Yabancılara Türkçe Öğretimi Ders Kitaplarının Metin Türleriyle Metin Altı Sorular Açısından İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada, yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarında yer alan metin türlerinin ve metin altı sorularının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda belirlenen kitaplardaki temalar ve temalardaki okuma metinleri tespit edilmiştir. Tespit edilen okuma metinleri, metin türü dağılımı açısından incelenmiştir; okuma metinlerinin altında yer alan metin altı sorular ise metinlerden anlam kurma şekilleri açısından incelenmiştir. İncelenen okuma metinlerinde hangi türlere ağırlık verildiği, yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarında hangi metin türlerinin yoğun olarak tercih edildiği ve metin altı soruların hangi anlam kurma şeklini temsil ettiği tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemiyle yürütülmüştür. Araştırmanın veri kaynağını, yabancılara Türkçe öğretimi alanında eğitim veren kurslarda kullanılan ders kitapları oluşturmuştur. Araştırmaya, yabancılara Türkçe öğretim setlerinin üst düzeyini (C1 ve C2) temsil eden kitaplar (İstanbul Yabancılar İçin Türkçe C1/+, Yedi İklim Yabancılar İçin Türkçe C2, Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe 3) dâhil edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel analiz gerçekleştirilmiştir. Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarındaki metinlerin, metin türlerine göre dağılımını belirlemeyi amaçlayan çalışmanın bulguları; incelenen üç kitapta da bilgilendirici metin türünün ağırlıkta olduğu sonucunu ortaya koymaktadır. Araştırmanın metin altı sorularıyla ilgili bulgusu, soruların metinlerden anlam kurma şekillerine göre sayıca dengeli bir dağılım göstermediği yönündedir. Üç kitapta da metin içi anlam kurma becerisine yönelik soru sayısı fazladır ve metin dışı anlam kurma becerisine hizmet eden soru sayısı oldukça azdır, metinler arası anlam kurma becerisine hizmet eden herhangi bir soruya rastlanılmamıştır. Araştırmanın bulguları; öğrencilerin düşünmek ve ilişki kurmak gibi zihinsel becerileri kullanabileceği sorularla karşılaşmadığını göstermektedir. Elde edilen sonuçlar alanyazın kapsamında tartışılmış ve sonuçlardan hareketle önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• yabancılara Türkçe öğretimi
• ders kitapları
• okuma metinleri
• metin türleri
• metin altı sorular
• metinlerden anlam kurma şekilleri

Examination of Textbooks on Teaching Turkish to Foreigners in terms of Text Types and Subtext Questions

Abstract

In this research, the aim is to probe into the type of text and subtext questions in the course books for teaching Turkish as a foreign language. In accordance with this aim the themes in the textbooks and the reading texts in these themes were identified. While the reading texts were examined in terms of the distribution of text type the subtext questions under the reading texts were analyzed in terms of how meaning is constructed from the texts. In more specific terms, the study overall aimed to identify which types of texts are emphasized in the reading texts, which text types are heavily preferred in the textbooks and which types of meaning construction is represented by the subtext questions. The analysis was carried out through the document analysis method, one of well-know qualitative research methods. The data consisted of the textbooks that are used in the field of teaching Turkish to foreigners. In particular, the books that addressed the upper levels (C1 and C2) of Turkish language teaching (Istanbul-Turkish for Foreigners C1/+, Yedi İklim Turkish for Foreigners C2, Yeni Hitit Turkish for Foreigners 3) were included in the research. Descriptive analysis, as part of document analysis, was carried out to reach the study goal. The findings of the study revealed, that informative text type is dominant in all three boks. The findings about subtext questions showed that the questions do not show a balanced distribution in terms of how they construct meaning from the texts. In all three books, the number of questions that address the skills of constructing meaning is high and the number of questions that serve the ability to construct non-textual meaning is quite low. However, there was not question that serves the skill of constructing meaning between texts. The findings imply that students do not encounter the questions that can contribute to the development of mental skills such as thinking, questioning and establishing relationships. Finally, the findings were discussed in line with the extant literature and several suggestions were made based on the findings.

Keywords

• teaching Turkish to foreigners
• textbooks
• reading texts
• text types
• ways of constructing meaning from texts

Kaynakça

1. Akın, E. (2016). Yabancılara Türkçe öğretiminde çoklu ortama dayalı öğretimin kullanımı ve bu yönde yapılan bazı çalışmalar üzerine bir inceleme. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(24), 151-162.
2. Akyol, H. (1996). Metinler arası (ıntertextuality) okuma ve sorular. Bilgi Çağında Eğitim, 7.
3. Akyol, H. (2003). Metinlerden anlam kurma. Türklük Bilimi Araştırmaları, 13.
4. Akyol, D. D. H. (2001). İlköğretim okulları 5. sınıf Türkçe kitaplarındaki okuma metinleriyle ilgili soruların analizi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 26 (26) , 169-178
5. Akyol, H., Yıldırım, K., Ateş, S. ve Çetinkaya, Ç. (2013). Anlamaya yönelik nasıl sorular soruyoruz? Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 41-56.
6. Avrupa Ortak Başvuru Metni (2015). Avrupa Konseyi. Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment. Council of Europe.
7. Barın, E. (2004). Yabancılara Türkçe öğretiminde ilkeler. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD) , (1) , 19-30.
8. Biçer, N. (2017). Yabancılara Türkçe öğretimi alanında yayınlanan makaleler üzerine bir analiz çalışması. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27, 236-247.

9. Biçer, N. (2019). Yabancılara Türkçe öğretimi ders kitaplarındaki okuma ve dinleme etkinliklerinin yenilenmiş bloom taksonomisine göre değerlendirilmesi. 5. Uluslararası Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Kongresi, Sakarya Üniversitesi TÖMER, 179-193.
10. Bölükbaş, F. (2004). Yansıtıcı öğretim ile yabancı dil olarak Türkçe öğretimi. Dil Dergisi, 126, 19-28.
11. Büyükikiz, K. K. (2014). Yabancılara Türkçe öğretimi alanında hazırlanan lisansüstü tezler üzerine bir inceleme. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(25), 203-213.