarımı. Behance: https://www.behance.net/gallery/66416055/Optima-
• Fontu-Tipografik-Afis-Tasarm?tracking_source=search_projects&l=10 adresinden alındı.
• Bektaş, D. (1992). Çağdaş Grafik Tasarımının Gelişimi. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Bil'ak, P. (tarih yok). Desing. Automated Book Covers 2014.
• Danto, A. (2010). Sanatın Sonundan Sonra. İstanbul: Ayrıntı yayınları.
• Dinsdale, E. (2020, February 21). Barbara Kruger. Dazed: https://www.dazeddigital.com/art-photography/article/48055/1/the-power-of-barbara-krugers-art-in-her-own-words adresinden alındı.
• Düriye Kozlu, Ş. B. (2014, Aralık). Çağdaş Sanatta Görsel ve Kavramsal Bir İmge Olarak Yazının Kullanımı. Süleyman Demirel Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Hakemli Dergisi.
• E.Johnston. (2019). Kaligrafi. Vikipedi Özgür Ansiklopedi: https://tr.wikipedia.org/wiki/Kaligrafi adresinden alındı.
• Erdal, G. (Mayıs 2015). İletişim ve Tipografi. İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
• Erdem, A. G. (2019, Aralık). Geçmişten Günümüze Dada Hareketi ve Modern Tasarım Sanatına Etkisi STD, s. 128-131.
• Erden, E. O. (2016). Modern Sanatın Kısa Tarihi. İstanbul: Hayalperest Yayınevi.
• Erik Spiekermann, J. L. (tarih yok). Anthologies & Art Theory. JRP Editions.
• Faitos Diski. (tarih yok). https://luwianstudies.org/the-phaistos-disc/ adresinden alındı.
• G.Jean. (2004). Yazı İnsanlığın Belleği. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Harris, D. (tarih yok). The Art of Calligraphy. Dorling Kindersley Book, , UK.
• Hasanusta, Y. (2014, Haziran 16). 30 Çarpıcı Tipografik Afiş. Genç Grafiker: https://www.gencgrafiker.com/30-carpici-tipografik-poster/ adresinden alındı
• Işık, D. D. (2019, Ağustos). İFADE OLARAK SANAT’IN DİLİ ve DE STİJL HAREKETİN TİPOGRAFİK YANSIMALARI. Sobider, s. 143-152.
• Küpçüoğlu, H. (1997). Konstrüktivizm. Schooler.
• Özgüven, S. (2007). Konstrüktivist Tipografi. Google Akademik, s. 2.
• Sarıkavak, N. K. (2014). Kaligrafik ve tipografik Deneysel Tasarımlar. İstanbul: Grafik Kitaplığı Yayıncılık.
• Sarıkavak, P. D. (Ocak 2014). Çağdaş Tipografinin Temelleri. Seçkin Yayınevi.
• Sönmez, G. (2021, 12). Bauhaus Tipografisinin Dünya ve Türkiye Ekseninde Grafik Tasarımına Etkisi. Akademik Sanat Tasarım ve Bilim Dergisi, s. 2-10.
• Tarık Yazar,Aslı Yılmaz. (2019). Sanatsal Dönüşüm ve Adaptasyon Süreçleri;Konstrüktivist Düşünce Ekseninde Yeni Tipografi Hareketi. set-science, s. 73-76.
• Tokdil, E. (tarih yok). Kavramsal sanatta yazının kullanımı ve bir bilgisayar yazılımı olarak yeni medya sanatı. Anadolu Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi.
• Tschichold, J. (1995). The New Typography,(Translated by Ruari Mclean). Printed in USA, s. 67.
• Uyanık, O. (2012). Rodchenko ve El lissitzky’nin Grafik Tasarımına Etkileri. Işık Ünüversitesi.
• Varol, C. (2021, Ekim 3). Tasarımlarınızda Kullanmak için 6 Sans-Serif Font. cerenvarol.com: https://cerenvarol.com/tasarimlarinizda-kullanmak-icin-6-sans-serif-font/ adresinden alındı
• Yazar, T. (2020, Aralık 11). Sanat ve teknoloji ilişkisinde görsel iletişim aracı olarak tipografi ve eğitim sürecindeki uygulama yaklaşımları. Journal of interdisiplinary and intercultural art.