Devlet Öncülüğünde Boykot: İsrail Boykotunun Eleştirel Bir Değerlendirmesi
Yıl 2025,
Cilt: 7 Sayı: 2, 266 - 294, 31.12.2025
Mehmet Özyürek
,
İlyas Fırat Cengiz
Öz
Uluslararası politikanın en önemli aktörü olan devletler kendi ulusal çıkarları doğrultusunda kararlar almaktadır. Bu çıkarlar kimi zaman uluslararası insan hakları hukukunun ve insancıl hukukun da ihlali sonucunu doğuran olaylar karşısında söz konusu devletlerin sessiz kalmasına neden olabilmektedir. Bazı devletler söz konusu ihlallere tepki gösterse bile bu tepkinin doğuracağı etki ilgili devletin askeri, ekonomik ve politik gücü ile sınırlıdır. İsrail-Filistin çatışmasında devletlerin izlediği tutum bu duruma önemli bir örnek teşkil etmektedir. Diğer yandan küreselleşen dünyada artan uluslararası ticaret kamuoyunun özel sektör aracılığıyla geleneksel olarak devletin sorumluluğunda olan uluslararası politika konularında daha aktif bir konuma yükselmesine neden olmaktadır. Bu çalışma uluslararası ilişkilerin güncel sorunlarından olan ve devletlerin çözümünde yetersiz kaldığı Filistin meselesine ilişkin İsrail’e karşı gelişen ticari sınırlamaları incelemektedir. Çalışmanın odağını Filistin’in işgalinde doğrudan ve/veya dolaylı rol oynayan şirketlerin, Türkiye’de karşılaştığı ticari kısıtlamalar oluşturmaktadır. Kamuoyu tepkisi ve tercihleri kamu kurumları tarafından hangi araçlarla yönlendirilebilir? İsrail ile ticaret yasağının eksikleri nelerdir? Çalışma bu soruların cevabını ararken piyasa aktörleri aracılığıyla uygulanacak yaptırımların önündeki engellerin normatif bir perspektiften analizini sunmaktadır.
Kaynakça
-
AA (2023), “TBMM’de İsrail’i destekleyen markaların ürünlerini boykot kararı uygulanmaya başlandı” https://www.aa.com.tr/tr/politika/tbmmde-israili-destekleyen-markalarin-urunlerini-boykot-karari-uygulanmaya-baslandi/3046497 (06.09.2024).
-
AA(a) (2023), “Diyanet İşleri Başkanlığınca "Sivil Toplum Kuruluşları ile Filistin İstişare Toplantısı" yapıldı” https://www.aa.com.tr/tr/gundem/diyanet-isleri-baskanliginca-sivil-toplum-kuruluslari-ile-filistin-istisare-toplantisi-yapildi/3039934 (06.09.2024).
-
AAM Archives Committee, “Forward to Freedom” <https://www.aamarchives.org/campaigns/boycott.html> (25.08.2024).
-
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi (2023), “AFSÜ’de İsrail’i ve Destekçilerini Boykot Ediyoruz”, https://afsu.edu.tr/afsude-israili-ve-destekcilerinin-urunlerini-boykot-ediyoruz/ (06.09.2024).
-
Aljazeera (2019), “Rohingya campaigners launch Myanmar boycott”, https://www.aljazeera.com/news/2019/12/9/rohingya-campaigners-launch-myanmar-boycott (25.08.2024).
-
Australian Red Cross (t.y.), “Fauve Kurnadi and Jonathan Kolieb, the importance of the laws of war to companies”, https://www.redcross.org.au/stories/ihl/the-importance-of-the-laws-of-war-to-companies/ (25.08.2024).
-
Aygül M, & Çelenk B. V (2018), “Ekonomik Yaptırımlar ve Akreditif”, Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi 4(1): 1-18.
-
Balıkesir Büyükşehir Belediyesi (2023), “Büyükşehir Belediye Meclisi’nden İsrail’e Kınama”, https://www.balikesir.bel.tr/haber-detay?id=3943 (06.09.2024).
-
Barghouti O. (2013), “Is BDS’ campaign against Israel reaching a turning point?” https://www.aljazeera.com/opinions/2013/12/22/is-bds-campaign-against-israel-reaching-a-turning-point (25.08.2024).
-
Bateman A. ve Bonanni L. (2019), “What Supply Chain Transparency Really Means”, Harvard Business Review https://hbr.org/2019/08/what-supply-chain-transparency-really-means (25.08.2024).
-
Bauman Z. (2000), Liquid Modernity (Polity, Cambridge).
-
Bayrampaşa Belediyesi (t.y.), “İsrail Ürünlerine Boykot Kararı”, https://bayrampasa.bel.tr/israil-urunlerine-boykot-karari-5225 (06.09.2024).
-
BBC News Türkçe (2023), “TBMM İsrail’i boykot amacıyla Coca-Cola ve Nestle ürünlerini menülerinden kaldırdı”, https://www.bbc.com/turkce/articles/clwp2787g2vo (06.09.2024).
-
BDS (2011), “French giant Veolia cut down to size for abusing Palestinian rights,” https://www.bdsmovement.net/news/french-giant-veolia-cut-down-size-abusing-palestinian-rights (25.08.2024).
-
BDS (2014), “17 EU members take action against corporate complicity with Israeli crimes”, https://bdsmovement.net/news/17-eu-members-take-action-against-corporate-complicity-israeli-crimes (23.08.2024).
-
Bennhold K. (2009), “Leaders of Turkey and Israel Clash at Davos Panel” New York Times 1(29) https://www.nytimes.com/2009/01/30/world/europe/30iht-30clash.19795420.html (20.08.2024).
-
Birch S. (2012), “How activism forced Nike to change its ethical game”, The Guardian https://www.theguardian.com/environment/green-living-blog/2012/jul/06/activism-nike (25.08.2024).
-
Bne IntelliNews (2024), “Israel’s exposure to Turkey trade ban most evident in construction and food, says Capital Economics”, https://www.intellinews.com/israel-s-exposure-to-turkey-trade-ban-most-evident-in-construction-and-food-says-capital-economics-324595/# (25.08.2024).
-
Burchill, S. (2019). Liberalizm. S. Burchill, A. Linklater, R. Devetak, J. Donnelly, T. Nardin, M. Paterson, C. Reus-Smit ve J. True içinde, Uluslararası ilişkiler teorileri (Çev. M. Ağcan ve A. Aslan, 6. baskı, ss. 85-123). Küre Yayınları.
-
Condliffe J. (2021), “Foxconn is under Scrutiny for Worker Conditions. It’s Not the First Time”, the New York Times https://www.nytimes. com/2018/06/11/business/dealbook/foxconn-worker-conditions.html (25.08.2024).
-
Çelik, Ş. Ç. (2024), “İsrail Boykotunun Ön Sonuçları”, https://platform.ilke.org.tr/analiz/israil-boykotunun-on-sonuclari (25.09.2024).
-
Çorum Belediyesi (2023), “Çorum Belediyesi, İsrail Ürünlerine Boykot Başlattı” https://www.corum.bel.tr/haberler/corum-belediyesi-israil-urunlerine-boykot-baslatti (06.09.2024).
-
Dağ, R. (2025). “Uluslararası Sistem Değişikliği ve İsrail-Gazze Savaşı” Nous Academy Journal, (4), 75–87. https://doi.org/10.5281/zenodo.15210377
-
Davis M. (2016), Liquid Sociology: Metaphor in Zygmunt Bauman’s Analysis of Modernity, (Routledge)
-
De Oliveira, R. C. (2020), “Corporate crimes: The specter of genocide haunts the World” Revista de Administração de Empresas 59: 435-441.
-
Ergül E. (2024), “Türklerin boykotu bizi en zayıf noktamızdan vurdu”, Dünya https://www.dunya.com/dunya/turklerin-boykotu-bizi-en-zayif-noktamizdan-vurdu-haberi-726037 (25.08.2024).
-
EuroNews (2020), “Trump’ın ‘Yüzyılın Anlaşması’ dediği barış planına uluslararası tepki yağdı”, https://tr.euronews.com/2020/01/28/trump-in-yuzyilin-anlasmasi-dedigi-baris-planina-uluslararasi-tepki-yagdi (25.08.2024).
-
European Coordination of Committees and Associations for Palestine (ECCP) (t.y.), “The contribution of European businesses to the existence and expansion of illegal Israeli settlements”, https://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2009_2014/documents/dplc/dv/illegal_israeli_settlements/illegal_israeli_settlementsen.pdf (25.08.2024).
-
Gazi Üniversitesi (2024), “Gazi Üniversitesinde Filistin’de Yaşanan İnsanlık Suçuna Destek Veren Markalara Yönelik Boykot Devam Ediyor”, https://gazi.edu.tr/view/news/295430/gazi-universitesinde-filistin-de-yasanan-insanlik-sucuna-destek-veren-markalara-yonelik-boykot-devam-ediyor#:~:text=%C3%9Cniversitemizde%20sosyal%20tesislerinde%20ve%20kantinlerinde,destek%20veren%20markalar%C4%B1n%20sat%C4%B1%C5%9F%C4%B1%20ger%C3%A7ekle%C5%9Ftirilmiyor (06.09.2024).
-
Habermas, J. (1997), ‘Kant’s Idea of Perpetual Peace: With the Benefit of 200 Years’ Hindsight’ in James Bohman ve Matthias Lutz-Bachmann (Eds.), Perpetual peace: essays on Kant’s cosmopolitan ideal (MIT Press)
-
Hammond D. R. (2021), “US Corporate Complicity in China's Genocide: Creating Genocide-Free Portfolios”, https://ssrn.com/abstract=3930260 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3930260 (25.08.2024).
-
Harran Üniversitesi (2023), “Yerleşkelerimizdeki İşletmelerimizde İsrail Ürünlerine Boykot Kararı Aldık”, https://www.harran.edu.tr/sayfa.aspx?st=haber&sid=13842#:~:text=Yerle%C5%9Fkelerimizdeki%20%C4%B0%C5%9Fletmelerimizde%20%C4%B0srail%20%C3%9Cr%C3%BCnlerine%20Boykot%20Karar%C4%B1%20Ald%C4%B1k,-7.11.2023&text=Rekt%C3%B6r%C3%BCm%C3%BCz%20Prof.,veren%20markalar%C4%B1n%20%C3%BCr%C3%BCnleri%20art%C4%B1k%20sat%C4%B1lmayacak (06.09.2024).
-
Houses of Oireachtas (2018), “Control of Economic Activity (Occupied Territories) Bill”, https://data.oireachtas.ie/ie/oireachtas/bill/2018/6/eng/initiated/b0618s.pdf> (25.09.2024).
-
Hukukçular Derneği (t.y.), “Küresel Farkındalığı Artırma Girişimi: İsrail Boykot Yasası” https://hukukcular.org.tr/kuresel-farkindaligi-artirma-girisimi-israil-boykot-yasasi/ (06.09.2024).
-
İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneği (2024), “Ülkemizin İsrail ile Ticaret Konusunda Almış Olduğu Kararlara İlişkin Basın Açıklaması”, https://www.igmd.org.tr/ulkemizin-israil-il-ticaret-konusunda-almis-oldugu-kararlara-iliskin-basin-aciklamasi_haberi (25.09.2024).
-
İzmir Milli Eğitim Müdürlüğü (2023), “İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğü İsrail Mallarını Boykot Ediyor”, https://izmir.meb.gov.tr/www/izmir-il-milli-egitim-mudurlugu-israil-mallarini-boykot-ediyor/icerik/3227#:~:text=%C4%B0zmir%20%C4%B0l%20Milli%20E%C4%9Fitim%20M%C3%BCd%C3%BCrl%C3%BC%C4%9F%C3%BC%2C%20di%C4%9Fer%20bir%C3%A7ok%20kurum%20ve%20kurulu%C5%9F,bilinen%20%C3%BCr%C3%BCnlerin%20sat%C4%B1%C5%9F%C4%B1n%C4%B1n%20yap%C4%B1lmayaca%C4%9F%C4%B1n%C4%B1%20duyurdu. (06.09.2024).
-
Karatay Belediyesi (2023), “Karatay Belediyesi’nden İsrail Mallarına Boykot Kararı”, www.karatay.bel.tr/haberdetay/5302/karatay-belediyesinden-israil-mallarina-boykot-karari (06.09.2024).
-
Knight R. (1990), ‘Sanction, Disinvistment, and U.S. Corporations in South Africa’ in Robert E. Edgar (Ed.) ‘Sanctioning Apartheid’ (Africa World Press)
-
Landau N. (2020), “UN Releases List of 112 Companies With Ties to Israeli Settlements”, Haaretz https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-un-releases-blacklist-of-112-companies-with-ties-to-israeli-west-bank-settlements-1.8527502 (25.08.2024).
-
Levenson E and Quednow C. V. (2024), “Pro-Palestinian protest outside LA synagogue criticized as ‘antisemitic’ after street fights with pro-Israel protesters” CNN https://edition.cnn.com/2024/06/24/us/los-angeles-synagogue-palestinian-israeli-protest-violence/index.html (25.08.2024).
-
Mardin Artuklu Üniversitesi (t.y.), “Üniversitemizden İsrail’e Boykot” https://www.artuklu.edu.tr/tr/haberler/universitemizden-israile-boykot (06.09.2024).
-
Masters Jonathan (2024), “What Are Economic Sanctions?” CFR https://www.cfr.org/backgrounder/what-are-economic-sanctions (25.08.2024).
-
Memurlar.net (2023), “Belediyelerden İsrail ürünlerine boykot kararı” https://www.memurlar.net/haber/1081716/belediyelerden-israil-urunlerine-boykot-karari.html (06.09.2024).
-
National Consumers League (2012), “Survey Says Consumers Willing to Sacrifice for Humane Factories”, https://nclnet.org/survey_says_consumers_willing_to_sacrifice_for_humane_factories/ (16.08.2024).
-
OHCHR (2020), “UN rights office issues report on business activities related to settlements in the Occupied Palestinian Territory”, https://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=25542&LangID=E (25.08.2024).
-
Oslo Labor Party (2019), “Plattform for byrådssamarbeid mellom Arbeiderpartiet, Miljøpartiet de Grønne og Sosialistisk Venstreparti i Oslo 2019-2023”, https://oslo.arbeiderpartiet.no/nyheter/byradsplattform-2019-2023/ (25.08.2024).
-
Osmaniye Belediyesi (t.y.), “Osmaniye Belediyesi’nden İsrail Menşeli Ürünler İçin Boykot Karari”, https://osmaniye-bld.gov.tr/osmaniye-belediyesinden-israil-menseli-urunler-icin-boykot-karari.html (06.09.2024).
-
Özyurek, M. (2023), “Liberal/Demokratik Barış, Rusya-Ukrayna Savaşı ve Küresel Şirketler”, Liberal Düşünce Dergisi 111: 257-280.
-
Pascale, A. (2007), “The EU Voluntary Approach to Corporate Social Responsibility in Comparison with Regulatory Initiatives across the World” CSR Paper http://www.feemdeveloper.net/attach/CSR2007-016.pdf (25.08.2024).
-
Payton, M. (2016), “Israel boycott ban: The local authorities that imposed unofficial sanctions against 'unethical companies” Independent https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/israel-boycott-ban-these-local-authorities-imposed-unofficial-sanctions-against-unethical-companies-a6875076.html (25.08.2024).
-
PBS News (2023), “Thousands March in Capitals Around the World Demanding Cease-Fire in Israel-Hamas War”, https://www.pbs.org/newshour/world/thousands-march-in-capitals-around-the-world-demanding-cease-fire-in-israel-hamas-war (25.08.2024).
-
Post, J. E. (1985), “Assessing the Nestlé boycott: Corporate accountability and human rights”, California Management Review 27(2): 113-131.
-
Reuters (2021), “EU court backs group opposed to imports from Israeli settlements”, https://www.reuters.com/world/europe/eu-court-rules-favor-initiative-fighting-trade-with-illegal-settlements-2021-05-12/ (25.08.2024).
-
Reuters (2023), “Turkey's Erdogan says Israeli PM Netanyahu no different from Hitler”, https://www.reuters.com/world/middle-east/turkeys-erdogan-says-israeli-pm-netanyahu-no-different-hitler-2023-12-27/#:~:text=NATO%20member%20Turkey%2C%20which%20supports,be%20tried%20in%20international%20courts (25.08.2024).
-
SDE (2025), “Soykırım Devleti’ne Daima Destek Veren Almanya’nın Başbakanı Merz, İsrail Başbakanı Netanyahu’ya “Her Zaman Arkanızdayız” Dedi”, https://www.sde.org.tr/haber/soykirim-devleti-ne-daima-destek-veren-almanya-nin-basbakani-merz-israil-basbakani-netanyahu-ya-her-zaman-arkanizdayiz-dedi-haberi-61838 (8.12.2025).
-
Shaheen, K. (2017), “Turkey's president raises tensions with criticism of Israel”, The Guardian https://www.theguardian.com/world/2017/may/09/turkeys-president-raises-tensions-with-criticism-of-israel (25.09.2024).
-
Sirgy, M. J, and Su C. (2000), “The Ethics of Consumer Sovereignty in an Age of High Tech” Journal of Business Ethics 28: 1-14.
-
Soylu, R. (2024), “Turkish goods shipped to Israel via Greece despite official ban”, Middle East Eye https://www.middleeasteye.net/news/turkish-goods-shipped-israel-greece-despite-official-ban (25.09.2024).
-
Sönmezoğlu, F. (2000), Uluslararası İlişkiler Sözlüğü (Der Yayınları)
-
Tessier, Y. (2023), “Hundreds of thousands rally across cities to support Palestinians”, Reuters’ Reuters https://www.reuters.com/world/uk/thousands-join-pro-palestinian-protest-london-demand-gaza-ceasefire-2023-10-28/ (25.08.2024).
-
The Guardian (2019), “Products from Israeli settlements must be labelled, EU court rules”, https://www.theguardian.com/world/2019/nov/12/products-israeli-settlements-labelled-eu-court (25.08.2024).
-
The Jerusalem Post (2019), “Oslo municipality takes stand against settlement products”, https://www.jpost.com/israel-news/oslo-bans-west-bank-settlements-goods-and-services-606143 (25.08.2024).
-
The National (2019), “Norway capital Oslo bans goods and services from Israel's West Bank settlements”, https://www.thenationalnews.com/world/mena/norway-capital-oslo-bans-goods-and-services-from-israel-s-west-bank-settlements-1.930185 (25.08.2024).
-
The New Arab (2021), ‘‘Settlers export 'made in Israel' goods to UAE’’, (19.12.2025). https://www.newarab.com/news/settlers-export-made-israel-goods-uae?utm_source=chatgpt.com
-
Ticaret Bakanlığı (2024), “İsrail’e İhracat Kısıtlaması”, https://ticaret.gov.tr/haberler/israile-ihracat-kisitlamasi#:~:text=Bu%20do%C4%9Frultuda%2C%20T%C3%BCrkiye%2C%209%20Nisan,Ticaret%20Bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1%20taraf%C4%B1ndan%20derhal%20y%C3%BCr%C3%BCt%C3%BClecektir (25.09.2024).
-
Trebilcock, A. (2020), “The Rana Plaza disaster seven years on: Transnational experiments and perhaps a new treaty?” International Labour Review 159(4): 545-568.
-
TÜİK (2024), İstatistik Veri Portalı https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Dis-Ticaret-104.
-
UNHRC (2016), “Israeli settlements in the Occupied Palestinian Territory, including East Jerusalem, and in the occupied Syrian Golan” A/HRC/RES/31/36 https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A%2FHRC%2FRES%2F31%2F36&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False (25.07.2024).
-
UNHRC (2021), “Guiding Principles on Business and Human Rights: Implementing the United Nations “Protect, Respect and Remedy” Framework”, A/HRC/17/31 https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A%2FHRC%2F17%2F31&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False (25.07.2024).
-
University Network for Human Rights (2024), “Genocide in Gaza Analysis of International Law and Its Applicatıon to Israel’s Military Actions Since October 7, 2023”, www.humanrightsnetwork.org/publications/genocide-in-gaza (25.08.2024).
-
Voon, T. (1999), Multinational Enterprises and State Sovereignty Under International Law. Adelaide Law Review, 21, 219.
-
Van der Wal, S (2022), Testing the occupation, SOMO, https://www.somo.nl/testing-the-occupation/?utm_source=chatgpt.com (19.12.2025).
-
Yalova Üniversitesi (2023), “Boykot ediyoruz!”,https://www.yalova.edu.tr/tr/Duyuru/Detay/boykot-ediyoruz (06.09.2024).
-
Yıldızalp, M. (2023), “YÖK ve üniversiteler İsrail'in Filistin'e saldırılarını şiddetle kınadı”, Anadolu Ajansı https://www.aa.com.tr/tr/gundem/yok-ve-universiteler-israilin-filistine-saldirilarini-siddetle-kinadi/3025446 (06.09.2024).
-
Younes, A. (2015), “Israeli anger as EU agress to label settlement products”, Al-Jazeera https://www.aljazeera.com/economy/2015/11/12/israeli-anger-as-eu-agrees-to-label-settlement-products (25.08.2024).
-
Yunusemre Belediyesi (2023), “Yunusemre Meclisi İsrail’i Kınadı”, https://www.yunusemre.bel.tr/yunusemre-meclisi-israil-i-kinadi (06.09.2024).
State-Led Boycott: A Critical Assessment of the Boycott of Israel
Yıl 2025,
Cilt: 7 Sayı: 2, 266 - 294, 31.12.2025
Mehmet Özyürek
,
İlyas Fırat Cengiz
Öz
States, the most important actors in international politics, make decisions in line with their national interests. These interests can sometimes cause the states in question to remain silent in the face of events that violate international human rights law and humanitarian law. Even if some states react to such violations, the impact of this reaction is limited to the military, economic and political power of the state in question. The states' attitudes in the Israeli-Palestinian conflict constitute an important example of this situation. On the other hand, increasing international trade in the globalising world causes the public to take a more active position through the private sector in international policy issues that were traditionally the state's responsibility. This study examines the trade restrictions that have developed against Israel concerning the Palestinian issue, which is one of the current problems of international relations and which states are inadequate to solve. The focus of the study is on companies that take a direct and/or indirect part in the occupation of Palestine and are restricted from trade with Türkiye. By what means can public reaction and preferences be directed by public authorities? What might be the shortcomings of a trade ban with Israel? While seeking answers to these questions, the study analyses the obstacles to sanctions to be implemented through market actors from a normative perspective.
Kaynakça
-
AA (2023), “TBMM’de İsrail’i destekleyen markaların ürünlerini boykot kararı uygulanmaya başlandı” https://www.aa.com.tr/tr/politika/tbmmde-israili-destekleyen-markalarin-urunlerini-boykot-karari-uygulanmaya-baslandi/3046497 (06.09.2024).
-
AA(a) (2023), “Diyanet İşleri Başkanlığınca "Sivil Toplum Kuruluşları ile Filistin İstişare Toplantısı" yapıldı” https://www.aa.com.tr/tr/gundem/diyanet-isleri-baskanliginca-sivil-toplum-kuruluslari-ile-filistin-istisare-toplantisi-yapildi/3039934 (06.09.2024).
-
AAM Archives Committee, “Forward to Freedom” <https://www.aamarchives.org/campaigns/boycott.html> (25.08.2024).
-
Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi (2023), “AFSÜ’de İsrail’i ve Destekçilerini Boykot Ediyoruz”, https://afsu.edu.tr/afsude-israili-ve-destekcilerinin-urunlerini-boykot-ediyoruz/ (06.09.2024).
-
Aljazeera (2019), “Rohingya campaigners launch Myanmar boycott”, https://www.aljazeera.com/news/2019/12/9/rohingya-campaigners-launch-myanmar-boycott (25.08.2024).
-
Australian Red Cross (t.y.), “Fauve Kurnadi and Jonathan Kolieb, the importance of the laws of war to companies”, https://www.redcross.org.au/stories/ihl/the-importance-of-the-laws-of-war-to-companies/ (25.08.2024).
-
Aygül M, & Çelenk B. V (2018), “Ekonomik Yaptırımlar ve Akreditif”, Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi 4(1): 1-18.
-
Balıkesir Büyükşehir Belediyesi (2023), “Büyükşehir Belediye Meclisi’nden İsrail’e Kınama”, https://www.balikesir.bel.tr/haber-detay?id=3943 (06.09.2024).
-
Barghouti O. (2013), “Is BDS’ campaign against Israel reaching a turning point?” https://www.aljazeera.com/opinions/2013/12/22/is-bds-campaign-against-israel-reaching-a-turning-point (25.08.2024).
-
Bateman A. ve Bonanni L. (2019), “What Supply Chain Transparency Really Means”, Harvard Business Review https://hbr.org/2019/08/what-supply-chain-transparency-really-means (25.08.2024).
-
Bauman Z. (2000), Liquid Modernity (Polity, Cambridge).
-
Bayrampaşa Belediyesi (t.y.), “İsrail Ürünlerine Boykot Kararı”, https://bayrampasa.bel.tr/israil-urunlerine-boykot-karari-5225 (06.09.2024).
-
BBC News Türkçe (2023), “TBMM İsrail’i boykot amacıyla Coca-Cola ve Nestle ürünlerini menülerinden kaldırdı”, https://www.bbc.com/turkce/articles/clwp2787g2vo (06.09.2024).
-
BDS (2011), “French giant Veolia cut down to size for abusing Palestinian rights,” https://www.bdsmovement.net/news/french-giant-veolia-cut-down-size-abusing-palestinian-rights (25.08.2024).
-
BDS (2014), “17 EU members take action against corporate complicity with Israeli crimes”, https://bdsmovement.net/news/17-eu-members-take-action-against-corporate-complicity-israeli-crimes (23.08.2024).
-
Bennhold K. (2009), “Leaders of Turkey and Israel Clash at Davos Panel” New York Times 1(29) https://www.nytimes.com/2009/01/30/world/europe/30iht-30clash.19795420.html (20.08.2024).
-
Birch S. (2012), “How activism forced Nike to change its ethical game”, The Guardian https://www.theguardian.com/environment/green-living-blog/2012/jul/06/activism-nike (25.08.2024).
-
Bne IntelliNews (2024), “Israel’s exposure to Turkey trade ban most evident in construction and food, says Capital Economics”, https://www.intellinews.com/israel-s-exposure-to-turkey-trade-ban-most-evident-in-construction-and-food-says-capital-economics-324595/# (25.08.2024).
-
Burchill, S. (2019). Liberalizm. S. Burchill, A. Linklater, R. Devetak, J. Donnelly, T. Nardin, M. Paterson, C. Reus-Smit ve J. True içinde, Uluslararası ilişkiler teorileri (Çev. M. Ağcan ve A. Aslan, 6. baskı, ss. 85-123). Küre Yayınları.
-
Condliffe J. (2021), “Foxconn is under Scrutiny for Worker Conditions. It’s Not the First Time”, the New York Times https://www.nytimes. com/2018/06/11/business/dealbook/foxconn-worker-conditions.html (25.08.2024).
-
Çelik, Ş. Ç. (2024), “İsrail Boykotunun Ön Sonuçları”, https://platform.ilke.org.tr/analiz/israil-boykotunun-on-sonuclari (25.09.2024).
-
Çorum Belediyesi (2023), “Çorum Belediyesi, İsrail Ürünlerine Boykot Başlattı” https://www.corum.bel.tr/haberler/corum-belediyesi-israil-urunlerine-boykot-baslatti (06.09.2024).
-
Dağ, R. (2025). “Uluslararası Sistem Değişikliği ve İsrail-Gazze Savaşı” Nous Academy Journal, (4), 75–87. https://doi.org/10.5281/zenodo.15210377
-
Davis M. (2016), Liquid Sociology: Metaphor in Zygmunt Bauman’s Analysis of Modernity, (Routledge)
-
De Oliveira, R. C. (2020), “Corporate crimes: The specter of genocide haunts the World” Revista de Administração de Empresas 59: 435-441.
-
Ergül E. (2024), “Türklerin boykotu bizi en zayıf noktamızdan vurdu”, Dünya https://www.dunya.com/dunya/turklerin-boykotu-bizi-en-zayif-noktamizdan-vurdu-haberi-726037 (25.08.2024).
-
EuroNews (2020), “Trump’ın ‘Yüzyılın Anlaşması’ dediği barış planına uluslararası tepki yağdı”, https://tr.euronews.com/2020/01/28/trump-in-yuzyilin-anlasmasi-dedigi-baris-planina-uluslararasi-tepki-yagdi (25.08.2024).
-
European Coordination of Committees and Associations for Palestine (ECCP) (t.y.), “The contribution of European businesses to the existence and expansion of illegal Israeli settlements”, https://www.europarl.europa.eu/meetdocs/2009_2014/documents/dplc/dv/illegal_israeli_settlements/illegal_israeli_settlementsen.pdf (25.08.2024).
-
Gazi Üniversitesi (2024), “Gazi Üniversitesinde Filistin’de Yaşanan İnsanlık Suçuna Destek Veren Markalara Yönelik Boykot Devam Ediyor”, https://gazi.edu.tr/view/news/295430/gazi-universitesinde-filistin-de-yasanan-insanlik-sucuna-destek-veren-markalara-yonelik-boykot-devam-ediyor#:~:text=%C3%9Cniversitemizde%20sosyal%20tesislerinde%20ve%20kantinlerinde,destek%20veren%20markalar%C4%B1n%20sat%C4%B1%C5%9F%C4%B1%20ger%C3%A7ekle%C5%9Ftirilmiyor (06.09.2024).
-
Habermas, J. (1997), ‘Kant’s Idea of Perpetual Peace: With the Benefit of 200 Years’ Hindsight’ in James Bohman ve Matthias Lutz-Bachmann (Eds.), Perpetual peace: essays on Kant’s cosmopolitan ideal (MIT Press)
-
Hammond D. R. (2021), “US Corporate Complicity in China's Genocide: Creating Genocide-Free Portfolios”, https://ssrn.com/abstract=3930260 or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3930260 (25.08.2024).
-
Harran Üniversitesi (2023), “Yerleşkelerimizdeki İşletmelerimizde İsrail Ürünlerine Boykot Kararı Aldık”, https://www.harran.edu.tr/sayfa.aspx?st=haber&sid=13842#:~:text=Yerle%C5%9Fkelerimizdeki%20%C4%B0%C5%9Fletmelerimizde%20%C4%B0srail%20%C3%9Cr%C3%BCnlerine%20Boykot%20Karar%C4%B1%20Ald%C4%B1k,-7.11.2023&text=Rekt%C3%B6r%C3%BCm%C3%BCz%20Prof.,veren%20markalar%C4%B1n%20%C3%BCr%C3%BCnleri%20art%C4%B1k%20sat%C4%B1lmayacak (06.09.2024).
-
Houses of Oireachtas (2018), “Control of Economic Activity (Occupied Territories) Bill”, https://data.oireachtas.ie/ie/oireachtas/bill/2018/6/eng/initiated/b0618s.pdf> (25.09.2024).
-
Hukukçular Derneği (t.y.), “Küresel Farkındalığı Artırma Girişimi: İsrail Boykot Yasası” https://hukukcular.org.tr/kuresel-farkindaligi-artirma-girisimi-israil-boykot-yasasi/ (06.09.2024).
-
İstanbul Gümrük Müşavirleri Derneği (2024), “Ülkemizin İsrail ile Ticaret Konusunda Almış Olduğu Kararlara İlişkin Basın Açıklaması”, https://www.igmd.org.tr/ulkemizin-israil-il-ticaret-konusunda-almis-oldugu-kararlara-iliskin-basin-aciklamasi_haberi (25.09.2024).
-
İzmir Milli Eğitim Müdürlüğü (2023), “İzmir İl Milli Eğitim Müdürlüğü İsrail Mallarını Boykot Ediyor”, https://izmir.meb.gov.tr/www/izmir-il-milli-egitim-mudurlugu-israil-mallarini-boykot-ediyor/icerik/3227#:~:text=%C4%B0zmir%20%C4%B0l%20Milli%20E%C4%9Fitim%20M%C3%BCd%C3%BCrl%C3%BC%C4%9F%C3%BC%2C%20di%C4%9Fer%20bir%C3%A7ok%20kurum%20ve%20kurulu%C5%9F,bilinen%20%C3%BCr%C3%BCnlerin%20sat%C4%B1%C5%9F%C4%B1n%C4%B1n%20yap%C4%B1lmayaca%C4%9F%C4%B1n%C4%B1%20duyurdu. (06.09.2024).
-
Karatay Belediyesi (2023), “Karatay Belediyesi’nden İsrail Mallarına Boykot Kararı”, www.karatay.bel.tr/haberdetay/5302/karatay-belediyesinden-israil-mallarina-boykot-karari (06.09.2024).
-
Knight R. (1990), ‘Sanction, Disinvistment, and U.S. Corporations in South Africa’ in Robert E. Edgar (Ed.) ‘Sanctioning Apartheid’ (Africa World Press)
-
Landau N. (2020), “UN Releases List of 112 Companies With Ties to Israeli Settlements”, Haaretz https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-un-releases-blacklist-of-112-companies-with-ties-to-israeli-west-bank-settlements-1.8527502 (25.08.2024).
-
Levenson E and Quednow C. V. (2024), “Pro-Palestinian protest outside LA synagogue criticized as ‘antisemitic’ after street fights with pro-Israel protesters” CNN https://edition.cnn.com/2024/06/24/us/los-angeles-synagogue-palestinian-israeli-protest-violence/index.html (25.08.2024).
-
Mardin Artuklu Üniversitesi (t.y.), “Üniversitemizden İsrail’e Boykot” https://www.artuklu.edu.tr/tr/haberler/universitemizden-israile-boykot (06.09.2024).
-
Masters Jonathan (2024), “What Are Economic Sanctions?” CFR https://www.cfr.org/backgrounder/what-are-economic-sanctions (25.08.2024).
-
Memurlar.net (2023), “Belediyelerden İsrail ürünlerine boykot kararı” https://www.memurlar.net/haber/1081716/belediyelerden-israil-urunlerine-boykot-karari.html (06.09.2024).
-
National Consumers League (2012), “Survey Says Consumers Willing to Sacrifice for Humane Factories”, https://nclnet.org/survey_says_consumers_willing_to_sacrifice_for_humane_factories/ (16.08.2024).
-
OHCHR (2020), “UN rights office issues report on business activities related to settlements in the Occupied Palestinian Territory”, https://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=25542&LangID=E (25.08.2024).
-
Oslo Labor Party (2019), “Plattform for byrådssamarbeid mellom Arbeiderpartiet, Miljøpartiet de Grønne og Sosialistisk Venstreparti i Oslo 2019-2023”, https://oslo.arbeiderpartiet.no/nyheter/byradsplattform-2019-2023/ (25.08.2024).
-
Osmaniye Belediyesi (t.y.), “Osmaniye Belediyesi’nden İsrail Menşeli Ürünler İçin Boykot Karari”, https://osmaniye-bld.gov.tr/osmaniye-belediyesinden-israil-menseli-urunler-icin-boykot-karari.html (06.09.2024).
-
Özyurek, M. (2023), “Liberal/Demokratik Barış, Rusya-Ukrayna Savaşı ve Küresel Şirketler”, Liberal Düşünce Dergisi 111: 257-280.
-
Pascale, A. (2007), “The EU Voluntary Approach to Corporate Social Responsibility in Comparison with Regulatory Initiatives across the World” CSR Paper http://www.feemdeveloper.net/attach/CSR2007-016.pdf (25.08.2024).
-
Payton, M. (2016), “Israel boycott ban: The local authorities that imposed unofficial sanctions against 'unethical companies” Independent https://www.independent.co.uk/news/uk/politics/israel-boycott-ban-these-local-authorities-imposed-unofficial-sanctions-against-unethical-companies-a6875076.html (25.08.2024).
-
PBS News (2023), “Thousands March in Capitals Around the World Demanding Cease-Fire in Israel-Hamas War”, https://www.pbs.org/newshour/world/thousands-march-in-capitals-around-the-world-demanding-cease-fire-in-israel-hamas-war (25.08.2024).
-
Post, J. E. (1985), “Assessing the Nestlé boycott: Corporate accountability and human rights”, California Management Review 27(2): 113-131.
-
Reuters (2021), “EU court backs group opposed to imports from Israeli settlements”, https://www.reuters.com/world/europe/eu-court-rules-favor-initiative-fighting-trade-with-illegal-settlements-2021-05-12/ (25.08.2024).
-
Reuters (2023), “Turkey's Erdogan says Israeli PM Netanyahu no different from Hitler”, https://www.reuters.com/world/middle-east/turkeys-erdogan-says-israeli-pm-netanyahu-no-different-hitler-2023-12-27/#:~:text=NATO%20member%20Turkey%2C%20which%20supports,be%20tried%20in%20international%20courts (25.08.2024).
-
SDE (2025), “Soykırım Devleti’ne Daima Destek Veren Almanya’nın Başbakanı Merz, İsrail Başbakanı Netanyahu’ya “Her Zaman Arkanızdayız” Dedi”, https://www.sde.org.tr/haber/soykirim-devleti-ne-daima-destek-veren-almanya-nin-basbakani-merz-israil-basbakani-netanyahu-ya-her-zaman-arkanizdayiz-dedi-haberi-61838 (8.12.2025).
-
Shaheen, K. (2017), “Turkey's president raises tensions with criticism of Israel”, The Guardian https://www.theguardian.com/world/2017/may/09/turkeys-president-raises-tensions-with-criticism-of-israel (25.09.2024).
-
Sirgy, M. J, and Su C. (2000), “The Ethics of Consumer Sovereignty in an Age of High Tech” Journal of Business Ethics 28: 1-14.
-
Soylu, R. (2024), “Turkish goods shipped to Israel via Greece despite official ban”, Middle East Eye https://www.middleeasteye.net/news/turkish-goods-shipped-israel-greece-despite-official-ban (25.09.2024).
-
Sönmezoğlu, F. (2000), Uluslararası İlişkiler Sözlüğü (Der Yayınları)
-
Tessier, Y. (2023), “Hundreds of thousands rally across cities to support Palestinians”, Reuters’ Reuters https://www.reuters.com/world/uk/thousands-join-pro-palestinian-protest-london-demand-gaza-ceasefire-2023-10-28/ (25.08.2024).
-
The Guardian (2019), “Products from Israeli settlements must be labelled, EU court rules”, https://www.theguardian.com/world/2019/nov/12/products-israeli-settlements-labelled-eu-court (25.08.2024).
-
The Jerusalem Post (2019), “Oslo municipality takes stand against settlement products”, https://www.jpost.com/israel-news/oslo-bans-west-bank-settlements-goods-and-services-606143 (25.08.2024).
-
The National (2019), “Norway capital Oslo bans goods and services from Israel's West Bank settlements”, https://www.thenationalnews.com/world/mena/norway-capital-oslo-bans-goods-and-services-from-israel-s-west-bank-settlements-1.930185 (25.08.2024).
-
The New Arab (2021), ‘‘Settlers export 'made in Israel' goods to UAE’’, (19.12.2025). https://www.newarab.com/news/settlers-export-made-israel-goods-uae?utm_source=chatgpt.com
-
Ticaret Bakanlığı (2024), “İsrail’e İhracat Kısıtlaması”, https://ticaret.gov.tr/haberler/israile-ihracat-kisitlamasi#:~:text=Bu%20do%C4%9Frultuda%2C%20T%C3%BCrkiye%2C%209%20Nisan,Ticaret%20Bakanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1%20taraf%C4%B1ndan%20derhal%20y%C3%BCr%C3%BCt%C3%BClecektir (25.09.2024).
-
Trebilcock, A. (2020), “The Rana Plaza disaster seven years on: Transnational experiments and perhaps a new treaty?” International Labour Review 159(4): 545-568.
-
TÜİK (2024), İstatistik Veri Portalı https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Dis-Ticaret-104.
-
UNHRC (2016), “Israeli settlements in the Occupied Palestinian Territory, including East Jerusalem, and in the occupied Syrian Golan” A/HRC/RES/31/36 https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A%2FHRC%2FRES%2F31%2F36&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False (25.07.2024).
-
UNHRC (2021), “Guiding Principles on Business and Human Rights: Implementing the United Nations “Protect, Respect and Remedy” Framework”, A/HRC/17/31 https://undocs.org/Home/Mobile?FinalSymbol=A%2FHRC%2F17%2F31&Language=E&DeviceType=Desktop&LangRequested=False (25.07.2024).
-
University Network for Human Rights (2024), “Genocide in Gaza Analysis of International Law and Its Applicatıon to Israel’s Military Actions Since October 7, 2023”, www.humanrightsnetwork.org/publications/genocide-in-gaza (25.08.2024).
-
Voon, T. (1999), Multinational Enterprises and State Sovereignty Under International Law. Adelaide Law Review, 21, 219.
-
Van der Wal, S (2022), Testing the occupation, SOMO, https://www.somo.nl/testing-the-occupation/?utm_source=chatgpt.com (19.12.2025).
-
Yalova Üniversitesi (2023), “Boykot ediyoruz!”,https://www.yalova.edu.tr/tr/Duyuru/Detay/boykot-ediyoruz (06.09.2024).
-
Yıldızalp, M. (2023), “YÖK ve üniversiteler İsrail'in Filistin'e saldırılarını şiddetle kınadı”, Anadolu Ajansı https://www.aa.com.tr/tr/gundem/yok-ve-universiteler-israilin-filistine-saldirilarini-siddetle-kinadi/3025446 (06.09.2024).
-
Younes, A. (2015), “Israeli anger as EU agress to label settlement products”, Al-Jazeera https://www.aljazeera.com/economy/2015/11/12/israeli-anger-as-eu-agrees-to-label-settlement-products (25.08.2024).
-
Yunusemre Belediyesi (2023), “Yunusemre Meclisi İsrail’i Kınadı”, https://www.yunusemre.bel.tr/yunusemre-meclisi-israil-i-kinadi (06.09.2024).