Aile Odaklı Kamu Politikalarında Çocuk Hakları: Türkiye ve BM Belgelerinin Tematik Analizi

Yıl 2026, Cilt: 27 Sayı: 1, 435 - 457, 17.03.2026

Tuğba Damgacı

https://doi.org/10.17494/ogusbd.1765129

https://izlik.org/JA26TD57FA

Öz

Çocuk hakları, çağdaş kamu yönetimi anlayışında toplumsal adaletin ve kapsayıcılığın temel göstergelerinden biri olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışma, Türkiye Cumhuriyeti Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yayımlanan “2023–2028 Çocuk Hakları Strateji Belgesi” ile Birleşmiş Milletler (BM) Çocuk Hakları Komitesi’nin Türkiye’ye ilişkin 2023 tarihli 4. ve 5. Periyodik Gözlem Raporu arasındaki örtüşme ve ayrışmaları incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel yöntemle yapılandırılan analiz, katılım, koruma, eğitim, sosyal hizmetler, ayrımcılıkla mücadele ve izleme ve değerlendirme temalarında belirlenen üst ve alt kodlara dayanmaktadır. Bulgular, Türkiye’nin ulusal stratejisinin BM’nin önerileriyle kısmen örtüştüğünü, ancak bazı alanlarda uygulamaya dönük eksikliklerin bulunduğunu göstermektedir. Çalışma, çocuk haklarının kamu politikalarına entegrasyonunda mevcut durumun değerlendirilmesine ve iyileştirme alanlarının belirlenmesine katkı sağlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kamu politikası , Tematik Kodlama , Birleşmiş Milletler , çocuk hakları

Child Rights in Family-Oriented Public Policies: A Thematic Analysis of Türkiye and UN Documents

https://izlik.org/JA26TD57FA

Öz

Child rights are considered one of the core indicators of social justice and inclusivity in contemporary public administration. This study aims to examine the overlaps and divergences between the “2023–2028 Child Rights Strategy Document” published by the Ministry of Family and Social Services of the Republic of Türkiye and the 2023 Concluding Observations of the United Nations Committee on the Rights of the Child (CRC) regarding Türkiye’s 4th and 5th Periodic Reports. The analysis is based on a qualitative methodology and structured around upper and sub-codes in the thematic areas of participation, protection, education, social services, anti-discrimination, and monitoring and evaluation. Findings reveal partial alignment between Türkiye’s strategy and the CRC recommendations, while highlighting gaps in implementation and opportunities for improving public integration of child rights.

Anahtar Kelimeler

Child rights , Public policy , Thematic coding , United Nations

Kaynakça

• Birleşmiş Milletler. (1989). Çocuk haklarına dair sözleşme (Karar No: A/RES/44/25). Birleşmiş Milletler Genel Kurulu. https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/convention-rights-child
• Byrne, B., & Lundy, L. (2019). Children’s rights-based childhood policy: A six P framework. The International Journal of Human Rights, 23(3), 1–21. https://doi.org/10.1080/13642987.2019.1573054
• Council of Europe. (2020). Council of Europe strategy for the rights of the child 2016–2021: Handbook for policy makers on the rights of the child in the digital environment. https://rm.coe.int/handbook-for-policy-makers-on-the-rights-of-the-child-in-the-digital-e/1680a069f8
• Erbay, E. (2013). Çocukların katılım hakkı üzerine bir Türkiye analizi. Journal of the Human and Social Science Researches, 2(1), 38–54.
• Erdek, S. (2019). A public policy analysis: The protective and preventive policies toward children in Turkey. Journal of Turkish Studies, 14(3), 1441–1458. https://doi.org/10.29228/TurkishStudies.22526
• Gedik, M. (2020). Sosyal hizmetlerde ‘hak temelli’ yaklaşım. İzmir Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(16), 28–57. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1153705
• Kırca Kurt, A. (2022). Çocuk işçiliğine yönelik kamu politikası analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 13(33), 612–626. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1102564
• Koşif, S. (2020). Küçük çocuklara yönelik politikaların çocuk hakları bağlamında analizi: Türkiye örneği [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Orta Doğu Teknik Üniversitesi.
• Kuckartz, U., & Rädiker, S. (2019). Analyzing qualitative data with MAXQDA: Text, audio, and video. Cham: Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-030-15671-8
• Libal, K. (2001). Children’s rights in Turkey. Human Rights Review, 2(4), 35–44.
• Mamur Işıkçı, Y. M. (2019). Kamu yönetimi ve çocuk (hakları) ilişkisi üzerine yapılmış akademik çalışmaların değerlendirilmesi. Çocuk ve Medeniyet, 4(8), 119–130. https://doi.org/10.15869/cmed.635714
• Özpolat, A. O., & Toper, F. (2023). Çocukluk ve çocuğa yönelik sosyal hizmetlerin tarihsel gelişimi. Sosyolojik Düşün, 8(1), 1–34. https://doi.org/10.37991/sosdus.1232048
• Stenvall, E., Kurki, M., & Virtanen, P. (2023). Is there a place for children in the making of public policy? Insights from the research evidence. Journal of Childhood, Education & Society, 4(1), 16–28. https://doi.org/10.37291/2717638X.202341184
• Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu. (2021). Çocuk haklarının korunmasına ilişkin özel rapor. TİHEK Yayınları.
• United Nations. (1989). Convention on the rights of the child. https://www.mfa.gov.tr/convention-on-the-rights-of-the-child.en.mfa
• Yıldırım, A. (2025). Türk kamu yönetiminde çocuk ve çocuklara yönelik politikalar. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 17(2), 254–271. https://doi.org/10.69785/oybd.1666454
• Zorlu, S. E., & Bilgin, S. (2024). Çocuk hakları, tarihî gelişimi ve çocuk suçluluğu. Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(2), 763–780. https://doi.org/10.21547/jss.1403984