Araştırma Makalesi

Orta Çağ Devletleri Siyasî Sınırlara Sahip Miydi? Kudüs Haçlı Krallığı ve Müslüman Komşuları Arasındaki İktidar Limitleri, Kaleler ve Kolonizasyon Süreci

Cilt: 8 Sayı: 2 26 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Orta Çağ Devletleri Siyasî Sınırlara Sahip Miydi? Kudüs Haçlı Krallığı ve Müslüman Komşuları Arasındaki İktidar Limitleri, Kaleler ve Kolonizasyon Süreci

Öz

Orta Çağ devletlerinin özü, iktidarlarının sınırları ve bu yapıların nasıl işledikleri üzerine uzun yıllardır ele alınan çalışmalar, sınır tartışmalarının popülerleşmesiyle birlikte son elli yılda farklı bir açıdan desteklenmiştir. Dönemin siyasi yapılarının merkezleri olarak nitelendirilen “saray” gücünün, modern devletlerin aksine oldukça kısıtlı bir hareket alanına sahip oluşu, bu siyasi yapıların üzerinde bulundukları topoğrafya, sosyopolitik çevre, dinî ve kültürel-etnik dağılımlarına dek geniş bir aktör ağı tarafından manipüle edilmelerine yol açıyordu. Bu çalışmada, mevzubahis etkenler tarafından çoğu Orta Çağ iktidarına kıyasla daha çok sınırlandırılmış bir yapı olan Kudüs Haçlı Krallığı üzerine yoğunlaşılacaktır. Haçlıların geldikleri andan itibaren tatbik ettikleri iktidar inşa sürecine dikkat çekilerek, Müslüman komşuları arasındaki savaş ortamının tarafların ulaşılabilir nüfuz alanlarını nereye dek sınırlandırdığı, Kudüs Haçlı Krallığı merkeze alınarak Orta Çağ devletlerinin sınır çizgilerine sahip olup olmadığı ve eğer yoksa politik limitlerin hangi sembolik ve pratik düzlemlerde tahayyül edildiği incelenecektir. Bu süreç son olarak Kudüs Haçlı Krallığı’nın XII. yüzyıldaki iki politikası üzerinden örneklendirilecektir. Bunlar ilk olarak Askâlan politikasındaki Fatımî iktidarıyla olan ilişkileri ve ardından Ürdünötesi Lortluğu’nun inşa süreciyle kalelerin buradaki mahiyeti üzerinedir. Kudüs Haçlı Krallığı’nın tarihini, XII. yüzyılın neredeyse tamamı boyunca adım adım kısıtlı kaynaklarla yürütülen bir kolonizasyon süreci olarak okumakla; kalelerin, orduların ve serhad bölgelerindeki yapılanmaların hangi perspektiften incelenmesi gerektiği üzerinde durulacak, sınır çizgileri olmayan bir “serhad” dünyasında iktidarların birbirlerinden ne şekilde ayrıldığı veyahut ayrılamadığı ortaya konacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Birincil Kaynaklar
  2. Albertus (Albericus) Aquensis, Historia Ierosolymitana, çev. Susan b. Edgington, Oxford: Clarendon, 2007.
  3. Annales Bertianini, MGH SS. rr. Germ. V, ed. G. Waitz, Hannover, 1883.
  4. Başkeşiş Danylo, The pilgrimage of the Russian abbot Daniel in the Holy Land, 1106-1107 A.D, çev. Charles W. Wilson, Londra: Palestine Pilgrims’ Text Society, 1888.
  5. Cartulaire général de l'Ordre des Hospitaliers, I, ed. J. Delaville Le Roulx, Paris: 1894, 97-98, n. 116.
  6. Charter Granted by King Henry II at Bridgenorth, NA/CHICTY/A/2/(3), Temmuz 1155.
  7. Chronique d'Ernoul et de Bernard le Trésorier, çev. Ahmet Deniz Altunbaş, Haçlı Seferleri Tarihi: Selahaddin Eyyubi ve Haçlılar. İstanbul: Kronik Yayınları, 2019.
  8. Çalışır, Abdurrahman Onur, “Saewulf’un Hac Seyahatnamesi, 1102-1103: Kudüs Krallığı’nın İlk Yıllarına Dair Bir Anlatı (Analiz, Çeviri ve Yeni Edisyon)”, MESOS, 3/3 (2021) 1-74.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ortaçağ Avrupa Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

17 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

22 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Şahan, O. (2025). Orta Çağ Devletleri Siyasî Sınırlara Sahip Miydi? Kudüs Haçlı Krallığı ve Müslüman Komşuları Arasındaki İktidar Limitleri, Kaleler ve Kolonizasyon Süreci. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 8(2), 630-658. https://doi.org/10.48120/oad.1744642
AMA
1.Şahan O. Orta Çağ Devletleri Siyasî Sınırlara Sahip Miydi? Kudüs Haçlı Krallığı ve Müslüman Komşuları Arasındaki İktidar Limitleri, Kaleler ve Kolonizasyon Süreci. OAD. 2025;8(2):630-658. doi:10.48120/oad.1744642
Chicago
Şahan, Onuralp. 2025. “Orta Çağ Devletleri Siyasî Sınırlara Sahip Miydi? Kudüs Haçlı Krallığı ve Müslüman Komşuları Arasındaki İktidar Limitleri, Kaleler ve Kolonizasyon Süreci”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 8 (2): 630-58. https://doi.org/10.48120/oad.1744642.
EndNote
Şahan O (01 Aralık 2025) Orta Çağ Devletleri Siyasî Sınırlara Sahip Miydi? Kudüs Haçlı Krallığı ve Müslüman Komşuları Arasındaki İktidar Limitleri, Kaleler ve Kolonizasyon Süreci. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 8 2 630–658.
IEEE
[1]O. Şahan, “Orta Çağ Devletleri Siyasî Sınırlara Sahip Miydi? Kudüs Haçlı Krallığı ve Müslüman Komşuları Arasındaki İktidar Limitleri, Kaleler ve Kolonizasyon Süreci”, OAD, c. 8, sy 2, ss. 630–658, Ara. 2025, doi: 10.48120/oad.1744642.
ISNAD
Şahan, Onuralp. “Orta Çağ Devletleri Siyasî Sınırlara Sahip Miydi? Kudüs Haçlı Krallığı ve Müslüman Komşuları Arasındaki İktidar Limitleri, Kaleler ve Kolonizasyon Süreci”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 8/2 (01 Aralık 2025): 630-658. https://doi.org/10.48120/oad.1744642.
JAMA
1.Şahan O. Orta Çağ Devletleri Siyasî Sınırlara Sahip Miydi? Kudüs Haçlı Krallığı ve Müslüman Komşuları Arasındaki İktidar Limitleri, Kaleler ve Kolonizasyon Süreci. OAD. 2025;8:630–658.
MLA
Şahan, Onuralp. “Orta Çağ Devletleri Siyasî Sınırlara Sahip Miydi? Kudüs Haçlı Krallığı ve Müslüman Komşuları Arasındaki İktidar Limitleri, Kaleler ve Kolonizasyon Süreci”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, c. 8, sy 2, Aralık 2025, ss. 630-58, doi:10.48120/oad.1744642.
Vancouver
1.Onuralp Şahan. Orta Çağ Devletleri Siyasî Sınırlara Sahip Miydi? Kudüs Haçlı Krallığı ve Müslüman Komşuları Arasındaki İktidar Limitleri, Kaleler ve Kolonizasyon Süreci. OAD. 01 Aralık 2025;8(2):630-58. doi:10.48120/oad.1744642

       COPE.jpg  open-access-logo.png 32977

Ortaçağ Araştırmaları Dergisi'nde yayınlanan makaleler, Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır. Bilimsel araştırmaları kamuya ücretsiz sunmanın bilginin küresel paylaşımını artıracağı ilkesini benimseyen dergi, tüm içeriğine anında açık erişim sağlamaktadır. Makalelerdeki fikir ve görüşlerin sorumluluğu sadece yazarlarına ait olup Ortaçağ Araştırmaları Dergisi'nin görüşlerini yansıtmazlar.  Kullanım Şartları ve Gizlilik Politikası