Türkiye’de orman mühendisliği bölümlerindeki hukuk dersleri: durum analizi, kapsam ve boşluklar

Öz

Türkiye’de ormanların devlet mülkiyetinde olması nedeniyle ormanlarda yürütülen faaliyetler hukuki düzenlemelere bağlıdır. Bu durum, orman mühendislerinin hukuki bilgiye sahip olmalarını ve orman mühendisliği eğitiminin bu doğrultuda yapılandırılmasını gerekli kılmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’deki 12 orman fakültesinin orman mühendisliği lisans ve lisansüstü programları hukuk dersleri açısından incelenmiştir. Bu kapsamda zorunlu-seçmeli ders sınıflandırması, haftalık ders saatleri, AKTS değerleri, okutulan yarıyıllar, dersi veren öğretim üyesinin unvanı ile bağlı olduğu Anabilim Dalı, Ormancılık Hukuku ve uygulamalı hukuk derslerinin haftalık ders içerikleri değerlendirilmiştir. Bulgular, lisans düzeyinde hukuk derslerinin genellikle III.-V. yarıyıllarda yoğunlaştığını, çoğunlukla teorik olarak işlendiğini ve haftalık 2-3 saat ile sınırlı AKTS yüküne sahip olduğunu göstermektedir. Hukuk derslerinin Ormancılık Ekonomisi, Ormancılık Hukuku ve Ormancılık Politikası Anabilim Dalları tarafından yürütüldüğü, bazı üniversitelerde ise Hukuk Anabilim Dalı eksikliğinin olduğu tespit edilmiştir. Lisansüstü programlarında hukuk dersleri ağırlıklı olarak yüksek lisans düzeyinde yer almakta ve üniversiteler arasında farklılıklar bulunmaktadır. Sonuç olarak, Türkiye’deki orman fakültelerinde hukuk derslerinin varlığı güçlü olmakla birlikte, ders çeşitliliği, uygulama ağırlığı, kredi yükü ve Hukuk Anabilim Dalı eksikliği gibi alanlarda geliştirmeye açık noktalar vardır. Bu iyileştirmelerle, mezunların hukuki donanımının artması ve bu sayede kamu hizmetinin niteliğine katkı sağlanması beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• hukuk dersleri
• hukuk müfredatı
• orman fakülteleri
• ormancılık hukuku
• orman mühendisliği

Teşekkür

Bu çalışmanın geliştirilmesine katkı sağlayan değerli editörler ve hakemlere yapıcı değerlendirme ve önerileri için teşekkür ederiz. Ayrıca araştırma kapsamında ders bilgilerinin doğrulanması sürecinde görüşlerini paylaşan ve katkı sunan orman fakültelerdeki öğretim üyelerine teşekkür ederiz.

Law courses in forest engineering departments in Türkiye: status analysis, scope and gaps

Öz

Since forests in Türkiye are state-owned, activities carried out in forest areas are subject to legal regulations. This situation necessitates that forest engineers possess legal knowledge and that forest engineering education be structured accordingly. This study examines the forest engineering undergraduate and graduate programs at 12 forest faculties in Türkiye in terms of law courses. Within this scope, the classification of compulsory and elective courses, weekly course hours, ECTS values, semesters in which the courses are offered, the academic titles of the instructors and their affiliated departments, as well as the weekly course content of Forestry Law and applied law courses were evaluated. The results show that undergraduate-level law courses are generally concentrated in the third to fifth semesters, are mostly theoretical in scope, and have a limited ECTS load of 2-3 hours per week. It has been determined that law courses are conducted by the Departments of Forestry Economics, Forestry Law, and Forestry Policy, while some universities lack a Department of Law. Law courses in graduate programs are predominantly offered at the master’s level and vary across universities. In conclusion, while law courses are well established in forestry faculties in Türkiye, there is room for improvement in areas such as course diversity, emphasis on practical application, credit load, and the lack of a Department of Law. With these improvements, it is anticipated that graduates’ legal knowledge will increase, thereby contributing to the quality of public service.

Anahtar Kelimeler

• legal courses
• legal curriculum
• forestry faculties
• forestry law
• forest engineering

Kaynakça

1. AÇÜ, 2025a. Artvin Çoruh Üniversitesi. Öğretim Planı. https://obs.artvin.edu.tr/oibs/bologna/index.aspx?lang=tr&curOp=showPac&curUnit=3&curSunit=301# (Ziyaret tarihi: 19.11.2025)
2. AÇÜ, 2025b. Artvin Çoruh Üniversitesi. Lisansüstü dersler. https://om.artvin.edu.tr/lisansustu-26 (Ziyaret tarihi: 29.11.2025)
3. Aydın, A., Güneş, Y., Elvan, O.D., Velioğlu Şener, N.İ Tulukçu Yıldızbaş, N., 2024. Cumhuriyetin 100. Yılı İtibariyle Çevre Ve Orman Hukuku Anabilim Dalının Gelişimi ve Gelecek Vizyonu. İstanbul Orman Fakültesinin 100 Yılı. İstanbul Üniversitesi–Cerrahpaşa Üniversite Yayınevi. ISBN: 978-605-7880-96-3.
4. Birben, Ü., Gençay, G., 2008. Ormancılık Hukukunun Türkiye Ormancılığı ve Orman Mühendisi Eğitimindeki Önemi. Şu eserde: 3.Ulusal Ormancılık Kongresi "150.yılında Türkiye'de Ormancılık Eğitimi". Mart 20-22, Erdoğan Atmiş (editör). Türkiye Ormancılar Derneği. Ankara
5. BMSTU, 2025. Bauman Moskova State Tech. University. Forestry Education Programme. rasp.mf.bmstu.ru/search/LT (Ziyaret tarihi: 19.07.2025)
6. Bozkurt, F. D., 2022. Ormanların korunması: devletin anayasal sorumluluğuna ilişkin bir değerlendirme. Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 12(2): 527-558. Doi:10.54704/akdhfd.1146783
7. Brack, C. L., 2019. Forestry education that goes beyond the standard and unoriginal. Australian Forestry, 82(4): 163-165. Doi:10.1080/00049158.2019.1681067
8. BTÜ, 2025a. Bursa Teknik Üniversitesi. Öğretim Planı. https://obs.btu.edu.tr/oibs/bologna/index.aspx?lang=tr&curOp=showPac&curUnit=04&curSunit=6020# (Ziyaret tarihi: 19.11.2025)

9. BTÜ, 2025b. Bursa Teknik Üniversitesi. Lisansüstü Eğitim Enstitüsü. https://obs.btu.edu.tr/oibs/bologna/index.aspx?lang=tr&curOp=showPac&curUnit=11&curSunit=6310# (Ziyaret tarihi: 29.11.2025)
10. Burley, J., Mills, R. A., Plumptre, R. A., Savill, P. S., Wood, P. J., Wright, H. L., 2009. A History of Forestry at Oxford University. British Scholar, 1(2): 236-261. Doi:10.3366/brs.2009.0007
11. BÜ, 2025a. Bartın Üniversitesi. Öğretim Planı. https://ubys.bartin.edu.tr/AIS/OutcomeBasedLearning/Home/Index?id=dEq1PkJDYPwqQ3mDtNkq2w!xGGx!!xGGx!&apIdStr=dEq1PkJDYPwqQ3mDtNkq2w!xGGx!!xGGx!&culture=tr-TR (Ziyaret tarihi: 19.11.2025)
12. BÜ, 2025b. Bartın Üniversitesi. Lisansüstü. https://ormanmuh.bartin.edu.tr/egitim-ve-ogretim/lisansustu.html (Ziyaret tarihi: 29.11.2025)
13. Carus, S., Yücedağ, C., 2008. Süleyman Demi̇rel Üni̇versi̇tesi̇ Orman Fakültesi̇ Orman Mühendi̇sli̇ği̇ Bölümü Öğrenci̇leri̇ni̇n Ormancılık Eği̇ti̇m ve Öğreti̇m Si̇stemi̇ne Bakışı. Şu eserde: 3.Ulusal Ormancılık Kongresi "150.yılında Türkiye'de Ormancılık Eğitimi". Mart 20-22, Erdoğan Atmiş (editör). Türkiye Ormancılar Derneği. Ankara
14. ÇKÜ, 2025a. Çankırı Karatekin Üniversitesi. Öğretim Planı. https://bbs.karatekin.edu.tr/dersPlani.aspx?fkod=02&bkod=01 (Ziyaret tarihi: 19.11.2025)
15. ÇKÜ, 2025b. Çankırı Karatekin Üniversitesi. Bologna Bilgi Sistemi. https://bbs.karatekin.edu.tr/derskatalog.aspx?bkod=01&fkod=81 (Ziyaret tarihi: 29.11.2025)
16. DÜ, 2025. Düzce Üniversitesi. Öğretim Planı. https://ebs.duzce.edu.tr/tr-TR/Bolum/OgretimProgrami/3?bot=3 (Ziyaret tarihi: 19.11.2025)
17. Erdaş, O., 2008. Tari̇hsel Süreci̇ İçi̇nde Felsefi̇ Görüşleri̇n Eği̇ti̇me Bakışı/ Çağdaş Eği̇ti̇m ve Ormancılıkta Çağdaş Eği̇ti̇mden Beklenti̇ler. Şu eserde: 3.Ulusal Ormancılık Kongresi "150.yılında Türkiye'de Ormancılık Eğitimi". Mart 20-22, Erdoğan Atmiş (editör). Türkiye Ormancılar Derneği. Ankara
18. Erdönmez, C., Tolunay, A., Ünal, H. E., Özden, S., 2008. Bi̇r Bölüm Meslek Mensubunun Türki̇ye’deki̇ Orman Mühendi̇sli̇ği̇ Eği̇ti̇m ve Öğreti̇mi̇ Hakkindaki̇ Görüşleri̇. Şu eserde: 3.Ulusal Ormancılık Kongresi "150.yılında Türkiye'de Ormancılık Eğitimi". Mart 20-22, Erdoğan Atmiş (editör). Türkiye Ormancılar Derneği. Ankara
19. Eryılmaz A. Y., 1993. Ormancılık Öğretimi ve Bu Konuda Yapılmış Olan Yayınlar, Orman Bakanlığı I. Ormancılık Şurası (1-5 Kasım 1993) Tebliğleri, Orman Genel Müdürlüğü, Ankara
20. Eryılmaz, A. Y. 2008. Tarihsel Gelişim Sürecinde Ormancılık Eğitimi. 3.Ulusal Ormancılık Kongresi "150.yılında Türkiye'de Ormancılık Eğitimi". Mart 20-22, Erdoğan Atmiş (editör). Türkiye Ormancılar Derneği. Ankara
21. HSWT, 2025. Weihenstephan-Triesdorf University of Applied Sciences, 2025. hswt.de/studium/studienangebot/bachelor/forstingenieurwesen#c1237 (Ziyaret tarihi: 19.07.2025)
22. Innes, J., 2010. Professional Education in Forestry. Şu eserde: Commonwealth Forests 2010. An overview of the forests and forestry sectors of the countries of the Commonwealth. s76-93. Commonwealth Forestry Association. ISBN: 978-0-9557113-1-2
23. IUBÜ, 2025a. Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi. Öğretim Planı. https://obs.isparta.edu.tr/Public/EctsShowProgramDetails.aspx?BolumNo=2001&BirimNo=20 (Ziyaret tarihi: 19.11.2025)
24. IUBÜ, 2025b. Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi. Ders Planı. https://dbp.isparta.edu.tr/MufredatBilgi.aspx?dil=TR (Ziyaret tarihi: 29.11.2025)
25. İKÇÜ, 2025. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi. Öğretim Planı. https://ubs.ikc.edu.tr/AIS/OutcomeBasedLearning/Home/Index?id=r9ilIYbRh!xDDx!4evomfEOZpLw!xGGx!!xGGx!&apIdStr=r9ilIYbRh!xDDx!4evomfEOZpLw!xGGx!!xGGx!&culture=tr-TR (Ziyaret tarihi: 19.11.2025)
26. İÜC, 2025a. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa. Öğretim Planı. https://ebs.iuc.edu.tr/home/dersprogram/?id=60XyNjYrWLY%3d&yil=2025 (Ziyaret tarihi: 19.11.2025).
27. İÜC, 2025b. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa. Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Müfredat Analiz Formu. https://cdn.iuc.edu.tr/FileHandler2.ashx?f=om_yukseklisans_mufredat.pdf (Ziyaret tarihi: 29.11.2025).
28. KMSÜ, 2025a. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi. Öğretim Planı. https://obs.ksu.edu.tr/oibs/bologna/progCourses.aspx?lang=tr&curSunit=1301 (Ziyaret tarihi: 19.11.2025)
29. KMSÜ, 2025b. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi. Fen Bilimleri Enstitüsü Orman Mühendisliği. https://obs.ksu.edu.tr/oibs/bologna/index.aspx?lang=tr&curOp=showPac&curUnit=20&curSunit=2061# (Ziyaret tarihi: 19.11.2025)
30. KSTÜ, 2025a. Kastamonu Üniversitesi. Öğretim Planı. https://ubys.kastamonu.edu.tr/AIS/OutcomeBasedLearning/Home/Index?id=4TkGg!xDDx!aaT4BR!xDDx!gzDilfsKQ!xGGx!!xGGx!&apIdStr=4TkGg!xDDx!aaT4BR!xDDx!gzDilfsKQ!xGGx!!xGGx!&culture=tr-TRps (Ziyaret tarihi: 19.11.2025)
31. KSTÜ, 2025b. Kastamonu Üniversitesi. Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü. Öğretim Planı. https://ubys.kastamonu.edu.tr/AIS/OutcomeBasedLearning/Home/Index?id=9d1n!xBBx!hhce6K1MQ!xDDx!9YOicwg!xGGx!!xGGx!&apIdStr=9d1n!xBBx!hhce6K1MQ!xDDx!9YOicwg!xGGx!!xGGx!&culture=tr-TRps (Ziyaret tarihi: 19.11.2025)
32. KTÜ, 2025. Karadeniz Teknik Üniversitesi. Öğretim Planı. https://katalog.ktu.edu.tr/dersbilgipaketi/generalinfo.aspx?pid=23&lang=1 (Ziyaret tarihi: 19.11.2025)
33. Kutluk, H. 1957. Ormancı Yetiştiren Mekteplerin Müdür ve Rektörleri. Türk Ormancılığı Yüzüncü Tedris Yılına Girerken 1857-1957. Ormancılar Cemiyeti Yayını. Ankara
34. KÜ, 2025a. Karabük Üniversitesi. Öğretim Planı. https://obs.karabuk.edu.tr/oibs/bologna/index.aspx?lang=tr&curOp=showPac&curUnit=1200&curSunit=2476# (Ziyaret tarihi: 19.11.2025)
35. KÜ, 2025b. Karabük Üniversitesi. Lisansüstü Müfredat. https://orman.karabuk.edu.tr/icerikGoster.aspx?K=S&id=1313&BA=index.aspx (Ziyaret tarihi: 29.11.2025)
36. Leslie, A. D., Wilson, E. R., Starr, C. B., 2006. The current state of professional forestry education in the United Kingdom. International Forestry Review, 8(3): 339-349. Doi:10.1505/ifor.8.3.339
37. Muncharaz, J. Z., Rios Carmenado, I., Rivera, M., 2015. Education planning evolution for forest engineering in Spain. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 197: 1710-1715. Doi: 10.1016/j.sbspro.2015.07.224
38. OSU, 2024. Oregon State Univ. Forest Engineering Sample Plan 2025–2026. forestry.oregonstate.edu/sites/default/files/sre/Forest%20Engr%20Sample%20Plan%2025%2026.pdf (Ziyaret tarihi: 19.07.2025)
39. Tasanen, T. 2018. History of Forestry Education in Europe. Şu eserde: Miškininkystė Ir Kraštotvarka (Forestry and Landscape Management)
40. Temu, A. B., Okali, D., Bishaw, B., 2006. Forestry education, training and professional development in Africa. International Forestry Review, 8(1): 118-125. Doi:10.1505/ifor.8.1.118
41. UVİGO, 2025. Vigo Üniversitesi. forestales.uvigo.es/en/studies/bachelors-degree-in-forestry-engineering/study-plan/ (Ziyaret tarihi: 19.07.2025) Villarraga-Flórez, L. F., Rodríguez-Piñeros, S., Martínez-Cortés, O. G., 2015. Social science in forestry curricula: A case study of Colombia forestry programs. Sustainability, 8(1): 36. Doi:10.3390/su8010036
42. Wach, E., 2013. Learning about qualitative document analysis. IDS Practice Papers. Institute of Development Studies (ids.ac.uk)
43. Yıldırım, A., Şimşek, H., 2011. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. ISBN: 9789750269820. Seçkin Yayıncılık. Ankara