Türkiye’de Enflasyonun Ekonometrik Olarak İncelenmesi (1982-2002)

Fiyatlar genel seviyesinin sürekli olarak yükselmesi şeklinde tanımlanabilen Enflasyon, uzun yıllar Türkiye’de kamunun her kesimini etkilemesi nedeniyle önemli bir sorun olarak gündemin ilk sıralarında yer almıştır. Bu nedenle enflasyonu ortaya çıkaran ekonomik faktörlerin ve etkilerinin belirlenmesi son derece önemlidir. Bu çalışmada; 1982-2002 dönemi itibariyle enflasyonun değişimi bazı ekonomik faktörlerle (para arzı, nominal ücretler, döviz kuru, petrol fiyatı, kamu bütçe açığı) birlikte ekonometrik olarak incelenmeye çalışılmıştır. 1982-2002 dönemi gözlemlerine dayalı olarak oluşturulan çoklu doğrusal regresyon modelinde; modele dahil edilen bağımsız değişkenler arasında çoklu bağıntının görülmesi nedeniyle, yanlı bir kestirim yöntemi olan Ridge Regresyon
Yöntemi ile model parametrelerinin kestirimleri elde edilmiştir. Ridge Regresyon Yöntemi ile çoklu bağıntıdan arındırılmış modele göre, ilgili dönemde fiyat artışları üzerinde en fazla döviz kurundaki değişimler etkili olmuştur. Bu değişkeni önem sırasına göre para arzı ve ücretler izlemiştir. Bu bağlamda enflasyonla mücadelede yürütülmekte olan son dönem çalışmaların; para arzı artış hızını yavaşlatıcı, vergi kaçakçılığını önleyici önlemlerle destekli olarak sürdürülmesi yararlı olacaktır.

The inflation which is defined as the permanent increase of general price level, takes the first place as an important problem of calendar because of public which effects all parts in Turkey. For this reason the determination of economic factors and its effects that expose inflation is so important. In this study; the change of inflation with some economic factors ( money supply, nominal wages, exchange rate, oil prices, and government deficit ) as a period of 1982 – 2002 is tried to be searched by the help of econometrics. In the model of multi linear regression which is constructed according to observation 1982 – 2002 term; for the reason of multi – collinearity has diagnosis between the independent variables that are included to the model, the model parameter’s estimation is obtained by the method of Ridge Regression which is a biased estimation method. According to the model which is remove from multi – collinearity with a Ridge Regression Method, the most effective thing on the increasing prices corresponding term were the changes on the exchange rates. According to the importance sequance, money supply and wages follow this variable. In this context it is useful that last term studies which are executed to truggle with inflation; to be continued supportedly with measures to slow down the acceleration of money supply, and to prevent tax smuggling.