Research Article

MÖ 3. Binyıl Mezopotamya Yazılı Kaynaklarında Elam: Awan Hanedanlığı

Volume: 4 Number: 2 September 20, 2022
TR EN

MÖ 3. Binyıl Mezopotamya Yazılı Kaynaklarında Elam: Awan Hanedanlığı

Öz

Bu çalışmada MÖ 3. binyılda Mezopotamya – Elam arasındaki siyasi ilişkiler incelenmiştir. Söz konusu dönemde, Elam’da siyasi anlamda sırasıyla Awan ve Šimaški adında iki hanedanlık öne çıkmaktadır. Ancak çalışmamızda III. Ur Hanedanlığı dönemiyle çağdaş olan Šimaški Hanedanlığı kapsam dışı tutulmuş, Elam’ın ilk kez tarih sahnesine çıktığı MÖ 27. yüzyıldan MÖ 2100’lü yıllara kadarki süreç ele alınmıştır. Bu dönemde yerli kaynakların yok denecek kadar az olması nedeniyle Elam tarihi birkaç örneğin dışında Mezopotamya yazılı kaynaklarının ışığında öğrenilmektedir. Bu bağlamda çalışmada Erken Hanedanlar ve Akad döneminin kaynakları incelenmiş, gerek görüldüğü yerlerde arkeolojik verilere de başvurularak yazılı kaynaklarla karşılaştırılmıştır. Bununla birlikte oldukça az sayıda olan yerli kaynaklara da değinilmiştir. Kendinden sonra yazıtlar bırakmış tek Elam kralı olan Puzur-Inšušinak’ın yazıtları çalışmaya dahil edilerek incelenmiştir. MÖ 3. binyılın başlarından Pers dönemine kadar İran’ın güneybatısında var olan Elam, tarihin erken dönemlerinden itibaren yakın komşusu Mezopotamya uygarlıklarıyla kültürel, ekonomik ve siyasi ilişkilerde bulunmuştur. Arkeolojik bulgulardan kültürel ve ekonomik ilişkilerin tarih öncesi dönemlerden beri var olduğu bilinse de siyasi ilişkilere dair ilk kanıtlar Erken Hanedanlar Dönemi’ne, (MÖ 27. Yüzyıl) tarihlenmektedir. Erken Hanedanlar Dönemi’nde Elam’ın Kiš, Ur ve Lagaş kent devletleriyle siyasi temasları olmuştur. Akad döneminde Elam topraklarının bir kısmı bu devletin kontrolü altına girmiştir. Sargon’dan başlayarak Šar-Kali-Šarri dönemine kadar tahta çıkan Akad kralları Elam üzerine birçok kez seferler düzenlemişlerdir. Akad’ın yıkılmasıyla ise Awan Hanedanlığı’nın son kralı olan Puzur-Inšušinak Elam’da siyasi birliği sağlamıştır. Ancak bu durum uzun sürmemiş III. Ur Hanedanlığı’nı kuran Ur-Nammu Puzur-Inšušinak’ı yenilgiye uğratmıştır.

Anahtar Kelimeler

References

  1. ABDI, K., 2017. “The Elamite Kingdom”, King of The Seven Climes: Ancient Iran Series, vol 4, Ed.: T. Daryaee, BRILL, Oxford, ss. 7-38.
  2. ALİMİRZAYEV, A., 2019. “O Vremeni Provleniya Avanskogo Tsarya Kutik-Inshushinak”, Problemy istorii, filologii, kul’tury, 3, ss. 20-32.
  3. ÁLVAREZ-MON, J., 2012. “Elam: Iran’s First Empire”, A Companion to The Archaeology of The Ancient Near East, vol 1, Ed.: D. T. Potts, Wiley-Blackwell, Oxford, ss. 740-757.
  4. ÁLVAREZ-MON, J., 2020. The Art Of Elam CA. 4200-525 BC. Routledge, London.
  5. AMIET, P., 1966. Elam, Archée, Auvers-sur-Oise.
  6. AMIET, P., 2005. “Les sceaux de l'administration princière de Suse à l'époque d'Agadé”, Revue d'Assyriologie et d'archéologie orientale, 55, ss. 1-12.
  7. ANDRÉ, B. – SALVINI, M., 1989. “Réflexions sur Puzur-Insusinak”, IrAnt, 24, ss. 53–72.
  8. ANDRÉ-SALVINI, B., 1992. “Historical, Economic and Lecal Texts”, The Royal City of Susa: Ancient Near Eastern Treasures in the Louvre, Ed.: P.O. Harper- J. Aruz – F. Tallon, New York, ss. 261-263.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 20, 2022

Submission Date

July 28, 2022

Acceptance Date

September 8, 2022

Published in Issue

Year 2022 Volume: 4 Number: 2

APA
Bayramov, K. (2022). MÖ 3. Binyıl Mezopotamya Yazılı Kaynaklarında Elam: Awan Hanedanlığı. OANNES - International Journal of Ancient History, 4(2), 579-605. https://doi.org/10.33469/oannes.1150431

21585     24714
 

OANNES Journal is licensed under Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License. (CC BY NC)
 

Only publications in the fields of Ancient History, Archeology and Ancient Languages and Cultures are accepted in OANNES Journal. Publications sent from other fields are not taken into consideration. https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/deed.tr