Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Astronomi Konularının Öğretimi Öz-Yeterlik İnanç Düzeylerinin Belirlenmesi ve Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, fen bilimleri öğretmenlerinin astronomi konularının öğretimine ilişkin öz-yeterlik inanç düzeylerinin belirlenmesi ve cinsiyet, öğrenim durumu, mesleki kıdem, mezun olunan fakülte/yüksekokul türü, astronomi dersi alım durumu ve astronomiye ilişkin etkinliklere katılım durumu arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırmada öğretmenlerin öz-yeterlik inanç düzeylerini belirlemek amacıyla Demirci (2017) tarafından geliştirilen, 13 madde ve 3 alt boyuttan oluşan “Astronomi Konularının Öğretimi Öz-Yeterlik İnanç Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu, 2016-2017 eğitim-öğretimin yılında, Ordu ili merkez ve ilçe okullarında görev yapan toplam 106 fen bilimleri öğretmeninden oluşmaktadır. Ölçeğin tamamından elde edilen verilerin analizi sonucunda, fen bilimleri öğretmenlerinin öz-yeterlik inanç düzeylerinin genel olarak orta düzeyde olduğu saptanmıştır. Ayrıca öğretmenlerin astronomi etkinliğine katılım durumu göre astronomi konularının öğretimine ilişkin öz-yeterlik inançlarının etkinliğe katılmayanlar lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılaşmasına rağmen; cinsiyet, öğrenim durumu, mesleki kıdem, mezun olunan fakülte/yüksekokul türü ve astronomi dersi alım durumu değişkenlerine göre anlamlı farklılaşmadığı görülmüştür. Ölçeğin alt boyutları açısından, sadece öğretmenlerin cinsiyetine göre astronomi konularında öğretim stratejilerine ilişkin öz-yeterlik inançlarının erkek öğretmenler lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılaştığı olduğu tespit edilmiştir.

Not: Bu çalışma 11-14 Mayıs 2017 tarihlerinde Ordu’da gerçekleştirilen “IX. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Kongresi’nde sözlü bildiri olarak sunulmuştur. 

Anahtar Kelimeler

• Astronomi öğretimi,öz-yeterlik inancı,fen bilimleri öğretmeni

Kaynakça

1. Akbaş, A. ve Çelikkaleli, Ö. (2006). Sınıf öğretmeni adaylarının fen öğretimi özyeterlik inançlarının cinsiyet, öğrenim türü ve üniversitelere göre incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1), 98-110.
2. Akçil, M. ve Oğuz, A. (2015). Fen bilgisi öğretmenlerinin öz yeterlik inancı ile öğrenen özerkliğini destekleme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 10(11), 1-16.
3. Arıcı, V. A. (2013). Fen Eğitiminde Sanal Gerçeklik Programları Üzerine Bir Çalışma: “Güneş Sistemi ve Ötesi: Uzay Bilmecesi” Ünitesi Örneği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Adnan Menderes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
4. Arıkurt, E., Durukan, Ü. G. ve Şahin, Ç. (2015). Farklı öğrenim seviyesindeki öğrencilerin astronomi kavramıyla ilgili görüşlerinin gelişimsel olarak incelenmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(1), 66-91.
5. Arpacı, A. ve Birhanlı, A. (2013). Fen bilgisi öğretmen adaylarının biyoloji öğretimine yönelik öz-yeterlik algıları. Kastamonu Eğitim Dergisi, 21(3), 1199-1220.
6. Ashton, P. (1984). Teacherefficacy: a motivational paradigm for effective teacher education. Journal of Teacher Education, 35(5), 28-32.
7. Aydın, S. Haşıloğlu, M. A. ve Kunduracı, A. (2016). Fen bilimleri öğretmenlerinin ders dışı etkinlikleri kullanmada özyeterlik algılarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Uluslararası Eğitim, Bilim ve Teknoloji Dergisi, 2(2), 94-103.
8. Azar, A. (2010). In-service and pre-service secondary science teachers’ self-efficacy beliefs about science teaching. Educational Research and Reviews, 5(4), 175-188.

9. Bandura, A. (1977). Self-efficacy: toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(52), 191-215.
10. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: the xercise of control. New York: W. H. Freeman and Company.
11. Baxter, J. (1989). Children’s understanding of familiar astronomical events. International Journal of Science Education, 11, 502-513.
12. Bayraktar, Ş. (2009.) Sınıf öğretmeni adaylarının fen öğretimine yönelik yeterlik inançlarının incelenmesi. Milli Eğitim, 182, 58- 71.
13. Benzer, F. (2011). İlköğretim ve Ortaöğretim Kurumlarında Görev Yapan Öğretmenlerin Öz Yeterlik Algılarının Analizi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Konya.
14. Bolat, A., Aydoğdu, R. Ü., Sağır, Ş. U. ve Değirmenci, S. (2014). 5. Sınıf öğrencilerinin Güneş, Dünya ve Ay kavramları hakkındaki kavram yanılgılarının tespit edilmesi. Journal of Research in Education and Teaching, 3(1), 218-229.
15. Büyüköztürk, Ş. (2016). Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı. Ankara: PegemAkademi Yayınları.
16. Can, A. (2014). SPSS İle Bilimsel Araştırma Sürecinde Nicel Veri Analizi. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
17. Cantrell, P., Young, S. & Moore, A. (2003). Factors affecting science teaching efficacy of preservice elementary teachers. Journal of Science Teacher Education, 14, 177–192.
18. Cin, M. (2007). Alternative views of the solar system among Turkish students. Review of Education, 53, 39-53.
19. Coşkun, E., Özer, B. ve Tiryaki, E. N. (2010). Türkçe öğretmeni adaylarının özel alan yeterlik algılarının değerlendirilmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 27, 123-136.
20. Creswell, J. W. (2009). Research Design: Qualitative, Quantitative, and Mixed Merhods Approaches. SAGE Publication: London.
21. De Laat, J. & Watters, J. J. (1995) Science teaching self-efficacy in a primary school: a case study. Paper presented at the Annual Meeting of the Australasian Science Education Research Association, La Trobe University, Bendigo, Victoria, Australia.
22. Demirci, F. (2017). Fen Bilimleri Öğretmenlerinin Astronomi Konularının Öğretim Öz-Yeterlik İnançları: Bir Karma Yöntem Araştırması. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ordu Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Ordu.
23. Demirhan, S. (2012). Fen Ve Teknoloji Öğretmenlerinin Bilgi ve Teknolojilerine İlişkin Öz-Yeterlik Algıları ve Bilgi ve İletişim Teknolojilerini Kullanım Durumları (Denizli İli Örneği). (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Pamukkale Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Denizli.
24. Diakidoy, N. & Kendeou, P. (2001). Facilitating conceptual change in astronomy: a comparison of the effectiveness of two instructional approaches. Learning and Instruction, 11, 1-20.
25. Dunlop, J. (2000). How children observe the universe. Publications of the Astronomical Society of Australia, 17, 194-206.
26. Ekiz, D. ve Akbaş, Y. (2005). İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin astronomi ile ilgili kavramları anlama düzeyi ve kavram yanılgıları. Milli Eğitim Dergisi, 165, 61- 78.
27. Erden, E. (2007). Sınıf Öğretmenlerinin Fen Öğretimi Öz Yeterlilik İnançlarının Fen Tutumları ve Akademik Başarıları Üzerindeki Etkisi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
28. Fraenkel, J.,Wallen, N. & Hyun, H. H. (2012). How todesignandevaluateresearch in education. McGrawHill: Boston.
29. Friedman, I. A. & Kass, E. (2002). Teacher self-efficacy: a classroom-organization conceptualization. Teaching and Teacher Education, 18, 675-686.
30. Gavora, P. (2010). Slovak pre-service teacher self-efficacy: theoretical and research considerations. The New Educational Review, 21(2): 17-30.
31. Gibson, S. & Dembo, M. H. (1984). Teacher efficacy: a construct validation. Journal of Educational Psychology, 76(4),669-682.
32. Göncü, Ö. (2013). İlköğretim Beşinci ve Yedinci Sınıf Öğrencilerinin Astronomi Konularındaki Kavram Yanılgılarının Tespiti. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Fen Bilgisi Eğitimi Anabilim Dalı, Burdur.
33. Gültekin, M. (2014). Sosyal Bilişsel Öğrenme Kuramları. Oral, B. (Ed.). Öğrenme Öğretme Kuram ve Yaklaşımları içinde (ss. 101-128). Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
34. Güneş. G. (2010). Öğretmen Adaylarının Temel Astronomi Konularında Bilgi Seviyeleri ile Bilimin Doğası ve Astronomi Özyeterlilikleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Çukurova Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Adana.
35. Kalkan, H. & Kıroğlu, K. (2007). Science and nonscience students’ ideas about basic astronomy concepts in pre-service training for elemantary school teachers. Astronomy Education Review, 6(1), 15-24.
36. Karadeniz, C. B. ve Sarı, S. (2011). Coğrafya öğretimi öz-yeterlik ölçeğinin geliştirilmesi. Eğitim bilim ve toplum, 9(33), 9-27.
37. Kaya, H. ve Böyük, U. (2011). Fen bilimleri öğretmenlerinin laboratuvar çalışmalarına yönelik yeterlikleri. Erciyes Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 27(1), 126-134.
38. Kurnaz, M. A. (2012). Yıldız, kuyruklu yıldız ve takımyıldız kavramlarıyla ilgili öğrenci algılamalarının belirlenmesi. Abant İzzet Baysal University Education Faculty Journal, 12(1), 251- 264.
39. Küçük, M., Altun, E. ve Paliç, G. (2013). Sınıf öğretmenlerinin fen öğretimi öz-yeterlik inançlarının incelenmesi: Rize ili örneklemi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(1): 45-70.
40. Küçüközer, H. (2007). Prospective science teachers’ conceptions about astronomical subjects. Science Education International, 18(2), 113-130.
41. MEB. 2013. İlköğretim kurumları (ilkokullar ve ortaokullar) fen bilimleri dersi (3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar) öğretim programı. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı.
42. Morgil, İ., Seçken, N. ve Yücel, A. S. (2004). Kimya öğretmen adaylarının özyeterlik inançlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Balıkesir Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(1), 62-72.
43. Mulholland, J., Dorman, J.P. & Odgers, B. M. (2004). Assessment of science teaching efficacy of preservice teachers in an Australian University. Journal of Science Teacher Education, 15(4), 313–331
44. Özdemir, A., Aydın, N. ve Akar-Vural, R. (2009). Çevre eğitimi öz-yeterlik algısı üzerine bir ölçek geliştirme çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 26, 1-8.
45. Özkan, Ö., Tekkaya, C. ve Çakıroğlu, J. (2002). Fen bilgisi aday öğretmenlerin fen kavramlarını anlama düzeyleri, fen öğretimine yönelik tutum ve öz yeterlik inançları. V. Ulusal Fen Bilimleri ve Matematik Eğitimi Kongresi, 16-18 Eylül, 2002, ODTÜ, Ankara.
46. Pajares, F. (1996). Self-efficacy beliefs in academic settings. Review of Educational Research, 66(4), 543-578.
47. Ramey-Gassert, L., Shroyer, M. G. & Staver, J. R. (1996). A qualitative study of factors influencing science teaching self-efficacy of elementary level teachers. Science Education, 80(3), 283-315.
48. Riggs, I. M. & Enochs, L. G. (1990). Toward the development of an elementary teacher’s science teaching efficacy belief instrument. Science Teacher Education, 74(6), 625–637.
49. Riggs, I. M. (1991). Gender differences in elementary science teacher self efficacy. Paper presented at the annual meeting of the American Educational Research Association, , April 3-7, Chicago, IL.
50. Sadler, P. M. (1992). The initial knowledge state of high school astronomy students. Unpublished doctoral dissertation, Harvard University, Cambridge, MA.
51. Saracaloğlu, A. S. ve Yenice, N. (2009). Fen bilgisi ve sınıf öğretmenlerinin öz-yeterlik inançlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 5(2), 244-260.
52. Say, M. (2005). Fen Bilgisi Öğretmenlerinin Öz-Yeterlilik İnanışları. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
53. Schriver, M. & Czerniak, C.M. (1999). A comparison of middle and junior high science teachers' levels of efficacy and knowledge of developmentally appropriate curriculum and instruction, Journal of Science Teacher Education, 10(1), 21-42.
54. Schunk, D. H. (2012). Social CognitiveTheory. Lerning Theories: An EducationalPerspective (pp. 117-162). Boston: Pearson Education.
55. Sneider, C. I. & Ohadi, M. M. 1998. Unraveling students’ misconceptions about the earth’s shapeandgravity. ScienceEducation, 82(2): 265–284.
56. Stover, S. & Saunders, G. (2000). Astronomicalmisconceptionsandtheeffectiveness of sciencemuseums in promotingconceptualchange. Journal of ElementaryScienceEducation 12(1), 41- 52.
57. Tanrıöğen, A. (Ed.) (2014). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
58. Trumper, R. (2000). University students’ conceptions of basic astronomy concepts, Physics Education, 35(1), 9-15.
59. Trumper, R. (2001a) A cross-age study of senior high school students' conceptions of basic astronomy concepts, Research in Science & Technological Education, 19(1), 97-109.
60. Trumper, R. (2001b). A cross-agestudy of junior high school students' conceptions of basic astronomy concepts, International Journal of Science Education, 23(11), 1111-1123.
61. Tschannen-Moran, M. & Woolfolk-Hoy, A. (2001). Teacher efficacy: capturing an elusive concept. Teaching and Teacher Education, 17, 783−805.
62. Tschannen-Moran, M. & Woolfolk Hoy, A. (2002). The influence of resources and support on teachers’ efficacy beliefs. Paper Presented At The Annual Meeting of The American Educational Research Association, New Orleans.
63. Tschannen-Moran, M., Woolfolk-Hoy, A. & Hoy, W. K. (1998). Teacher efficacy: its meaning and measure. Review of Educational Research, 68, 202−248.
64. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
65. Zeilik, M.,Schau, C., Mattern, N., Hall, S., Teague, K. W., Bisard, W. 1997. Conceptual astronomy: a novel model for teaching post secondary science courses. American Journal of Physics, 65(10), 986-996.