Derleme

Zihinsel Hız: Kavramsal Gelişimi ve Önemine Dair Bir Derleme Çalışması

Cilt: 12 Sayı: 3 30 Kasım 2022
PDF İndir
EN TR

Zihinsel Hız: Kavramsal Gelişimi ve Önemine Dair Bir Derleme Çalışması

Öz

Bebeklikten yaşlılığa ilerleyen yaşam döngüsünde; bebeklik dönemindeki gelişimde günden güne artan hızlılık, yaşlılık döneminde günden güne artan yavaşlama söz konusudur. Bu, döngünün belirgin özellikleri arasındadır. Normal gelişim gösteren bireylerde beklenen, fiziksel gelişim ile zihinsel gelişim hızının paralel olmasıdır. Gelişimsel olarak süreçlerden birinde ortaya çıkan geri kalma ya da ileri olma bireyin tanılanmasını gerektirmektedir. Bireylerin gelişimsel olarak tanılanması ve değerlendirilmesinde tıbbi tanılama ve eğitsel tanılama devreye girmektedir. Tanılamada birçok değişken birlikte değerlendirilmektedir. Bu değişkenlerden biri olan zihinsel hız da hem tıbbi hem de eğitsel tanılamada incelenen ortak değişkenler arasındadır. Hız, bireyin uyarıcıyı alması ile başlayan süreçte, bilgiyi anlama ve buna tepki verme süresini ifade eder. Hız, sinirsel iletilerdeki tepki hızına bağlı olarak klinik yönden bilgi sunarken, zihinsel performans hızına bağlı değerlendirmelerde eğitsel yönden bilgi sunmaktadır. Bu çalışmada hız ile ilgili çalışmalar tarihsel süreç içerisinde incelenmiş ve karşılaşılan kavramsal çeşitlilik doğrultusunda ayırt edici hususlar üzerinde durulmuştur. Alanyazın taraması hız ile ilgili kullanılan kavramlar çerçevesinde yapılmış ve ilişkili araştırmalar temelinde tartışılmıştır. Çalışmalar, tarihsel olarak iki dönemde incelenmiş ve zekâ ile ilişkilendirildiği süreç bağlamında irdelenmiştir. Yakın dönem çalışmaları, işleme hızı kavramının daha geniş bir kullanım alanına sahip olduğu, zihinsel hız ve bilişsel hız kavramları ile yakın anlamlarda kullanıldığı sonuçlarını ortaya koymuştur. Hız ölçümüne yönelik çalışmalar temelinde ise araştırmacılara hız testlerinin özellikleri doğrultusunda öneriler sunulmuştur. Bu bağlamda çalışmanın, zihinsel performans hızı ölçümüne ilişkin kavramsal farklılıkların ayırt edilmesi bakımından, araştırmacı ve uygulayıcılar için önem taşıdığı söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Desteklerinden dolayı Prof. Dr. Yavuz AKBULUT ve Prof. Dr. Uğur SAK hocalarıma teşekkür ederim.

Kaynakça

  1. Ackerman, P. L. (1987). Individual differences in skill learning: An integration of psychometric and information processing perspectives. Psychological Bulletin, 102(1), 3-27. https://doi.org/10.1037/0033-2909.102.1.3.
  2. Ackerman, P. L., Beier, M. E., & Boyle, M. O. (2002). Individual differences in working memory within a nomological network of cognitive and perceptual speed abilities. Journal of Experimental Psychology: General, 131(4), 567-589. https://doi:10.1037/0096-3445.131.4.567.
  3. Albinet, C. (2015). Processing speed. In S. K. Whitebourne (Ed.), The encyclopedia of adulthood and aging (Vol. 3, s. 1-4). Oxford: John Wiley and Sons.
  4. Alp, E., & Özdemir, B. Ö. (2007). Çocuklarda akıcı zekânın (Gf) bilgi işleme hızı, kısa süreli bellek ve çalışma belleği kapasitesi ile ilişkisi. Türk Psikoloji Dergisi, 22(60), 1-15.
  5. Anastasi, A. (1988). Psychological testing (6. Baskı). New York: Macmillan.
  6. Anastasi, A., & Urbina, S. (1997). Psychological testing. Upper Saddle River, NJ: Prentice-Hall.
  7. Baddaley, A. D. (1986). Working memory. Oxford: Oxford University Press.
  8. Berger, M. (1982). The “scientific approach” to intelligence: An overview of its history with special reference to mental speed. In H. J. Eysenck (Ed.), A Model for Intelligence (s. 13–43). Berlin: Springer-Verlag.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Özel Eğitim ve Engelli Eğitimi , Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

30 Kasım 2022

Gönderilme Tarihi

17 Nisan 2022

Kabul Tarihi

6 Temmuz 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 12 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Avcı Doğan, G. (2022). Zihinsel Hız: Kavramsal Gelişimi ve Önemine Dair Bir Derleme Çalışması. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 12(3), 2777-2796. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1104650

Bilginin ışığında aydınlanmak dileğiyle…

ODÜSOBİAD