Kuşaklararası Evlilik Algıları ve Medya Etkisi: X, Y ve Z Kuşakları Üzerine Nitel Bir Araştırma

Yıl 2025, Cilt: 26 Sayı: Özel Sayı, 2185 - 2206, 30.12.2025

Işıl Şimşek , Ayhan Adnan Dalarslan

Öz

Bu araştırma, X, Y ve Z kuşaklarının evlilik algıları ile medyanın bu algılar üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamıştır. Sosyolojik bir yaklaşımla, kuşakların evliliğe yükledikleri anlamlar, evlilik nedenleri ve evlenmeyenlere tutumları 24 katılımcıyla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelerle araştırılmıştır. Elde edilen nitel veriler betimsel analizle incelenerek kuşaklar arası benzerlik ve farklılıklar tematik olarak karşılaştırılmıştır. Bulgulara göre, X kuşağı evliliği sorumluluk ve toplumsal gereklilik olarak görürken, Y kuşağı bireysel tercih ve duygusal tatmini öne çıkarmıştır. Z kuşağı ise evliliğe daha esnek ve sorgulayıcı yaklaşmaktadır. Medya, tüm kuşaklarda evliliğe dair idealize beklentiler, hayal kırıklıkları ve kıyaslama baskısı yaratmaktadır. Özellikle Z kuşağı, medyanın evlilik algısına daha eleştirel yaklaşmaktadır. Çalışma, evlilik algısındaki kuşaklar arası farklılıkların sosyokültürel değişimler ve medya etkisiyle şekillendiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Evlilik Kurumu , Evlenme Algısı ve Medya , X Kuşağı , Y Kuşağı , Z Kuşağı

Etik Beyan

Bu çalışma Sakarya Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Etik Kurulu’nun 23.07.2025 tarih ve 88 sayılı 12 nolu Etik Kurul Onay Belgesi ile bilimsel araştırma ve yayın etiği kurallarına uygun olarak hazırlanmıştır

Generational Perceptions of Marriage and the Influence of Media: A Qualitative Study on Generations X, Y, and Z

Öz

This study aimed to examine the marriage perceptions of Generations X, Y, and Z, as well as the influence of media on these perceptions. Using a sociological approach, the meanings attributed to marriage by each generation, their reasons for marrying, and their attitudes toward those who remain unmarried were investigated through semi-structured interviews conducted with 24 participants. The qualitative data obtained were analyzed through descriptive analysis, and intergenerational similarities and differences were compared thematically. According to the findings, Generation X views marriage as a responsibility and a social necessity, whereas Generation Y prioritizes individual preference and emotional satisfaction. Generation Z, on the other hand, approaches marriage with greater flexibility and skepticism. Media influence creates idealized expectations, disappointments, and pressures of comparison across all generations. Notably, Generation Z adopts a more critical stance toward media representations of marriage. The study demonstrates that intergenerational differences in marriage perceptions are shaped by sociocultural transformations and the influence of media.

Anahtar Kelimeler

Institution of Marriage , Perception Research , Generation X , Generation Y , Generation Z

Etik Beyan

This study was prepared in accordance with the principles of scientific research and publication ethics, with the approval of the Sakarya University Social and Human Sciences Ethics Committee, dated 23.07.2025 and numbered 88/12.

Kaynakça

• Akçay, P. (2011). Onarıcı adalet modeli çerçevesinde uzlaştırma ve çocuk mahkemelerinde uygulanması. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (9), 129-144.
• Akıner, N., & Eren, Ş. (2013). Toplumsal cinsiyet bağlamında evlilik programları. Karadeniz Teknik Üniversitesi İletişim Araştırmaları Dergisi, 3(1,2),2-20.
• Aksoy, N. C. (2019). Matematik öğretiminde dijital oyun tasarlamanın öğretmen adaylarının yaratıcılıklarına etkisi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(1),147-169.
• Arnett, J. (2015). Emerging adulthood: The winding road from the late teens through the twenties. Oxford Press.
• Aydın, H. (2022). Kuşaklararası değişim ve aile kurumuna yaklaşım. Toplum ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(2), 55-74.
• Aytemur Nüfusçu, G., & Yılmaz, A. (2012). Evlilik pratiklerinin dönüşüm/yeniden üretim sürecinde evlendirme programları. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, (16), 23-48.
• Baş, D. (2021). Evlilik: Modernleşme sürecinde kuşaklar arasında yaşanan değişim, [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi ].
• Bauman, Z. (2001). Parçalanmış hayat, postmodern ahlak denemeleri. Ayrıntı Yayınları.
• Baumann, C. (2011). Postmodern etik. Ayrıntı Yayınları.
• Beck-Gernsheim, E. (1995). The normal chaos of love. Polity.
• Beck-Gernsheim, E. (1995). The Normal Chaos of Love. Polity Press.
• Berger, P. L., & Luckman, T. (1991). The social construction of reality: A treatise in the sociology of knowledge. Penguin.
• Brokaw, T. (1998). The greatest generation. Diversified Publishing.
• Bumpass, L., & Lu, H.-H. (2000). Trends in cohabitation and implications for childrens family contexts in the United States. Population Studies, 54(1), 29-41.
• TÜİK. (2024). Evlenme ve boşanma istatistikleri. TÜİK. https://raporbulteni.com/tuik-evlenme-ve-bosanma-istatistikleri-2024/
• Buss, D. M. (1997). Susceptibility to infidelity in the first year of marriage. Journal of Research in Personality, 31(1), 19-37.
• Can, B. (2011). Türkiye'de aile. Sosyal Ekonomik ve Kültürel Araştırmalar Merkezi.
• Cherlin, A. (2010). The marriage go round. Vintage Book.
• Couldry, N. (2012). Media, Society, World. Pandora.
• Coupland, D. (1991). Generation X: Tales for an accelerated culture. London: Abacus.
• Creswell, J. W. (2014). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. Siyasal Kitabevi.
• Çelik, M. (2011). Türkiye'de aile yapısında dönüşüm. Anadolu Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 88-103.
• Demir, E. (2024). Z kuşağının aile ve evlilik algısı. Yeni Nesil Sosyoloji Dergisi, 3(1), 33-49.
• Dijck, J. V. (2013). The Culture of Connectivity: critical history of social media. Oxford University Press.
• Duby, G. (1991). Medieval marriage: Two models from twelfth-century France. Johns Hopkins University Press.
• Eroğlu, E., & Karakoç, E. (2019). Popüler kültür ürünü olarak evlilik programları. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(1), 159-181.
• Festinger, L. (1954). A theory of social comparison processes. Human Relations, 7(2), 117-140.
• Fincham, F. D., & Beach, S. (2010). Marriage in the new millenium. Journal Of Marriage And Family, 72(3), 630-649.
• Finkel, E. J. (2012). Online dating: A critical analysis from the perspective of psychological science. Psychological Science, 13(1), 3-66.
• Foucault, M. (1990). The history of sexuality: An introduction: 1. Vintage.
• Genel, M. G., & Gözetlik, E. (2022). Yasak Elma dizisinin Türk aile yapısına uygunluğu ve kültürel yozlaşmaya etkileri. 6th Internatıonal Educatıon and Innovatıve Scıences Congress (November 24-25, 2022 / Burdur Mehmet Akif Ersoy University).
• Gerbner, G. (1994). Growing up with television: The cultivation perspective. American Psychological Association, 37(4), 17-41.
• Giddens, A. (1992). Mahremiyetin dönüşümü: Modern toplumlarda cinsellik, aşk ve erotizm. Atom Yayınları.
• Goody, J. (1983). The development of the family and marriage in Europe. Cambridge University Press.
• Gürel, E. (2019). Dijital aktivizm: Change.org kampanyaları üzerine bir analiz. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(3), 187-206.
• Hall, S. (1997). İdeoloji ve iletişim kuramı. Ark Yayınları.
• Howe, N., & Strauss, W. (2000). Millennials rising: The next great generation. Knopf Doubleday Publishing Group.
• Inglehart, R. (1990). Modernization and postmodernization. Princeton University Press.
• Jones, B. (1999). The silent generation. Twayne Publisher.
• Kanipek, K. (2021). Türk popüler tarihinde evlilik programları. İksad Yayınevi.
• Kavut, T. (2015). Kuşaklararası iletişim farklılıklarının aile içi iletişime etkisi. [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi].
• Kaya, S. (2020). Umursama. Arunas.
• Kula, N. (2012). TV dizileri yoluyla yeniden üretilen tüketim kültürü. Journal of History Culture and Art Research, 1(4), 507-530.
• Lancester, L., & Stilman, D. (2002). When generations collide: Reverse mentoring. Harper Collins Publisher.
• Livingstone, S., & Helsper, E. (2018). Social inclusion and equity in modern information and knowledge societies. Journal of Sociology and Anthropology, 9(7), 671-696.
• Mannheim, K. (1952). The problem of generations. K. Paul (Ed.) in, Essays on the sociology of knowledge (pp. 276-322). Oxford University Press.
• McLuhan, M. (1964). Medyayı anlamak. Signet Books.
• Murdock, G. P. (1949). Social structure. The Macmillan Company.
• Oliver, M. B., & Hyde, J. (1993). Gender differences in sexuality: A meta-analysis. Psychological Bulletin, 114(1), 29-51.
• O'Neil, C. (2017). Weapons of math destruction: How big data increases inequality and threatens democracy. Penguin.
• Pekdemir, G., & Yılmaz, Y. (2022). Televizyon dizilerinde ailenin kültürel temsilinin kurgusal dönüşümü: ‘Yasak Elma’ dizisi örneği. Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi, 7(14),6-25.
• Pilcher, J. (1999). The meaning of generations. British Journal of Sociology, 50(3), 481-499.
• Polat, F., & Karslı, B. (2012). Evliliğe ilişkin Türk televizyon programlarının sosyolojik analizi. Ekev Akademi Dergisi, 16(51),32-44.
• Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants. On The Horizon, 9(5), 132-140.
• Robinson, E., & Smith, E. (2020). The loss of a minute is just so much loss of life. Brepols.
• Seemiller, C., & Grace, M. (2016). Generation Z goes to college. John Willey &Son.
• Stein, G. (1926). Tender buttens. Charles Scribner's Sons.
• Stone, L. (1990). Road to divorce: England, 1530-1987. Oxford University Press.
• Strauss, C. L. (1969). Elementary structures of kinship, a study guide. Beacon Press.
• Ting, R. (2020). Youth and family norms in the digital age. Journal of Youth Studies, 23(5), 678-695.
• Twenge, J. (2018). İ nesli. Kaknüs Yayınları.
• Twenge, J. M. (2009). Ben nesli. Kaknüs Yayınları.
• Unicef. (2004). İnsan hakları evrensel bildirgesi.
• Ünlü, D. G., & Aslan, P. (2016). Türk televizyon dizilerindeki kadın rollerine kadınların gözünden bakmak. İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (İNİF E-Dergi), 1(2), 191-206.
• Yeşil, F., & Yıldırım, A. (2019). Toplumsal cinsiyet ve medyadaki söylemi: Evlilik programları. Selçuk İletişim, 12(1), 232-254, https://doi.org/10.18094/josc.412189.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Yıldırım, H. (2023). Dijitalleşme ve aile. Toplum ve Medya Araştırmaları, 5(1), 71-86.
• Yıldırım, İ. (2021). Sosyal medya, dijital bağımlılık ve siber zorbalık ekseninde değişen aile ilişkileri. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(5) 1237-1258. https://doi.org/10.18506/anemon.892144.
• Yıldırım, S., & Esen, H. (2018). Reality TV programları bağlamında Türk televizyon kültürünün dönüşümü. Kurgu, 26(3),486-501.
• Yılmaz, S. (2021). Türk aile değerlerinin gelecek kuşaklara aktarılmasında ders kitaplarındaki görsellerin rolü. Sanat Eğitimi Dergisi, 9(2), 67-82.
• Zorlu, Y. (2025). Sosyal ve dijital medyanın aile içi iletişim üzerindeki olumsuz etkileri ve toplumsal sonuçları. Erciyes İletişim Dergisi, 12(2), 599-620. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1637314.