Araştırma Makalesi

Sâsânî İran’ında Hristiyan Olarak Ölmek: Pers Şehidi Anlatıları’nda İşkence, Defin ve Rölik Kültü

Cilt: 9 Sayı: 1 26 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Sâsânî İran’ında Hristiyan Olarak Ölmek: Pers Şehidi Anlatıları’nda İşkence, Defin ve Rölik Kültü

Öz

Bu makale, yaklaşık yirmi yıldır akademik araştırmaların konusu olan Pers Şehidi Anlatıları’ndaki işkence ve defin temalarını kutsal emanet kültüyle birlikte ele almaktadır. Söz konusu şehitlik anlatıları, Sâsânî İran’ındaki Hristiyanların dört asrı aşan bir zaman zarfında fasılasız bir kovuşturmaya maruz kaldıklarını düşündürmemelidir. Genel itibarıyla Mecûsîlikten Hristiyanlığa geçenlerin olumsuz deneyimlerini betimleyen Pers Şehidi Anlatıları, kutsal emanet değeri taşıyan röliklere dair hayli malumatı ihtiva eder. Aziz yaşam öykülerinde olduğu gibi Hristiyanların manevî dünyalarına hitap eden bu anlatılar içerisinde fazlasıyla abartı bulunmaktadır. Metinlere göre, diriminde azizin güç yetirebildiği pek çok şey ölümünden sonra rölikleri vasıtasıyla yerine getirilebilmektedir. Hristiyanlar, cesetten parçalar dâhil müteveffa azizden artakalan her türlü yadigâra şifa bulmak veyahut çeşitli musibetlerden korunmak maksadıyla sahip olmaya çalışmışlardır. Sâsânî İran’ında defin işlemini yapmak isteyen Hristiyanların karşılaştıkları en büyük zorluk, Mecûsîlerin et kemikten ayrışmadan cesetlerin toprağa gömülmesini hoş karşılamamalarıdır. Bu noktada Pers Şehidi Anlatıları siyasi erkin desteğini arkasına alan Mecûsî din adamlarının engellemelerine rağmen, röliklere ulaşmak ve şehitleri tedfin uğrunda Hristiyanların güçlü arzularını yansıtır. Bahis konusu metinlerde geçen kült alanları, yerel tarih araştırmaları ve toponimi çalışmaları için referans teşkil etme potansiyeline sahiptir. Çalışma, Sâsânî İran’ı bağlamında erken dönem Hristiyan kültürünün şehitlik teması etrafında şekillenişini gösteren anlatıları, kutsal emanetlere duyulan ilginin bir sonucu olarak ortaya çıkan dinî mimari örnekleriyle birlikte incelemeyi hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. “The Acts of Miles, Bishop of Susa, the Priest Abursam, and Deacon Sinai.” içinde Three Persian Martyr Acts: The Acts of Miles, Bishop of Susa, the Priest Abursam, and Deacon Sinai, The Martyrdom of Zebina and his Companions, and The Martyrdom of the Forty Martyrs of Beth Kashkraye, çev. Reyhan Durmaz ve diğerleri, 22-55. Piscataway: Gorgias Press, 2023.
  2. “The Armenian Life of Marutha of Maipherkat”, çev. Ralph Marcus. The Harvard Theological Review 25/1 (1932): 47-71.
  3. “The Confession of the Blessed Mar Abda.” içinde Persian Martyr Acts under King Yazdgird I, çev. Geoffrey Herman, 54-61. Piscataway: Gorgias Press, 2016.
  4. “The Forty Martyrs of Beth Kashkraye.” içinde Three Persian Martyr Acts: The Acts of Miles, Bishop of Susa, the Priest Abursam, and Deacon Sinai, The Martyrdom of Zebina and his Companions, and The Martyrdom of the Forty Martyrs of Beth Kashkraye, çev. Reyhan Durmaz ve diğerleri, 84-127. Piscataway: Gorgias Press, 2023.
  5. “The Martyrdom of Narseh.” içinde Persian Martyr Acts under King Yazdgird I, çev. Geoffrey Herman, 2-27. Piscataway: Gorgias Press, 2016.
  6. “The Martyrdom of Šābūr.” içinde Persian Martyr Acts under King Yazdgird I, çev. Geoffrey Herman, 46-53. Piscataway: Gorgias Press, 2016.
  7. “The Martyrdom of Tataq.” içinde Persian Martyr Acts under King Yazdgird I, çev. Geoffrey Herman, 28-35. Piscataway: Gorgias Press, 2016.
  8. “The Martyrdom of Zebina and his Companions.” içinde Three Persian Martyr Acts: The Acts of Miles, Bishop of Susa, the Priest Abursam, and Deacon Sinai, The Martyrdom of Zebina and his Companions, and The Martyrdom of the Forty Martyrs of Beth Kashkraye, çev. Reyhan Durmaz ve diğerleri, 57-79. Piscataway: Gorgias Press, 2023. “The Ten Martyrs from Beth Garmai.” içinde Persian Martyr Acts under King Yazdgird I, çev. Geoffrey Herman, 36-45. Piscataway: Gorgias Press, 2016.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bizans Tarihi, Ortaçağ Asya Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

26 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

3 Ocak 2026

Kabul Tarihi

13 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Tural, M. (2026). Sâsânî İran’ında Hristiyan Olarak Ölmek: Pers Şehidi Anlatıları’nda İşkence, Defin ve Rölik Kültü. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 9(1), 159-178. https://doi.org/10.48120/oad.1855188
AMA
1.Tural M. Sâsânî İran’ında Hristiyan Olarak Ölmek: Pers Şehidi Anlatıları’nda İşkence, Defin ve Rölik Kültü. OAD. 2026;9(1):159-178. doi:10.48120/oad.1855188
Chicago
Tural, Murat. 2026. “Sâsânî İran’ında Hristiyan Olarak Ölmek: Pers Şehidi Anlatıları’nda İşkence, Defin ve Rölik Kültü”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 9 (1): 159-78. https://doi.org/10.48120/oad.1855188.
EndNote
Tural M (01 Haziran 2026) Sâsânî İran’ında Hristiyan Olarak Ölmek: Pers Şehidi Anlatıları’nda İşkence, Defin ve Rölik Kültü. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 9 1 159–178.
IEEE
[1]M. Tural, “Sâsânî İran’ında Hristiyan Olarak Ölmek: Pers Şehidi Anlatıları’nda İşkence, Defin ve Rölik Kültü”, OAD, c. 9, sy 1, ss. 159–178, Haz. 2026, doi: 10.48120/oad.1855188.
ISNAD
Tural, Murat. “Sâsânî İran’ında Hristiyan Olarak Ölmek: Pers Şehidi Anlatıları’nda İşkence, Defin ve Rölik Kültü”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi 9/1 (01 Haziran 2026): 159-178. https://doi.org/10.48120/oad.1855188.
JAMA
1.Tural M. Sâsânî İran’ında Hristiyan Olarak Ölmek: Pers Şehidi Anlatıları’nda İşkence, Defin ve Rölik Kültü. OAD. 2026;9:159–178.
MLA
Tural, Murat. “Sâsânî İran’ında Hristiyan Olarak Ölmek: Pers Şehidi Anlatıları’nda İşkence, Defin ve Rölik Kültü”. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, c. 9, sy 1, Haziran 2026, ss. 159-78, doi:10.48120/oad.1855188.
Vancouver
1.Murat Tural. Sâsânî İran’ında Hristiyan Olarak Ölmek: Pers Şehidi Anlatıları’nda İşkence, Defin ve Rölik Kültü. OAD. 01 Haziran 2026;9(1):159-78. doi:10.48120/oad.1855188

       COPE.jpg  open-access-logo.png 32977

Ortaçağ Araştırmaları Dergisi'nde yayınlanan makaleler, Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır. Bilimsel araştırmaları kamuya ücretsiz sunmanın bilginin küresel paylaşımını artıracağı ilkesini benimseyen dergi, tüm içeriğine anında açık erişim sağlamaktadır. Makalelerdeki fikir ve görüşlerin sorumluluğu sadece yazarlarına ait olup Ortaçağ Araştırmaları Dergisi'nin görüşlerini yansıtmazlar.  Kullanım Şartları ve Gizlilik Politikası