Çocuklara Yönelik Toplumsal Cinsiyet Kalıpyargıları Ölçeğinin Ebeveyn Örnekleminde Geliştirilmesi ve Psikometrik Özellikleri

Hatice Işık; Başak Şahin Acar

doi:10.17494/ogusbd.1428227

TR EN

Çocuklara Yönelik Toplumsal Cinsiyet Kalıpyargıları Ölçeğinin Ebeveyn Örnekleminde Geliştirilmesi ve Psikometrik Özellikleri

Öz

Bu çalışma, ebeveynlerin çocuklara yönelik toplumsal cinsiyet kalıpyargılarını değerlendiren bir ölçek geliştirmeyi ve bu ölçeğin psikometrik özelliklerini incelemeyi hedeflemektedir. Çalışma, iki farklı ebeveyn örnekleminde (N = 597 ve N = 306) yürütülmüştür. Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri, kız ve oğlan çocukları için dört farklı boyut altında toplam 25 maddeyi işaret etmiştir. Ebeveynlerin kız ve oğlan çocuklarından beklentileri, toplumsal cinsiyet kalıpyargıları bağlamında teşvik edilen ve yasaklanan olarak birbirinden ayrılmıştır. Ölçeğin geçerlik ve güvenirliği, yapılan analizlerle desteklenmiştir. Bu bağlamda, ölçek, ebeveynlerin günlük yaşamda kız ve oğlan çocuklarından toplumsal cinsiyete dayalı beklentilerini anlamada ve bu beklentilerin gelişimsel süreçle ilişkisini araştırmada önemli bir araç olarak öne çıkmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Toplumsal cinsiyet rolleri, Kalıpyargılar, Ebeveynler, Çocuklar

Kaynakça

Ali, T. S., Ali, S. S., Nadeem, S., Memon, Z., Soofi, S., Madhani, F., Karim, Y., Mohammed, S., ve Bhutta, Z. A. (2022). Perpetuation of gender discrimination in Pakistani society: Results from a scoping review and qualitative study conducted in three provinces of Pakistan. BMC Women's Health, 22(1), 1-21. https://doi.org/10.1186/s12905-022-02011-6
Ariyani, E. D. ve Hadiani, D. (2019). Gender differences in students' interpersonal communication. Responsible Education, Learning and Teaching in Emerging Economies, 1(2), 67-74. https://doi.org/10.26710/relate.v1i2.1125
Bentler, P. M. (1990). Comparative fit indexes in structural models. Psychological Bulletin, 107(2), 238–246. https://doi.org/10.1037/0033-2909.107.2.238
Blakemore, J. E. O., ve Hill, C. A. (2008). The child gender socialization scale: A measure to compare traditional and feminist parents. Sex Roles, 58(3–4), 192– 207. https://doi.org/10.1007/s11199-007-9333-y
Blakemore, J. E. O., Berenbaum, S. A., ve Liben, L. S. (2009). Gender development. In Psychology Press. New York, NY: Psychology Press.
Bronfenbrenner, U. (1977). Toward an experimental ecology of human development. American Psychologist, 32(7), 513–530. https://doi.org/10.1037/0003-066X.32.7.513
Bronfenbrenner, U. (1992). Ecological systems theory. R. Vasta (Ed.), Six theories of child development: Revised formulations and current issues (s. 187–249) içinde. Jessica Kingsley Publishers.
Burge, P. L. (1981). Parental child-reading sex-role attitudes related to social issue sexrole attitudes and selected demographic variables. Home Economics Research Journal, 9(3), 193–199. https://doi.org/10.1177/1077727X8100900302
Canal, P., Garnham, A. ve Oakhill, J. (2015). Beyond gender stereotypes in language comprehension: Self sex-role descriptions affect the brain’s potentials associated with agreement processing. Frontiers in Psychology, 6, 1–17. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2015.01953
Čaňo, T. and Hofmeister, H. (2022). The intergenerational transmission of gender: Paternal influences on children's gender attitudes. Journal of Marriage and Family, 85(1), 193-214. https://doi.org/10.1111/jomf.12863

Castaño, A. M., Gómez, Y. F., ve Izquierdo, A. L. G. (2019). “Why can’t i become a manager?”—A systematic review of gender stereotypes and organizational discrimination. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(10), 1813. https://doi.org/10.3390/ijerph16101813
Chen, I., Zhang, H., Wei, B., ve Guo, Z. (2019). The model of children's social adjustment under the gender‐roles absence in single‐parent families. International Journal of Psychology, 54(3), 316-324. https://doi.org/10.1002/ijop.12477
Chen, I. J., Wang, X., Sun, Z., Yang, M. Ve Tang P. (2023). Intergenerational transmission of parental child-rearing gender-role attitudes and its influence on gender roles in single-parent families. [Yayınlanmak üzere gönderilen makale]. BMC Psychology. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-2971842/v1
del Río, M. F., Strasser, K., Cvencek, D., Susperreguy, M. I., ve Meltzoff, A. N. (2019). Chilean kindergarten children’s beliefs about mathematics: Family matters. Developmental Psychology, 55(4), 687–702. https://doi.org/10.1037/dev0000658
Dulla, N., ve Priyadarshini, S. (2021). Gendered parenting influence on children’s socialization to gender stereotype in marital life. Rupkatha Journal on Interdisciplinary Studies in Humanities, 13(1), 1-19. https://dx.doi.org/10.21659/rupkatha.v13n1.28
Freeman, N. K. (2007). Preschoolers’ perceptions of gender appropriate toys and their parents’ beliefs about genderized behaviors: Miscommunication, mixed messages, or hidden truths? Early Childhood Education Journal, 34(5), 357– 366. https://doi.org/10.1007/s10643-006-0123-x
Glick, P., ve Fiske, S. T. (1997). Hostile and benevolent sexism: Measuring ambivalent sexist attitudes toward women. Psychology of Women Quarterly, 21(1), 119–135. https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.1997.tb00104.x
Glick, P., ve Fiske, S. T. (1999). The ambivalence toward men inventory. Psychology of Women Quarterly, 23(3), 519–536. https://doi.org/10.1111/j.1471-6402.1999.tb00379.x
Halpern, H. P., ve Perry-Jenkins, M. (2016). Parents’ gender ideology and gendered behavior as predictors of children’s gender-role attitudes: A longitudinal exploration. Sex Roles, 74(11–12), 527–542. https://doi.org/10.1007/s11199-015-0539-0
Heinze, J. E., Heinze, K. L., Davis, M. M., Butchart, A. T., Singer, D. C., ve Clark, S. J. (2014). Gender role beliefs and parents’ support for athletic participation. Youth and Society, 49(5), 1–24. https://doi.org/10.1177/0044118X14553580
Hoffman, L. W., ve Kloska, D. D. (1995). Parents' gender-based attitudes toward marital roles and child rearing: Development and validation of new measures. Sex Roles, 32(5-6), 273-295. https://doi.org/10.1007/BF01544598
Horn, J. L. (1965). A rationale and test for the number of factors in factor analysis. Psychometrica, 30(2), 179–185. https://doi.org/10.1007/BF02289447
Işık, H. (2014). How third grade female students and their mothers perceice gender streotypes and parents restrictions based on gender stereotypic expectations: A within-culture comparision in Turkey. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Middle East Technical University.
Jacques, K. P., Feinstein, B. A., Darling, A. K., ve Humphreys, K. L. (2022). An analogue study investigating differential parenting of gender conforming and nonconforming boys. Archives of Sexual Behavior, 51(7), 3569-3581. https://doi.org/10.1007/s10508-022-02388-3
Joreskog, K. G., ve Sorbom, D. (1984). Advances in factor analysis and structural equation models. Lanham: Rowman & Littlefield Publishers.
Koenig, A. M. (2018). Comparing prescriptive and descriptive gender stereotypes about children, adults, and the elderly. Frontiers in Psychology, 9, 1–13. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.01086
Kollmayer, M., Schultes, M. T., Schober, B., Hodosi, T., ve Spiel, C. (2018). Parents’ judgments about the desirability of toys for their children: Associations with gender role attitudes, gender-typing of toys, and demographics. Sex Roles, 79(5-6), 329–341. https://doi.org/10.1007/s11199-017-0882-4
Krueger, J. (2001). The psychology of social categorization. N. J. Smelser ve P. B. Baltes (Eds.), International encyclopedia of the social & behavioral sciences (1. Baskı., Vol. 12, s. 14219–14223) içinde. Oxford: Elsevier.
Maccoby, E. E. (1988). Gender as a social category. Developmental Psychology, 24(6), 755–765. https://doi.org/10.1177/030639686600800101
MacMullin, L. N., Bokeloh, L. M., Nabbijohn, A. N., Santarossa, A., van der Miesen, A. I., Peragine, D. E., ve VanderLaan, D. P. (2021). Examining the relation between gender nonconformity and psychological well-being in children: The roles of peers and parents. Archives of sexual behavior, 50, 823-841. https://doi.org/10.1007/s10508-020-01832-6
Martin, C. L. (1995). Stereotypes about children with traditional and nontraditional gender roles. Sex Roles, 33(11–12), 727–751. https://doi.org/10.1007/BF01544776
Prentice D. A., ve Carranza E. (2002). What women and men should be, shouldn’t be, are allowed to be, and don’t have to be: The contents of prescriptive gender stereotypes. Psychology of Women Quarterly, 26, 269–281. https://doi.org/10.1111/1471-6402.t01-1-00066
Retelsdorf, J., Schwartz, K., ve Asbrock, F. (2015). “Michael can’t read!” Teachers’ gender stereotypes and boys’ reading self-concept. Journal of Educational Psychology, 107(1), 186–194. https://doi.org/10.1037/a0037107
Sakalli-Uǧurlu, N. (2002). Çelişik Duygulu Cinsiyetçilik Ölçeǧi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Türk Psikoloji Dergisi, 17(50), 47–58
Sakallı-Uğurlu, N. (2008). Erkeklere İlişkin Çelişik Duygular Ölçeği’nin Türkçe’ye uyarlanması. Türk Psikoloji Yazıları, 11(21), 1–11.
Salla, M. and Feixas, G. (2023). Dyadic effects of interpersonal perception on the quality of couple relationships: idealization and accuracy matter. Journal of Marital and Family Therapy, 49(2), 463-480. https://doi.org/10.1111/jmft.12633
Sanborn-Overby, U. A., ve Powlishta, K. K. (2020). Differential reactions to male and female gender-role violations: Testing the sexual orientation hypothesis. Archives of Sexual Behavior, 49(7), 2531-2546. https://doi.org/10.1007/s10508-020-01803-x
Shutts, K., Banaji, M. R., ve Spelke, E. S. (2010). Social categories guide young children’s preferences for novel objects. Developmental Science, 13(4), 599– 610. https://doi.org/10.1111/j.1467-7687.2009.00913.x
Spivey, L., Huebner, D., ve Diamond, L. (2018). Parent responses to childhood gender nonconformity: effects of parent and child characteristics. Psychology of Sexual Orientation and Gender Diversity, 5(3), 360-370. https://doi.org/10.1037/sgd0000279
Sullivan, J., Ciociolo, A., ve Moss-Racusin, C. A. (2022). Establishing the content of gender stereotypes across development. Plos one, 17(7), e0263217. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0263217
Sümer, N. (2000). Yapısal eşitlik modelleri: Temel kavramlar ve örnek uygulamalar. Türk Psikoloji Yazıları, 3(6), 49–74
Triana, M. d. C., Jayasinghe, M., Pieper, J. R., Delgado, D. M., ve Li, M. (2018). Perceived workplace gender discrimination and employee consequences: A meta-analysis and complementary studies considering country context. Journal of Management, 45(6), 2419-2447. https://doi.org/10.1177/0149206318776772
van de Rozenberg, T. M., van der Pol, L. D., van Esveld, S., Groeneveld, M. G., Kroes, A. D., ve Mesman, J. (2024). The role of parents in predicting gender‐stereotypic attitudes towards HEED occupations and gender‐stereotypic interest in these careers. European Journal of Social Psychology. https://doi.org/10.1002/ejsp.3029
Velde, S., Delaruelle, K., Eekert, N., ve Bracke, P. (2020). Perceived group discrimination based on one’s gender and the gender gap in depression in Europe. Scandinavian Journal of Public Health, 49(6), 598-605. https://doi.org/10.1177/1403494820939024
Yang, L., Yu, L., Kandasamy, K., Shi, F., ve Zhang, W. (2022). Non-pathological psychological distress among mainland Chinese in Canada and its sociodemographic risk factors amidst the pandemic. Healthcare, 10(11), 2326. https://doi.org/10.3390/healthcare10112326
Zhang, I. W. (2000).Relative study among parents’ gender role, rearing attitude and students’ academic orientation, academic achievement in Tainan. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi] Tainan Normal College.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Cinsel Gelişim, Sosyal Gelişim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hatice Işık ^*
0000-0001-9666-0799
Türkiye

Başak Şahin Acar
0000-0001-9312-515X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Temmuz 2024

Gönderilme Tarihi

30 Ocak 2024

Kabul Tarihi

30 Mart 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 25 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.17494/ogusbd.1428227

IZ

https://izlik.org/JA67MS28CR

APA

Işık, H., & Şahin Acar, B. (2024). Çocuklara Yönelik Toplumsal Cinsiyet Kalıpyargıları Ölçeğinin Ebeveyn Örnekleminde Geliştirilmesi ve Psikometrik Özellikleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(2), 257-275. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1428227

AMA

1.Işık H, Şahin Acar B. Çocuklara Yönelik Toplumsal Cinsiyet Kalıpyargıları Ölçeğinin Ebeveyn Örnekleminde Geliştirilmesi ve Psikometrik Özellikleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2024;25(2):257-275. doi:10.17494/ogusbd.1428227

Chicago

Işık, Hatice, ve Başak Şahin Acar. 2024. “Çocuklara Yönelik Toplumsal Cinsiyet Kalıpyargıları Ölçeğinin Ebeveyn Örnekleminde Geliştirilmesi ve Psikometrik Özellikleri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25 (2): 257-75. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1428227.

EndNote

Işık H, Şahin Acar B (01 Temmuz 2024) Çocuklara Yönelik Toplumsal Cinsiyet Kalıpyargıları Ölçeğinin Ebeveyn Örnekleminde Geliştirilmesi ve Psikometrik Özellikleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25 2 257–275.

IEEE

[1]H. Işık ve B. Şahin Acar, “Çocuklara Yönelik Toplumsal Cinsiyet Kalıpyargıları Ölçeğinin Ebeveyn Örnekleminde Geliştirilmesi ve Psikometrik Özellikleri”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 25, sy 2, ss. 257–275, Tem. 2024, doi: 10.17494/ogusbd.1428227.

ISNAD

Işık, Hatice - Şahin Acar, Başak. “Çocuklara Yönelik Toplumsal Cinsiyet Kalıpyargıları Ölçeğinin Ebeveyn Örnekleminde Geliştirilmesi ve Psikometrik Özellikleri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 25/2 (01 Temmuz 2024): 257-275. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1428227.

JAMA

1.Işık H, Şahin Acar B. Çocuklara Yönelik Toplumsal Cinsiyet Kalıpyargıları Ölçeğinin Ebeveyn Örnekleminde Geliştirilmesi ve Psikometrik Özellikleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2024;25:257–275.

MLA

Işık, Hatice, ve Başak Şahin Acar. “Çocuklara Yönelik Toplumsal Cinsiyet Kalıpyargıları Ölçeğinin Ebeveyn Örnekleminde Geliştirilmesi ve Psikometrik Özellikleri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 25, sy 2, Temmuz 2024, ss. 257-75, doi:10.17494/ogusbd.1428227.

Vancouver

1.Hatice Işık, Başak Şahin Acar. Çocuklara Yönelik Toplumsal Cinsiyet Kalıpyargıları Ölçeğinin Ebeveyn Örnekleminde Geliştirilmesi ve Psikometrik Özellikleri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Temmuz 2024;25(2):257-75. doi:10.17494/ogusbd.1428227

Cited By

Kadınların Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutumu ile Cinsel Öz-Yeterlilikleri Arasındaki İlişki

Advances in Women’s Studies

https://doi.org/10.51621/aws.1460927

Çocuklara Yönelik Toplumsal Cinsiyet Kalıpyargıları Ölçeğinin Ebeveyn Örnekleminde Geliştirilmesi ve Psikometrik Özellikleri

Çocuklara Yönelik Toplumsal Cinsiyet Kalıpyargıları Ölçeğinin Ebeveyn Örnekleminde Geliştirilmesi ve Psikometrik Özellikleri

Öz

Anahtar Kelimeler

Development and Psychometric Properties of the Gender Stereotypes towards Children Scale in a Parent Sample

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Kadınların Toplumsal Cinsiyet Rolleri Tutumu ile Cinsel Öz-Yeterlilikleri Arasındaki İlişki