Dönüştürücü etkiyi keşfetmek: Çocuklarda iyi ve kötü algısına dair uygulamalı bir araştırma

Öz

İnsan gelişiminin karmaşık ve dinamik ortamında, çocuklarda etiğin geliştirilmesi, geniş kapsamlı sonuçları olan çok önemli bir girişim hatta zorunlu bir görev olarak görülmektedir. Bu çalışmada ilkokul dördüncü sınıf öğrencilerinin iyi ve kötü kavramlarına yükledikleri anlamlara odaklanılmıştır. Bu bağlamda her birinde farklı öğrenme hedefleri olan dokuz haftalık bir program tasarlanmıştır. Tasarlanan deneysel düzenden sonra ortaya çıkan yeni durumların öğrencilerin uygulamadan önceki durumlarıyla karşılaştırıldığı çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmaya, Türkiye’nin doğusundan bir ildeki bir ilkokulda öğrenim gören 25 dördüncü sınıf öğrencisi katılmıştır. Veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu, araştırmacının süreç boyunca aldığı gözlem notları ve etkinlik sırasında öğrenciler tarafından oluşturulan doküman kayıtları kullanılmıştır. Bulgular, öğrencilerin bu etik kavramlarla ilgili bilgi, tutum ve davranışlarını keşfetmek için tasarlanan dokuz haftalık bir uygulamanın ardından dönüştürücü bir etkiyi ortaya koymaktadır. Çalışma kapsamında iyinin ve kötünün kasıtlı, bilinçli davranışlar olduğunun anlaşılması, öğrencilerde derin bir bilişsel değişimin altını çizmektedir. Öğrencilerin uygulamadan sonra olaylara ve durumlara çok yönlü bakabildiği ve kötülüğün sadece insanlara özgü bir özellik olmadığının farkına vardıkları görülmektedir. İyilik ve kötülük yapılmasının sebeplerinin neler olabileceğine dair öğrencilerin verdiği cevaplar incelendiğinde öğrencilerin kendilerinde iyi hislere vesile olduğu, karşılığını alacaklaına dair duydukları inanç ve iyilik yapma sorumluluğu hissetmelerinin etkisinden bahsettikleri görülmüştür. Uygulama öncesi kişinin kendisine iyilik yapamayacağını savunan öğrencilerin uygulamadan sonra gerçek hayatta yaptıkları çoğu gündelik, basit aktivitenin aslında kendisini iyi ya da kötü etkileyebileceği konusunda farkındalık kazanmışlardır. Bu çalışmada öncelikle bir uygulama sürecinin varlığı, uygulamalardan elde edilen verilerden çıkarım yapma fırsatı sunmaktadır. Bu çalışma uygulamadan sonra öğrencilerin uygulamadan önce benimsediği kötülüğün insanlığın ayrıcalıklı bir özelliği olduğu fikrini çürütmekle beraber olgu ve olayların çok yönlü doğasını kabul ettiklerini göstermektedir. Uygulama sürecinin, çocuklarda eleştirel düşünmeyi geliştirmede, onları gerçek hayattaki olayları incelemeye ve neden-sonuç ilişkileri kurmaya teşvik etmede etkili olduğu anlaşılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• kötü
• iyilik
• kötülük
• çocuk
• ilkokul öğrencisi

Exploring the transformative impact: An experimental research on children’s perspectives on good and bad

Abstract

In the complex and dynamic environment of human development, the development of ethics in children is seen as a very important initiative with far-reaching consequences, even a mandatory task. This study focuses on the meanings that fourth grade primary school students attribute to the concepts of good and bad. In this context, a nine-week program with different learning objectives in each was designed. Qualitative research method was used in the study, in which the new situations that emerged after the designed experimental setup were compared with the students' situations before the application. 25 fourth grade students studying in a primary school in a province in eastern Turkey participated in the research. A semi-structured interview form developed by the researchers, observation notes taken by the researcher throughout the process, and document records created by the students during the activity were used as data collection tools. The findings reveal a transformative effect following a nine-week implementation designed to explore students' knowledge, attitudes, and behaviors regarding these ethical concepts. The understanding that good and bad are intentional, conscious behaviors within the scope of the study underlines a deep cognitive change in students. It is seen that after the application, students are able to look at events and situations from a multi-faceted perspective and realize that evil is not a characteristic unique to humans. When the answers given by the students about the reasons for doing good and bad were examined, it was seen that the students talked about the effect of feeling good feelings, their belief that they would be rewarded, and their feeling of responsibility for doing good. Students, who argued that a person cannot do good to themselves before the application, gained awareness after the application that most daily, simple activities they do in real life can actually affect them for good or bad. In this study, first of all, the existence of an application process provides the opportunity to make inferences from the data obtained from the applications. This study shows that after the application, students accept the multifaceted nature of facts and events, while refuting the idea that bad is a privileged feature of humanity, which they adopted before the application. It is understood that the application process is effective in developing critical thinking in children, encouraging them to examine real-life events and establish cause-effect relationships.

Keywords

• Good
• bad
• goodness
• evil
• child
• elementary school student

Kaynakça

1. Akkaya, S. (2021). Edebiyat ve kötülük: 20. yüzyıl edebi metinlerinde kötülük kavramına çoğulcu bir yaklaşım. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
2. Aydın, A. (2016). Eğitim psikolojisi gelişme- öğrenme-öğretim. Pegem Akademi Yayıncılık.
3. Bender, M. (2005). John Dewey'nin eğitime bakışı üzerine yeni bir yorum. Gazi Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi, 6(1), 13-19.
4. Calkins, M. W. (2021). İyi insan ve iyi etiğe giriş. Cem Yayınevi.
5. Calp, Ş. (2020). Özgür düşünme ve özgüven: Yaratıcı drama yöntemiyle kazandırılabilir mi?.Kastamonu Eğitim Dergisi, 28(2),1026-1043. doi:10.24106/kefdergi.702942.
6. Canatan, K. (2007). Kitap tanıtım, eleştiri ve değerlendirme sanat nedir? Çekmece İzü Sosyal Bilimler Dergisi, 2, 249-258.
7. Chutabhakdikul, N. (2020). Development of prosocial behavior. International Brain Research Organization, Mahidol Unıversity Institute of Molecular Biosciences.
8. Çal, H. C. (2019, Nisan 29). Spinoza’nın iyi-kötü ayrımı ve ahlâk karşısında etik. https://birikimdergisi.com/guncel/9477/spinozanin-iyi-kotu-ayrimi-ve-ahlak-karsisinda-etik

9. Demirel, Ö., & Kaya, Z. (2012). Eğitim bilimine giriş. Pegem Akademi Yayıncılık.
10. Destegüloğlu, B. (2020). Çocuk kitaplarındaki kötü karakterlerin görünümleri ve ortaokul öğrencilerinin kötü karakterlere ilişkin algıları. Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi.
11. Duban, N., & Küçükyılmaz, E. (2008). Sınıf öğretmeni adaylarının alternatif ölçme-değerlendirme yöntem ve tekniklerinin uygulama okullarında kullanımına ilişkin görüşleri. İlköğretim Online, 7(3), 769-784.
12. Durak, N. (2007). Mevlana'nın ahlaki öğretisinde iyi ve kötü kavramları. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2(6), 1-24.
13. Elbir, B., & Bağcı, C. (2013). Değerler eğitimi üzerine yapılmış lisansüstü düzeydeki çalışmaların değerlendirilmesi. Turkish Studies, 8(1), 1321-1333.
14. Eşmekaya, F. (2019). Sosyal bilgiler öğretiminde zihin haritası tekniğinin kullanılmasının akademik başarıya ve kalıcılığa etkisi. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi.
15. Gander, M. J. & Gardiner, H. W. (2015). Çocuk ve ergen gelişimi. Ali Dönmez & Nermin Çelen (Çevirmenler). Ankara: İmge Kitabevi.
16. Güleç, Y. (2021). İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin çizimlerinde iyilik ve kötülük kavramları. Turkish Studies, 16(2), 279-304. https://dx.doi.org/10.47091/TurkishStudies.51191.
17. Güngör, E. (2010). Ahlak psikolojisi ve sosyal ahlak. Ötüken Neşriyat.
18. Kesgin, S. (2019). Ailede, okulda veya birlikte ahlak eğitimi- ahlak eğitiminde iş birliğini geliştirmenin yolları. Turkish Studies, 14(2), 581-598.
19. Kocabıyık, O. (2019). İyi kötü kavramların türk yaratılış destanı'ndaki biçimsel karşılıklarının grafik roman formunda dijital ortama aktarılması. Çanakkale Onsekiz Mart Üniveristesi.
20. Mahmutoğlu, A. (2019). Etik ve ahlâk; benzerlikler, farklılıklar ve ilişkiler. Türk İdare Dergisi, 81, 225-249.
21. Maxwell, J. A., (2004a). Causal explanation, qualitative research, and scientific inquiry in education. Educational Researcher, 33(2), 3-11. https://doi.org/10.3102/0013189X033002003.
22. Maxwell, J. A. (2004b). Using qualitative methods for causal explanation. Field Methods, 16(3), 243–264.
23. Ovacık, Z. (2018). İbn Sinâ’da iyiliğin ve kötülüğün ontolojisi. Aksaray Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi, 5(10), 343-361.
24. Shadish, W.R., Cook, T.D., & Campbell, D.T. (2002). Experimental and quası-experimental designs for generalized causal inference. Houghton Mifflin Company.
25. Tabak, G., & Göçer, A. (2014). Dinleme becerisine yönelik alternatif ölçme ve değerlendirme araçları. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 3(2), 250-272.
26. Topuz, M. (2017). Kötülük kavramı hakkında üç perspektif: Augustinus, Kant ve Nietzsche. Mersin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
27. Yaktıl Oguz, G (2015). Aksiyon filmlerinde iyi ve kötünün temsili: Die Hard üzerine bir inceleme. Selçuk İletişim, 148-160. Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/josc/issue/19023/200593
28. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık
29. Yılmaz, O. (2016). Kurgusal nitelikli çocuk kitapları ve karakter eğitimi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 4(3), 311-325.
30. Yukay Yüksel, M., Canel, N., Mutlu, N., Yılmaz, S., & Çap, E. (2015). Okul öncesi çağdaki çocukların "iyi" ve " kötü" kavram algılarının resim analizi yöntemiyle incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 13(29), 271-303.