Aile Teorisinin Yeniden Değerlendirilmesi: Devletlerin Kökenine Dair Bir Analiz

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı, 2130 - 2144, 30.12.2025

Alper Gülbay

Öz

Bu çalışma, devletlerin ortaya çıkışını açıklayan kuramlardan biri olan aile teorisini tarihsel ve teorik bağlamda yeniden değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın araştırma sorusu, patriarkal ailenin devletlerin merkeziyetçi ve otoriter yapılanmasını ne ölçüde şekillendirdiği ve aile teorisinin modern devlet oluşumunu açıklamada yeterli olup olmadığıdır. Nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizine dayanan çalışmada, siyasi düşünürlerin eserleri ve akademik literatür tematik biçimde incelenmiştir. Bulgular, aile teorisinin geleneksel devletleri ve ilk siyasal yapılanmaları açıklamada anlamlı olduğunu, aile içindeki otoriter anlayışın devlet mekanizmasına aktarıldığını göstermiştir. Ancak modern devletin oluşumunda, küreselleşme, ekonomik, toplumsal ve kültürel temelli dinamiklerin belirleyiciliğinin artması sonucu teorinin açıklayıcı gücünün azaldığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak çalışma, aile teorisinin tarihsel geçerliliğini koruduğunu, ancak modern devlet kuramları karşısında sınırlı bir açıklama gücüne sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Aile Teorisi , Ataerkillik , Devletin Kökeni , Siyasi Otorite , Modern Devlet

Revisiting the Family Theory: An Analysis on the Origins of States

Öz

This study reassesses family theory, one of the origins of the state, by examining its explanatory capacity from a historical and theoretical standpoint. The research seeks to determine how patriarchal family structures influenced the formation of centralized and authoritarian political systems and whether family theory remains adequate for explaining the emergence of the modern states. The study employs document analysis and thematic examination of the works of major political thinkers alongside relevant scholarly literature. The study also adopts a qualitative research design. The findings indicate that family theory offers a meaningful framework for understanding early political structures, demonstrating that patriarchal authority within the family was transferred to state mechanisms. However, the explanatory value of family theory diminishes in modern contexts, where globalization and economic, social, and cultural transformations become decisive in shaping state institutions. The study concludes that while family theory retains historical relevance, it holds limited explanatory power in contemporary political analysis and should therefore be considered a complementary rather than a primary theoretical approach to understanding modern state formation.

Anahtar Kelimeler

Family Theory , Patriarchy , Origin of the State , Political Authority , Modern State

Kaynakça

• Aksu, Ş. (2006). Hegel ve Tarih Felsefesi. Ankara: Anı Yayıncılık.
• Baler, H. (2024). Evrimsel Psikoloji Bağlamında Toplum Sözleşmesi Kuramcılarında Devletin Kökeni: Hobbes ve Rousseau (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Ankara.
• Bilgiç, H.M. ve Sezer, E. (2023). Otoriter Rejimlerde Meşruiyet Araçları, Anadolu Strateji Dergisi, 5(2), 1-9. Bumin T. (1987). Hegel, İstanbul: Alan Yayıncılık.
• Çakır, S., 2008, “Kapitalizm ve Patriyarkaya Karşı: Sosyalist Feminizm”, Toplum ve Demokrasi, 2 (4), Eylül-Aralık, s. 185-196.
• Çiftçi, A., Yılmaz, N. (2013). İbn Haldun'un Siyaset Teorisi ve Siyasal Sistem Sınıflandırması. Turkish Studies, 8/7. 83-93.
• Çöllü, İ. (2019). Devletin Kökenleri ve Gelişimiyle İlgili Teoriler (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
• Dinçkol B. (2017). Atina Demokrasisinden Roma Cumhuriyetine - "Demos"tan "Populus Romanus"a From Democracy Of Athens To The Republic Of Rome– From "Demos" To "Populus Romanus". Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 23(3), 751 – 765.
• Düvenci, S. (2018a). Devletin Köken Teorileri Açısından Devleti Doğuran Etmenler: Çeşitli Uygarlıklar ve Topluluklar Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 1(2), 66-93.
• Düvenci, S. (2018b). Devletin Köken Teorileri Açısından Devleti Doğuran Etmenler (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi, Kocaeli.
• Ekiz, S. (2020). Jean Bodin’in Siyaset Felsefesinde Devlet ve Egemenlik. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 22 (2), 633-691.
• Erdoğan, M. (2004). Anayasal Demokrasi. Ankara: Siyasal Kitabevi.
• Erözden, O. (1997). Ulus-Devlet. Ankara: Dost Kitabevi.
• Fettahoğlu, S. (2004). Konfüçyüs ve Öğretisi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 16 (16), 305-324.
• Göze, A. (2013). Siyasal Düşünceler ve Yönetimler. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım.
• Gözler, K. (2024). Anayasa Hukukuna Giriş. Bursa: Ekin Basın Yayın Dağıtım.
• Güngör, C. (2011). Marsilius'un Siyaset Kuramı: Defensor Pacis Üzerine. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 15(4), 327-378.
• Haldun, İ. (2007). Mukaddime. İstanbul: Dergah Yayınları.
• Hall, J. ve Ikenberry, G.J., (2000). Devlet. Ankara: Doruk Yayımcılık.
• Heywood, A. (2022). Siyaset Teorisine Giriş. İstanbul: Küre Yayınları.
• Kalaycıoğlu, E. (2024). Otoriter Hükümet ve Liderin Karşılaştığı İkilemler Üzerine. İktisat ve Toplum Dergisi, 164, 30-34.
• Kalkır, N. (2018). Konfuçyüs’ün yönetim anlayışı üzerine bir analiz. Current Research in Social Sciences, 4(3), 97-107.
• Kapani, M. (2021). Politika Bilimine Giriş. Ankara: Serbest Akademi.
• Karataş, C., Y. (2017). Çağdaş Feminist Kuramlar Açısından Feminist Öznenin İmkânı. Felsefe Arkivi. 47 (2), 1-24.
• Kızılçelik, S. (2003). Küreselleşme ve Sosyal Bilimler. Ankara: Anı Yayıncılık.
• Kongar, E. (2013). 21. Yüzyılda Türkiye. İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Kotan, C. (2016). Modern Dünya Sistemi Teorisi Bağlamında Modern Devletin Özellikleri. Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi, 2(1), 11-25.
• Laski, H. (1966). Devlet. İstanbul: Köprü Yayınları.
• MacKinnon, C., A. Toward a Feminist Theory of the State, Harvard University Press, 1989.
• Morgan, L.M. (1994). Eski Toplum I. İstanbul: Payel Yayınları.
• Okay, B. (2004). Konfuçyüs. İstanbul: Okyanus Yayıncılık.
• Oppenheimer, F. (1997). Devlet. İstanbul: Engin Yayıncılık.
• Özer, M.A ve Kartal, M. (2023). Devletin Kökenine Yönelik İrade ve Olgu Kuramlarına Dair Değerlendirme. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi. 7(1), 163-184.
• Pateman, C. (1988). The Sexual Contract. Redwood City: Stanford University Press.
• Platon. (2024). Devlet. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Poggi, G. (2008). Devlet-Doğası, Gelişimi ve Geleceği. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Ross, D. (2002). Aristoteles. İstanbul: Kabalcı Yayınevi.
• Sander, O. (2014). Siyasi Tarih-İlkçağlardan 1918’e. Ankara: İmge Kitabevi.
• Soysal, M. (1997). Anayasanın Anlamı. İstanbul: Gerçek Yayınevi.
• Şengöz, M. (2024). Liderler ve Rejimlerin Ülkelerin Dış Politika Strateji ve Pratiklerine Etkisi. Journal of Economics and Political Sciences, 4(2), 107-120.
• Teziç, E. (2021). Anayasa Hukuku. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım.
• Tosun, T. (2007). Devlet: Nereden Nereye? Uluslararası Politikayı Anlamak. (1. Baskı, s. 1-42) içinde. Alfa Yayınları.
• Tunçay, M. (2004). Batı’da Siyasal Düşünceler Tarihi. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Turğut, M. (2019). Thomas Hobbes ve John Locke'ta Devletin Kökeni ve Devlet-Yurttaş İlişkisi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Mersin Üniversitesi, Mersin.
• Türkiye Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi. (t.y.). Anayasa. https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/anayasa/
• Ünalır, M. (2021). İbn Haldun’a Göre Toplum ve Devlet. Din Sosyolojisi Araştırmaları Dergisi, 1(1), 63-82.
• Walby, S. (1990). Theorizing Patriarchy. Oxford: Basil Blackwell.
• Xun, Z. (2005). Konfüçyüs Bilgeliği. İstanbul: Dharma Yayınları.