Araştırma Makalesi

Yuan Hanedanı Ceza Hukukunda Cinayet Failinin Ödemesi Zorunlu Ödenek “Shaomaiyin”

Cilt: 8 Sayı: 1 26 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Yuan Hanedanı Ceza Hukukunda Cinayet Failinin Ödemesi Zorunlu Ödenek “Shaomaiyin”

Öz

Moğol dönemi ceza sistemine bakıldığında Tang yasalarının belirleyici bir etkiye sahip olduğu görülmektedir. Özellikle batının temel prensiplerine hitap eden bu yasalar; hırsızlık, cinayet gibi adi suçların yanı sıra sosyal ve siyasi düzeni bozmaya yönelik faaliyetleri de içeren suçların cezalandırılmasında yol gösterici bir etkiye sahip olmuştur. Elbette ki tarih boyunca devletlerin toplum düzenini sağlayabilmek adına birçok yasa çıkardıkları ve bu yasalar çerçevesinde de cezalandırma yöntemleri uyguladıkları bilinmektedir. Bu çerçevede devletler genellikle tarafsız bir noktada yer almak suretiyle sadece yasaların işleyiş kontrolünü sağlamaya çalışmışlardır. Özellikle Orta Çağ dönemi devletlerinin yasalarında hukukun, mağduru tazmin etmek yerine toplumu hiçe sayan suçları cezalandırmaya yönelik bir politika izledikleri görülmektedir. Bu ceza sistemlerinden biri de hiç şüphesiz Yuan Hanedanı’nın ceza hukuku çerçevesinde cinayet faillerine ödemesini zorunlu tuttuğu “shaomaiyin (燒埋銀)”adlı ödenektir. “Shaomaiyin” kelimesi “shao+mai+yin” sözcüklerinin birleşiminden oluşmakta olup “cenaze ve gömü masrafları için gümüş” anlamına gelmektedir. Kelime köken itibariyle Çince olup Yuan Hanedanı’nın bu coğrafyada uzun süre kalması dolayısıyla Çince kelimelerin kullanımı her alanda görülmüştür. Çin’de varlık gösteren Kitan, Ming ve Qing adındaki hanedanlar Yuan Hanedanı’nın idare, teşkilat ve hukuk alanlarına önemli ölçüde etkileri olmuştur. Buna rağmen özellikle hukuk kuralları ve kanunlar çerçevesinde Yuan Hanedanı’nın zaman zaman onları kendi etkisi altında bıraktığı da bilinen bir durumdur. Bu etkiye en güzel örnek shaomaiyin uygulamasıdır. Zira bu hanedanlar farklı isimler vererek kullanmış oldukları uygulamayı Yuan etkisiyle oluşturmuşlardır. Bu çalışmanın amacı Yuan Hanedanı’nın ceza hukuku çerçevesinde cinayet faillerine ödemesini zorunlu tuttuğu “shaomaiyin (燒埋銀)” adlı uygulamayı tanıtmak ve tüm yönleriyle ortaya koymaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alinge, Curt, Moğol Kanunları, Çev. Prof. Dr. Coşkun Üçok, Ankara: Sevinç Matbaası, 1967.
  2. Allsen, Thomas T., Commodity and Exchange in the Mongol Empire, Cambridge: Cambridge University Press, 1997.
  3. Aubin, Françoise, “Les sanctions et les peines chez les Mongols,” Transactions of the Jean Bodin Society for Comparative Institutional History, Volume LVIII, Punishment, Non European Worlds, Brussels: De Boeck University,1991.
  4. Aubin, Françoise, “Some Characteristics of Penal Legislation among the Mongols (13th–21st Centuries),” in Central Asian Law: A Historical Overview: A Festschrift for the Ninetieth Birthday of Hebert Franke, Ed. Wallace Johnson and Irina Popova, Society for Asian Legal History, Lawrence Kansas, 2004.
  5. Ayalon, David, “The Great Yasa of Chingiz Khan”, Stvdia İslamica, Paris 1971, 97-140.
  6. Birge, Bettine, “How the Mongols Mattered: A Perspective from Law”, How Mongolia Matters: War, Law, and Society, Brill’s Inner Asian Library Edited by Michael R. Drompp Devin DeWeese Mark C. Elliott Volume 36 Edited by Morris Rossabi, Leiden Boston: Brill, 2017.
  7. Birge, Bettine, “Law of the Liao, Chin, and Yuan and Its Impact on the Chinese Legal Tradition,” in New Perspectives on Chinese History, Legal History: The Formation and Transformation of Traditional Chinese Legal Culture, Ed. Liu Liyan, Taipei: Academia Sinica-Lianjing, 2008.
  8. Cahun, Leon, Asya Tarihine Giriş Kökenlerden 1405’e Türkler ve Moğollar, Çev. Sabit İnan Kaya, Ankara: Seç Yayın Dağıtım, 2006.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ortaçağ Asya Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

25 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

11 Eylül 2024

Kabul Tarihi

3 Şubat 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Coşkun, D. (2025). Yuan Hanedanı Ceza Hukukunda Cinayet Failinin Ödemesi Zorunlu Ödenek “Shaomaiyin”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 8(1), 26-35. https://doi.org/10.48120/oad.1548447
AMA
1.Coşkun D. Yuan Hanedanı Ceza Hukukunda Cinayet Failinin Ödemesi Zorunlu Ödenek “Shaomaiyin”. OAD. 2025;8(1):26-35. doi:10.48120/oad.1548447
Chicago
Coşkun, Derya. 2025. “Yuan Hanedanı Ceza Hukukunda Cinayet Failinin Ödemesi Zorunlu Ödenek ‘Shaomaiyin’”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 8 (1): 26-35. https://doi.org/10.48120/oad.1548447.
EndNote
Coşkun D (01 Haziran 2025) Yuan Hanedanı Ceza Hukukunda Cinayet Failinin Ödemesi Zorunlu Ödenek “Shaomaiyin”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 8 1 26–35.
IEEE
[1]D. Coşkun, “Yuan Hanedanı Ceza Hukukunda Cinayet Failinin Ödemesi Zorunlu Ödenek ‘Shaomaiyin’”, OAD, c. 8, sy 1, ss. 26–35, Haz. 2025, doi: 10.48120/oad.1548447.
ISNAD
Coşkun, Derya. “Yuan Hanedanı Ceza Hukukunda Cinayet Failinin Ödemesi Zorunlu Ödenek ‘Shaomaiyin’”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 8/1 (01 Haziran 2025): 26-35. https://doi.org/10.48120/oad.1548447.
JAMA
1.Coşkun D. Yuan Hanedanı Ceza Hukukunda Cinayet Failinin Ödemesi Zorunlu Ödenek “Shaomaiyin”. OAD. 2025;8:26–35.
MLA
Coşkun, Derya. “Yuan Hanedanı Ceza Hukukunda Cinayet Failinin Ödemesi Zorunlu Ödenek ‘Shaomaiyin’”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 1, Haziran 2025, ss. 26-35, doi:10.48120/oad.1548447.
Vancouver
1.Derya Coşkun. Yuan Hanedanı Ceza Hukukunda Cinayet Failinin Ödemesi Zorunlu Ödenek “Shaomaiyin”. OAD. 01 Haziran 2025;8(1):26-35. doi:10.48120/oad.1548447

       COPE.jpg  open-access-logo.png 32977

Ortaçağ Araştırmaları Dergisi'nde yayınlanan makaleler, Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır. Bilimsel araştırmaları kamuya ücretsiz sunmanın bilginin küresel paylaşımını artıracağı ilkesini benimseyen dergi, tüm içeriğine anında açık erişim sağlamaktadır. Makalelerdeki fikir ve görüşlerin sorumluluğu sadece yazarlarına ait olup Ortaçağ Araştırmaları Dergisi'nin görüşlerini yansıtmazlar.  Kullanım Şartları ve Gizlilik Politikası