Araştırma Makalesi

Isınan bir dünyada toprak gözcüleri: Değişen iklim koşullarında toprak solucanlarının biyoindikatör potansiyelinin değerlendirilmesi

Cilt: 12 Sayı: 2 15 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Isınan bir dünyada toprak gözcüleri: Değişen iklim koşullarında toprak solucanlarının biyoindikatör potansiyelinin değerlendirilmesi

Öz

İklim değişikliği, karasal ekosistemlerin yapısını ve işleyişini derinden etkilemektedir. Bu durum özellikle toprak biyoçeşitliliğinde önemli değişimlere yol açmaktadır. Toprak ekosistemlerinin işleyişinde kritik bir rol oynayan ve günümüzde “ekosistem mühendisleri” olarak tanımlanan toprak solucanları, çevresel değişimlere karşı yüksek duyarlılıkları nedeniyle iklim değişikliğinin biyogöstergeleri olarak giderek daha fazla tanınmakta ve önem kazanmaktadır. Toprak solucanları üç işlevsel gruba ayrılır: epijeik, endojeik ve anesik. Her bir işlevsel grup, iklimsel stres faktörlerine karşı farklı tepkiler sergiler. Bu farklı tepkiler, türlerin ekolojik rollerine ve uyum yeteneklerine dair değerli bilgiler sunar. Bu çalışma, Türkiye’de yayılış gösteren toprak solucanı türlerinin iklimsel stres faktörlerine verdikleri tepkileri incelemekte; sıcaklık artışı, değişen yağış rejimleri ve toprak özelliklerindeki değişimlere karşı verdikleri reaksiyonları değerlendirmektedir. Bulgular, bazı türlerin iklim değişikliğinin biyolojik göstergeleri olarak kullanılabileceğini ortaya koymakta ve Türkiye için potansiyel biyomonitor türlerin bir listesini sunmaktadır. Sonuçlar, iklim değişikliğinin toprak solucanı topluluklarının dağılımı, bolluğu ve işlevsel çeşitliliği üzerinde önemli etkiler yarattığını göstermektedir. Bu bağlamda, toprak solucanı topluluklarının iklimsel stres faktörlerine verdikleri tepkileri anlamak; toprak sağlığının izlenmesi, ekosistem hizmetlerinin sürdürülebilirliğinin sağlanması ve küresel iklim senaryoları altında arazi yönetimi stratejilerinin geliştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ashwood, F., Vanguelova, E. I., Benham, S., Butt, K. R., 2019. Developing a systematic sampling method for earthworms in and around deadwood. Forest Ecosystems, 6(1): 1-12
  2. Bartz, M. L. C., Pasini, A., Brown, G. G., 2013. Earthworms as soil quality indicators in Brazilian no-tillage systems. Applied Soil Ecology, 69: 39-48
  3. Belton, V., Stewart, T.J., 2002. Multiple Criteria Decision Analysis: An Integrated Approach. Springer. ISBN: 978-0-7923-7505-0
  4. Bouché, M. B., 1977. Strategies Lombriciennes. Şu eserde: Soil Organisms as Components of Ecosystems (Eds. U. Lohm, T. Persson), Ecological Bulletins, 25:122-132
  5. Çelik, N., Özkan, K., Mert, A., & Türkkan, M. (2021). Akdağ kütlesinin bazı toprak özelliklerinin model tabanlı dağılım haritaları. Ormancılık Araştırma Dergisi, 8(2), 180-196.
  6. Curry, J. P., Schmidt, O., 2007. The soil fauna of grasslands in temperate climates: A review. Soil Biology & Biochemistry, 39(6): 1379-1391
  7. Davies, E., 2022. Biological indicators of soil health. Farming Connect- Business Wales. businesswales.gov.wales/farmingconnect/news-and-events/technical-articles/biological-indicators-soil-health (Ziyaret tarihi: 06.09.2025)
  8. Debeljak, M., Cortet, J., Demšar, D., Krogh, P.H., Džeroski, S., 2007. Hierarchical classification of environmental factors and agricultural practices affecting soil fauna under cropping systems using Bt maize. Pedobiologia, 51(3): 229-238

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ormancılık (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

26 Kasım 2025

Yayımlanma Tarihi

15 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

13 Eylül 2025

Kabul Tarihi

7 Kasım 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Tavuç, İ. (2025). Isınan bir dünyada toprak gözcüleri: Değişen iklim koşullarında toprak solucanlarının biyoindikatör potansiyelinin değerlendirilmesi. Ormancılık Araştırma Dergisi, 12(2), 240-249. https://doi.org/10.17568/ogmoad.1783199
AMA
1.Tavuç İ. Isınan bir dünyada toprak gözcüleri: Değişen iklim koşullarında toprak solucanlarının biyoindikatör potansiyelinin değerlendirilmesi. orman. 2025;12(2):240-249. doi:10.17568/ogmoad.1783199
Chicago
Tavuç, İbrahim. 2025. “Isınan bir dünyada toprak gözcüleri: Değişen iklim koşullarında toprak solucanlarının biyoindikatör potansiyelinin değerlendirilmesi”. Ormancılık Araştırma Dergisi 12 (2): 240-49. https://doi.org/10.17568/ogmoad.1783199.
EndNote
Tavuç İ (01 Aralık 2025) Isınan bir dünyada toprak gözcüleri: Değişen iklim koşullarında toprak solucanlarının biyoindikatör potansiyelinin değerlendirilmesi. Ormancılık Araştırma Dergisi 12 2 240–249.
IEEE
[1]İ. Tavuç, “Isınan bir dünyada toprak gözcüleri: Değişen iklim koşullarında toprak solucanlarının biyoindikatör potansiyelinin değerlendirilmesi”, orman, c. 12, sy 2, ss. 240–249, Ara. 2025, doi: 10.17568/ogmoad.1783199.
ISNAD
Tavuç, İbrahim. “Isınan bir dünyada toprak gözcüleri: Değişen iklim koşullarında toprak solucanlarının biyoindikatör potansiyelinin değerlendirilmesi”. Ormancılık Araştırma Dergisi 12/2 (01 Aralık 2025): 240-249. https://doi.org/10.17568/ogmoad.1783199.
JAMA
1.Tavuç İ. Isınan bir dünyada toprak gözcüleri: Değişen iklim koşullarında toprak solucanlarının biyoindikatör potansiyelinin değerlendirilmesi. orman. 2025;12:240–249.
MLA
Tavuç, İbrahim. “Isınan bir dünyada toprak gözcüleri: Değişen iklim koşullarında toprak solucanlarının biyoindikatör potansiyelinin değerlendirilmesi”. Ormancılık Araştırma Dergisi, c. 12, sy 2, Aralık 2025, ss. 240-9, doi:10.17568/ogmoad.1783199.
Vancouver
1.İbrahim Tavuç. Isınan bir dünyada toprak gözcüleri: Değişen iklim koşullarında toprak solucanlarının biyoindikatör potansiyelinin değerlendirilmesi. orman. 01 Aralık 2025;12(2):240-9. doi:10.17568/ogmoad.1783199