Perspectives of Forest Engineers and Forest Protection Officers on forest firefighting organization in Türkiye

Öz

This study aims to determine the opinions and perceptions of Forestry Engineers and Forest Protection Officers working in Forest Enterprise Directorates (FEDs) in Türkiye regarding the organization (e.g., personnel size, vehicle availability), firefighting infrastructure (e.g., forest water resources, condition of forest roads), employment of forest firefighters, and the volunteer work system in combating forest fires. A total of 636 Forest Engineers and 1,481 Forest Protection Officers working at 136 FEDs participated in the study. The survey data, collected using a nine-point Likert response scale, were evaluated using descriptive statistics and the Mann-Whitney U test. The majority of Forest Engineers and Forest Protection Officers consider the number of bulldozers used by the forestry operations directorate to be insufficient in fighting forest fires, while they consider the number of first response vehicles, pickups, water trucks, and water supply vehicles to be moderately sufficient. In both groups, over 72% overwhelmingly support the idea that forest firefighting should be handled as a professional occupation solely responsible for firefighting, with a separate organization within the General Directorate of Forestry, rather than the current structure. Furthermore, the study resulted in the development of seven recommendations to increase the effectiveness of forest firefighting organizations.

Anahtar Kelimeler

• Forest firefighting
• fire organization
• fire extinguishing infrastructure
• volunteering
• firefighting

Orman Mühendisleri ile Orman Muhafaza Memurlarının orman yangınlarıyla mücadele organizasyonuna bakışı

Öz

Bu çalışmada, Türkiye’de Orman İşletme Müdürlüklerinde (OİM) görev yapan Orman Mühendisleri ile Orman Muhafaza Memurlarının orman yangınlarıyla mücadelede organizasyon (personel miktarı, taşıt durumu vb.), söndürme altyapısı (orman içi su kaynakları ve orman yollarının durumu, vb.), yangın işçilerinin istihdamı, gönüllü çalışma sistemi konularındaki düşünce ve algılarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya Türkiye’de 136 OİM’de görevli 636 Orman Mühendisi ile 1481 Orman Muhafaza Memuru katılmıştır. Dokuz noktalı Likert tipi cevap ölçeği kullanılarak toplanan anket verileri, betimleyici istatistik ve Mann Whitney U testi ile değerlendirilmiştir. Her iki grupta da çoğunluk orman yangınlarıyla mücadele organizasyonunda kullanılan OİM’ye ait dozer sayısını yetersiz bulmakta; ilk müdahale aracı ve pikap, arazöz ve su ikmal aracı sayısını ise orta düzeyde yeterli görmektedir. Her iki grupta %72’nin üzerindeki çoğunluk, orman yangınlarıyla mücadele işinin mevcut durumdaki yapıdan ziyade, Orman Genel Müdürlüğü içinde ayrı bir örgütlenme ile ve görevi sadece yangın söndürmek olan profesyonel bir meslek olarak yapılması gerektiğini çok fazla düzeyde desteklemektedir. Ayrıca, çalışma sonucu, orman yangınlarıyla mücadele organizasyonunun etkinliğini arttırmaya yönelik yedi öneri geliştirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Orman yangınlarıyla mücadele
• orman yangını organizasyonu
• yangın söndürme altyapısı
• gönüllülük
• itfaiyecilik

Kaynakça

1. Abdurrahmanoğlu, D., M., 2018. Kahramanmaraş Orman Bölge Müdürlüğü Kapsamında Orman Yangınlarıyla Mücadelenin Maliyeti ve Bu Mücadelede Görevli Çalışanların İş Tatmini. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Kahramanmaraş
2. Akay, A., E., Serin, H., Yenilmez, N., 2008. Orman Yangınlarıyla Mücadelede Kullanılan Helikopterlerde Görev Yapan Pilotla-rın ve Diğer Personelin Sağlık ve İş Güvenliği Sorunlarının İncelenmesi. 14. Ulusal Ergonomi Kongresi, 425-433, Trabzon
3. Akay, A.E., Yenilmez, N., 2007. Orman Yangınları ile Mücadelede Çalışan İşçilerin Sağlık ve İş Güvenliği Sorunlarının İnce-lenmesi: Alanya Orman İşletme Müdürlüğü Örneği, 13.Ulusal Ergonomi Kongresi, 6-8 Aralık, Kayseri
4. Atmiş, E., Erdönmez, C., Kurdoğlu, O., 2023. Orman yangınlarıyla mücadelede gönüllülük. Şu eserde: (Editörler) Kavgacı, A., Başaran, M. Orman Yangınları. Türkiye Ormancılar Derneği, s. 276-285, Ankara
5. Avcı, M., Boz, K., 2017. Mersin-Gülnar ormanlarında yangın sorunu, yangınların dağılımı ve büyük yangınların değerlendiril-mesi. Turkish Journal of Forestry, 18(2): 160-170
6. Avcı, M., Korkmaz, M., 2021. Türkiye’de orman yangını sorunu: Güncel bazı konular üzerine değerlendirmeler. Türkiye Or-mancılık Dergisi, 22(3): 229-240
7. Bacı, N., Çalışkan, E., 2022. Orman yangınlarında çalışan işçilerin sağlık sorunları üzerine bir araştırma. Artvin Çoruh Üniversi-tesi Orman Fakültesi Dergisi. 23: 94-101
8. Beighley, M., Hyde, A. C., 2018. Portugal Wildfire Management in a New Era: Assessing Fire Risk, Resources, and Reforms. Instituto Superior de Agronomia. isa.ulisboa.pt/files/cef/pub/articles/2018-04/2018_Portugal_Wildfire_Management_in_a_New_Era_Engish.pdf (Ziyaret tarihi: 05.09.2025)

9. Bilgili, E., Küçük, Ö., Sağlam, B., Çoskuner, K. A., 2021. Büyük Orman Yangınları: Sebepleri, Organizasyonu ve İdaresi. Şu eserde: Orman Yangınları / Sebepleri, Etkileri, İzlenmesi, Alınması Gereken Önlemler ve Rehabilitasyon Faaliyetleri (Editör) Kavzoğlu, T. Türkiye Bilimler Akademisi. s:1-23. Doi: 10.53478/TUBA.2021.038
10. Bloem, S., Cullen, A., C., Abatzoglou, J., T., Mearns, L., O., Belval, E., 2024. Drivers of international fire management per-sonnel deployed to the United States. International Journal of Wildland Fire, 33: WF23093. Doi: 10.1071/WF23093
11. Cochran, W., G. 1977. Sampling techniques (3rd ed.). New York, John Wiley & Sons, 428p.
12. Cohen, J. 1988. Statistical Power Analysis for the Behavioral Sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
13. Coşgun, U., 2022. İş Sağlığı ve Güvenliği Kapsamında Orman Yangınları. Geleceğini Koru Yanan Sadece Ağaçlar Değil Pane-li. Türkiye Ormancılar Derneği, s:74-91. Ankara
14. Coşgun, U., Yıldız, D., 2023. Orman Yangınlarını önlemede eğitim ve bilinçlendirme çalışmaları. (Editörler): Kavgacı, A., Başaran, M. Orman Yangınları. Türkiye Ormancılar Derneği, s. 184-201, Ankara
15. Coşgun, U., Yolcu, H., İ., Tolunay, A., Orhan, K., H., 2010. Antalya Orman Bölge Müdürlüğünde Orman Yangınlarına Neden Olan Sosyo-ekonomik Faktörlerin Belirlenmesi. Batı Akdeniz Ormancılık Araştırma Müdürlüğü, Teknik Bülten No: 40, Antal-ya
16. Donovan, G., H., Prestemon, J., P., Gebert, K., 2011. The effect of newspaper coverage and political pressure on wildfire supp-ression costs. Society & Natural Resources 24, 785-798. Doi: 10.1080/ 08941921003649482
17. Daşdemir, İ., Aydın, F., Ertuğrul, M., 2020. Multidimensional Analysis of Factors Affecting the Large Forest Fire Danger in Turkey. Şu eserde: Advances in Environmental Research (vol. 75). Justin A. Daniels (ed.), Nova Science Publishers Inc. p:85-119
18. Eker, Ö., Abdurrahmanoğlu, D.M., 2018. Orman yangınlarıyla mücadele harcamalarının analizi: Kahramanmaraş Orman Bölge Müdürlüğü Örneği. Turkish Journal of Forest Science, 2(1): 34-48
19. Eker, Ö.; Abdurrahmanoğlu, D.M., 2022. Kahramanmaraş Orman Bölge Müdürlüğü’nde orman yangın söndürme ekiplerinin iş tatmini üzerine bir araştırma. Turkish Journal of Forest Science, 6: 339-359
20. Engür, O., 2001. Orman işlerinde kişisel koruyucu ekipmanlar. İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi. 51(1): 89-101
21. Erdönmez, C., Atmiş, E., Yurdakul Erol, S., Tutmaz, V., Kurdoğlu, O., 2023. Orman yangınları ile ilgili yasal ve yönetsel dü-zenlemelerin değerlendirilmesi. Şu eserde: Orman Yangınları. (Editörler) Kavgacı, A., Başaran, M.. Türkiye Ormancılar Derne-ği, s. 74-100, Ankara
22. Ergün, O., F., 2023. Türkiye’de orman yangınları ve gönüllülük. Acil Yardım ve Afet Bilimi, 3(1): 7-14
23. FAO, 2022. FAO Strategy on Forest Fire Management. fao.org/forestry/49772-0e64392e1b16124967bab33b6cbd84417.pdf (Ziyaret tarihi: )
24. Freire, I., V., dos Santos, D., P., Ribeiro, Í., J., S., dos Santos, C., S., da Silva Coqueiro, R., Casotti, C., A., Pereira, R. 2021. Nutritional Profile and Serum Uric Acid are Associated with Metabolic Syndrome in Community-dwelling Older Adults: A Cross-sectional Study. European Journal of Geriatrics and Gerontology, 3(1):4-11. Doi: 10.4274/ejgg.galenos.2020.378.
25. Geray, A., U., 199. Bir Hiç İçin 45 Milyon Dolar, 12.10.1999 tarihli Cumhuriyet Gazetesi
26. Gümüş, S., Türk, Y., 2011. Orman yangın işçilerinde işçi sağlığı ve güvenlik verilerinin tespitine yönelik araştırma. Düzce Üniversitesi Orman Fakültesi Ormancılık Dergisi, 7: 1-9
27. Güngöroğlu, C., Özkara, Z., U., Tutmaz, V., 2024. Türkiye’de orman yangın yönetimi: sorunlar ve çözüm önerileri. Memleket Siyaset Yönetim, 19(43): 517-570. Doi.org/10.56524/msydergi.1565981
28. Jones, R. 2018. Igniting the statistical spark in the social sciences. Cardiff University, 316p. https://orca.cardiff.ac.uk/id/eprint/111418 (Ziyaret tarihi: 22.08.2025)
29. Kalaycı, Ş. (Ed.), 2016. SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri. Asil Yayın Dağıtım. Ankara
30. Kete, S., 2023. Local community participation and volunteerism in wildfire area management: A systematic review. Turkish Journal of Forestry, 24(3): 251-261. Doi: 10.18182/tjf.1278432
31. Kılıç, H., 2012. Orman Yangınları ve İnsan İlişkisi: Antalya Orman Bölge Müdürlüğü Örneği. Çankırı Karatekin Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Çankırı
32. Koşdemir Ay, Z., Ay, N., Güler, K., H., 2014. Antalya Orman Bölge Müdürlüğü’nde Orman Yangınlarında Çalışan İşçilerin Çalışma Koşulları ve İş Doyumu Düzeylerinin Belirlenmesi. Batı Akdeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Proje Sonuç Raporu, Antalya
33. Köçer, M., S., Aslan, R., 2023. Gönüllü arama kurtarma ekiplerinin orman yangınlarındaki tahliye deneyimleri: 2021 Akdeniz orman yangınları. Afet ve Risk Dergisi, 6(3): 829-851. Doi: 10.35341/afet.1236021
34. Küçükosmanoğlu, A., 1994. Türkiye’de orman yangınlarının önlenmesinde eğitimin yeri ve önemi. Orman Mühendisliği, 31(9-10-11-12): 16-20
35. McCaffrey, S., Toman, E., Stidham, M., Shindler, B., 2013. Social science research related to wildfire management: an over-view of recent findings and future research needs. International Journal of Wildland Fire, 22(1): 15-24. Doi:10.1071/wf11115.
36. Moseley, D., 2018. Dozer Boss: How firefighters are using bulldozers to combat wildfires. Firefighting in Canada. firefightin-gincanada.com (Ziyaret tarihi: 05.09.2025)
37. NIFC, 1996. Wildland Fire Suppression Tactics Reference Guide. National Interagency Fire Center (NIFC). The National Wildfire Coordinating Group Training Working Team, PMS 465, NFES 1256, coloradofirecamp.com/suppression-tactics/suppression-tactics-guide.pdf (Ziyaret tarihi: 05.09.2025)
38. OGM, 1995. Orman Genel Müdürlüğü. Orman Yangınlarının Önlenmesi ve Söndürülmesinde Uygulama Esasları. Tebliğ No: 285, Ankara
39. OGM, 2003, Orman Yangınlarıyla Mücadele 2003 Yılı Eylem Planı. Ankara
40. OGM, 2012, Orman Yangınlarıyla Mücadele 2012 Yılı Eylem Planı. Ankara
41. OGM, 2023, Orman yangınlarıyla mücadele faaliyetleri 2023 yılı değerlendirme raporu. Ankara
42. OGM, 2024, Orman Yangınlarıyla Mücadele Faaliyetleri 2024 Yılı Değerlendirme Raporu. Ankara
43. OGM, 2025a, Orman Genel Müdürlüğü bilgi notu (27. 07.2025), Ankara
44. OGM, 2025b, Orman Yangınlarıyla Mücadele 2025 Yılı Eylem Planı. Ankara
45. Ok, K. 2025. Orman yönetimi sloganlarla, her yere geçerli reçete veya şablonlarla yapılabilecek bir iş değildir. Yeşil Vatan Koru-yucuları, 2 (4): 10-26
46. Özden, S., Kılıç, H., Ünal, H., E., Birben, Ü., 2012. Orman Yangını İnsan İlişkisi. Türkiye Ormancılar Derneği Yayını, Ankara
47. R.G., 1956. Resmî Gazete. Orman Kanunu. Yayınlandığı Resmî Gazete: 08 Eylül 1956, Sayı: 9402, Yayımlandığı Düsturun Tertibi: 3, Cildi: 37, s. 2457
48. R.G., 1976. Resmî Gazete. Orman Yangınlarının Önlenmesi ve Söndürülmesinde Görevlilerin Görecekleri İşler Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete: 09 Ekim 1976, No: 15729, Yayımlandığı Düsturun Tertibi: 5, Cildi: 15, s. 3418
49. R.G., 2018a. Resmî Gazete. Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi. Resmî Gazete Tarihi: 15.07.2018, Resmî Gazete Sayısı: 30479
50. R.G., 2018b. Resmî Gazete. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapıl-masına Dair Kanun. Kanun No: 7139, Resmî Gazete Tarihi: 28.04.2018, Resmî Gazete Sayısı: 30405
51. R.G., 2019. Resmî Gazete. Orman Yangınlarıyla Mücadelede Görev Yapan Gönüllüler Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete Tarihi: 11.09.2019, Sayısı: 30885
52. Sayın, S., Güney, C., O., Sarı, A., 2014. Orman yangınlarında iş sağlığı ve güvenliği. SDÜ Orman Fakültesi Dergisi, 15: 168-175
53. Şafak, İ., Eker, M., Başar, H., Okumuş, S., 2022. Ormancılıkta iş tanımının önemi (Hizmet vasıtası şoförü örneği). Ormancılık Araştırma Dergisi, 9 (Özel Sayı):55-66. Doi.org/10.17568/ogmoad.1088806
54. Şafak, İ., Okan, T., Karademir, D., 2023. Perceptions of Turkish forest firefighters on in-service trainings. Fire, 6: 38. Doi.org/10.3390/fire6020038
55. Şafak, İ., 2024. Development of a scale for recruitment of forest fire workers using confirmatory factor analysis. International Journal of Wildland Fire, 33: WF24094. Doi:10.1071/WF24094
56. Şafak, İ., Karademir, D., Okan, T., 2024. An assessment of Turkish forest fire workers’ thoughts on occupational health and safety. Croatian Journal of Forest Engineering. 45 (2): 403-419. Doi.org/10.5552/crojfe.2024.2274
57. Şafak, İ., 2025. Gönüllülük sisteminin orman yangınlarıyla mücadele kapsamında değerlendirilmesi. Ormancılık Araştırma Dergisi, 12(2): 170-187. Doi.org/10.17568/ogmoad.1726999
58. Şentürk, S., Şafak, İ., Göksu, E., Topal, İ., Taban, Y., 2017. Orman Yangınlarıyla Mücadelede Çalışan Personelin Karşılaştığı Tehlike ve Riskler, Proje Sonuç Raporu. Proje No: 15.5602/2014-2016-2017. Ege Ormancılık Araştırma Enstitüsü, İzmir
59. Şenyaz, A., 2000. Yangına Karşı Koruma Sistemlerinin Ekonomik Analizi, İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Dok-tora Tezi. İstanbul
60. TOD, 2022. Türkiye Ormancılar Derneği. Türkiye Ormancılığı 2022: Türkiye’de Ormansızlaşma ve Orman Bozulması. (Editör: Erdoğan, A.). Ankara
61. Turan, Ö., 2019. Orman Yangınları ve İnsan İlişkilerinin Farklı İlgi Grupları Açısından İncelenmesi, Artvin Çoruh Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Artvin
62. USDA, 2011. A National Cohesive Wildland Fire Management Strategy, U.S. Department of Agriculture (USDA); Department of the Interior, Office of Wildland Fire Coordination. forestsandrange-lands.gov/documents/strategy/reports/1_CohesiveStrategy03172011.pdf (Ziyaret Tarihi: 05.09.2025)
63. Ünver, S., O., Acar, H., H., 2017. Orman yangın işçilerinin iş kıyafetlerinden memnuniyet düzeylerinin değerlendirilmesi. Journal of the Faculty of Forestry Istanbul University, 67(1): 93-102.
64. Yılmaz, E., Kayacan, A., Güler, K. H., 2019. Orman içi ve kenarı yerleşimlerde orman yangınları tehlike oranlaması modeli: Antalya Orman Bölge Müdürlüğü örneği. Ormancılık Araştırma Dergisi, 6(1): 1-14. Doi.org/10.17568/ogmoad.425476
65. Yılmaz, E., Koçak Z., Coşgun U., Ay Z., Bilgin F., Şafak, İ., 2012a. Orman Yangınları Yönetiminin Bütünleyici Karmaşıklık Yöntemiyle Değerlendirilmesi. Doğu Akdeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü, Teknik Bülten No: 41. Tarsus. ISBN:978-605-4610-34-1
66. Yılmaz, E., Topal, A., Keleş, H., 2012b. Farklı Toplum Kesimlerinin Orman Yangınları Yönetimine Yönelik Bilgi, Görüş ve Deneyimlerinin Belirlenmesi, Mersin ili örneği. Akdeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü, Teknik Bülten, 42, Tarsus-Mersin
67. Zietsman, J., Zamba, A.A, Narisoa, A., … 2018. SADC Regional Guideline for Forest Fire Management. Southern African Development Community (SADC), Japan International Cooperation Agency (JICA)