Batı İran’da Tarım ve Hayvancılığın Başlangıcı: İklim, Doğal Kaynaklar ve Kültürel Temas (MÖ. 10000-7000)
Öz
Makalede yanıtı aranan soru, Orta Zağros’ta besin üretiminin hangi koşullarda ve ne zaman başladığı, iklim ile doğal kaynakların süreç içindeki rolü ve yerlilerin neolitik kültürü icat mı ettikleri yoksa batılı komşularından mı öğrendikleridir. Metnin temel savı, Bereketli Hilal’in diğer parçalarına nazaran çetin bir coğrafyaya, görece zayıf bir nüfusa, ayrıca tarım ve hayvancılığageçiş açısından daha sert bir iklime sahip Batı İran’ın besin üretimine kendi özgün/yerel katkılarını sunmakla birlikte, Yakın Doğu neolitiğinde “ikincil bir merkez” olarak kaldığıdır. Dağ-arası vadilerde ve ovalarda kurulan ilk yerleşimler, ortaya çıkmalarından yüzyıllar sonra bile yılın tamamında değil yalnız 1-2 mevsim iskân edilmişlerdir. Yerleşiklik ve besin üretimindeki gecikme, mimaride ve “Neolitik paket”in yaygınlaşmasında da kendini gösterir. Zağros toplumu, Bereketli Hilal’in batıdaki iki parçasından (Güneydoğu Anadolu ve Levant’tan) bağımsız biçimde arpa ve keçi evcilleştirme süreçlerini başlatmış olmasına karşın, 4 toynaklı hayvan ve 8 bitkiden oluşan yiyecek paketi daha ziyade Zağros dışında evcilleştirilmiş; Neolitiğin Orta Zağros’a ve nihayet Güneybatı İran ovalarına girişi büyük ölçüde kültürel etkileşimler ve kısmen de göçler ile gerçekleşmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdi, K. (2003). The Early Development of Pastoralism in the Central Zagros Mountains. Journal of World Prehistory, 17 (49), 396-448.
- Abdollahi, M., Niknami, K. A. ve Hessari, M. (2015). Settlement Pattern Analysis of the Neolithic Sites in the Azna Plain, Est Central Zagros, Iran. Advances in Bioresearch, 6 (1), 37-44.
- Alizadeh, A. (2003). Excavations at the Prehistoric Mound of Chogha Bonut, Khuzestan, Iran: Seasons 1976/77, 1977/78, and 1996. Chicago: The Oriental Institute of the University of Chicago.
- Alizadeh, A. (2009). Čoḡā Bonut. Encyclopædia Iranica, http://www.iranicaonline.org/articles/coga-bonut-archaeological-site
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
22 Aralık 2016
Gönderilme Tarihi
22 Aralık 2016
Kabul Tarihi
2 Kasım 2016
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2016 Cilt: 6 Sayı: 3