Somut Kültürel Mirasın Kent Markalaşması ve Turizmdeki Rolü: Mersin Örneği

Yıl 2026, Cilt: 27 Sayı: 1, 550 - 581, 17.03.2026

Mikail Batu , Onur Tos

https://doi.org/10.17494/ogusbd.1766743

https://izlik.org/JA23RN45XH

Öz

Bu çalışma, Mersin ilindeki somut kültürel miras unsurlarının kent markalaşması ve turizm üzerindeki etkilerini incelemektedir. UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi'nde yer alan Alahan Manastırı, Mamure Kalesi, St. Paul Kilisesi ve St. Paul Kuyusu gibi yapılar, hem yerel kimliği pekiştiren hem de kültürel turizmi teşvik eden önemli unsurlardır. Çalışma, somut miras öğelerinin kent markası oluşturma sürecindeki rolünü ve destinasyon imajını güçlendirme potansiyelini literatür temelli olarak değerlendirirken, diğer kültürel varlıkların da katkılarını ele almaktadır. Kültürel miras yönetimi, sürdürülebilir turizm ve katılımcı planlama süreçlerinin önemini vurgulayan bu çalışma, somut kültürel varlıkların yalnızca fiziksel nesneler değil, aynı zamanda toplumsal bilinçlenme ve eğitim gibi dinamik unsurların merkezinde yer aldığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kent Markalaşması , Somut Kültürel Miras , Kültürel Miras Yönetimi , Sürdürülebilir Turizm , Mersin

The Role of Tangible Cultural Heritage in City Branding and Tourism: The Case of Mersin

https://izlik.org/JA23RN45XH

Öz

This study examines the effects of tangible cultural heritage elements in Mersin province on city branding and tourism. Structures such as Alahan Monastery, Mamure Castle, St. Paul Church, and St. Paul Well, which are included in the UNESCO World Heritage Tentative List, are important elements that both reinforce local identity and promote cultural tourism. The study evaluates the role of tangible heritage elements in the city branding process and their potential to strengthen destination image based on literature, while also addressing the contributions of other cultural assets. Emphasising the importance of cultural heritage management, sustainable tourism, and participatory planning processes, this study reveals that tangible cultural assets are not merely physical objects but also central to dynamic elements such as social awareness and education.

Anahtar Kelimeler

City Branding , Tangible Cultural Heritage , Cultural Heritage Management , Sustainable Tourism , Mersin

Kaynakça

• Akış, A. (2018). The effect of cultural tourism on urban development: The case of Konya/Turkey. Coğrafya Dergisi, (37), 19–25.
• Akkuş, O., & Güneş, G. (2016). Mersin-Aydıncık ilçesi ve çevresinin kültür turizmi potansiyeli açısından değerlendirilmesi. AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(2), 73–98.
• Albayrak-Fakıoğlu, P., & Oğuztimur, S. (2025). Conceptual evolution of city branding: A systematic review and the progress of the terms “social media” and “smart city” in literature. Ege Akademik Bakış, 25(1), 99–116.
• Alberti, F. G., & Giusti, J. D. (2012). Cultural heritage, tourism and regional competitiveness: The Motor Valley cluster. City, Culture and Society, 3(4), 261–273.
• Ali, T., Omar, B., & Soulaimane, K. (2022). Analyzing tourism reviews using an LDA topic-based sentiment analysis approach. MethodsX, 9, 101894.
• Anadolu Ajansı. (2024, 31 Ocak). Türkiye'nin turizm geliri 2023'te 54 milyar 315 milyon dolara yükseldi. https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/turkiyenin-turizm-geliri-2023te-54-milyar-315-milyon-dolara-yukseldi/3123547
• Anholt, S. (2007). Competitive identity: The new brand management for nations, cities and regions. London: Palgrave Macmillan.
• Andrea, B., Ciappei, C., Zollo, L., & Laudano, M. C. (2016). The role of heritage and authenticity in the value creation of fashion brand. International Business Research, 9(7), 135–143.
• Ardissono, L., Petrelli, D., & Kuflik, K. (2012). Personalization in cultural heritage: The road travelled and the one ahead. User Modeling and User-Adapted Interaction, 22(1–2), 73–99.
• Ashworth, G. J., & Tunbridge, J. E. (2011). The tourist-historic city: Retrospect and prospect of managing the heritage city. New York: Routledge.
• Aslan, Z., & Ardemagni, M. (2006). Introducing young people to the protection of heritage sites and historic cities. Paris: UNESCO-ICCROM.
• Atasoy, A. (2022). Anamur ilçesi (Mersin) turizm destinasyonu. A. Atasoy (Ed.), Anamur İlçesi (Mersin) Turizm Destinasyonu içinde (s. 1–19). Ankara: Nobel Bilimsel Eserler.
• Atasoy, A., & Ercik, C. (2022a). Tarsus ilçesi (Mersin) turizm destinasyonu. C. Ercik (Ed.), Tarsus İlçesi (Mersin) Turizm Destinasyonu içinde (s. 1–29). Ankara: Nobel Bilimsel Eserler.
• Atasoy, A., & Ercik, C. (2022b). Silifke ilçesi (Mersin) turizm destinasyonu. A. Atasoy (Ed.), Silifke İlçesi (Mersin) Turizm Destinasyonu içinde (s. 1–31). Ankara: Nobel Bilimsel Eserler.
• Aydınoğlu, Ü. (2007). Mersin arkeolojik kültür envanteri (Mersin ilinde tescili yapılmış sit alanları). Mersin: Mersin Valiliği.
• Aydoghmish, F. M., & Rafieian, M. (2022). Developing a comprehensive conceptual framework for city branding based on urban planning theory: Meta-synthesis of the literature (1990–2020). Cities, 128, 103731.
• Azadaliyev, S., & Demirkol, Ş. (2023). Turizm sektöründe artırılmış gerçeklik ve dijital dönüşümün değerlendirilmesi. TUCADE – Turizm Çalışmaları Dergisi, 5(1), 11–26.
• Balcı, U., & Aslan, R. (2023). Lise ders müfredatında yer alan somut kültürel mirasların yeterlilik analizi. Journal of Current Debates in Social Sciences, 6(Özel Sayı), 132–146.
• Baloğlu, S., & McCleary, K. W. (1999). A model of destination image formation. Annals of Tourism Research, 26(4), 868–897.
• Beerli, A., & Martín, J. D. (2004). Factors influencing destination image. Annals of Tourism Research, 31(3), 657–681.
• Bichler, B. F. (2021). Designing tourism governance: The role of local residents. Journal of Destination Marketing & Management, 19, 100389.
• Birol, G. (2007). Bir kentin kimliği ve kervansaray oteli üzerine bir değerlendirme. Arkitekt Dergisi, (514), 46–54.
• Boersma, F. (2016). Preventive conservation—more than ‘dusting objects’? An overview of the development of the preventive conservation profession. Journal of the Institute of Conservation, 39(1), 3–17.
• Boo, S., Busser, J., & Baloğlu, S. (2009). A model of customer-based brand equity and its application to multiple destinations. Tourism Management, 30(2), 219–231.
• Braun, E. (2012). Putting city branding into practice. Journal of Brand Management, 19(4), 257–267.
• Budeanu, A. A. (2007). Sustainable tourist behaviour – A discussion of opportunities for change. International Journal of Consumer Studies, 31(5), 499–508.
• Buhalis, D., & Park, S. (2021). Brand management and cocreation lessons from tourism and hospitality: Introduction to the special issue. Journal of Product & Brand Management, 30(1), 1–11.
• Burghausen, M., & Balmer, J. M. (2014). Corporate heritage identity management and the multi-modal implementation of a corporate heritage identity. Journal of Business Research, 67(11), 2311–2323.
• Büyükkuru, M. (2023). Kültürel mirasın aktarımında dijital teknolojilerin kullanımı. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(İhtisaslaşma), 134–150.
• Carlsen, J., Hughes, M., Frost, W., & Pocock, C. (2008). Success factors in cultural heritage tourism enterprise management. Australia: CRC for Sustainable Tourism Pty Ltd.
• Chhabra, D. (2009). Proposing a sustainable marketing framework for heritage tourism. Journal of Sustainable Tourism, 17(3), 303–320.
• Crispim, C., & Gaylarde, C. (2005). Cyanobacteria and biodeterioration of cultural heritage: A review. Microbial Ecology, 49(1), 1–9.
• Çiftci, H. (2022). Kent unsurları. Ankara: İksad Yayınevi.
• D’Alpaos, C., & Valluzzi, M. R. (2020). Protection of cultural heritage buildings and artistic assets from seismic hazard: A hierarchical approach. Sustainability, 12(4), 1–14.
• Demirezen, B. (2019). Artırılmış gerçeklik ve sanal gerçeklik teknolojisinin turizm sektöründe kullanılabilirliği üzerine bir literatür taraması. Uluslararası Global Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(1), 1–26.
• Diker, O. (2016). Kültürel miras ile kültürel miras turizmi kavramları üzerine kavramsal bir çalışma. ASOS Journal, (30), 365–374.
• Dilek, S. E. (2020). Kültürel miras turisti ve tipolojisi. M. Gümüş & S. E. Dilek (Ed.), Kültürel miras ve turizm – Disiplinlerarası yaklaşım içinde (s. 35–50). Ankara: Detay Yayıncılık.
• Dinnie, K. (2011). City branding: Theory and cases. Hampshire: Palgrave Macmillan.
• Echtner, C. M., & Ritchie, J. R. B. (1993). The measurement of destination image: An empirical assessment. Journal of Travel Research, 31(4), 3–13.
• Eroğlu, H. (2024, 30 Ocak). Mersin'e 2023'te kaç turist geldi? https://www.mersinhaberci.com/haber/49903/mersine-2023te-kac-turist-geldi.html
• Fahmi, F. Z., McCann, P., & Koster, S. (2017). Creative economy policy in developing countries: The case of Indonesia. Urban Studies, 54(6), 1367–1384.
• Fennell, D., & Weaver, D. B. (2005). The ecotourism concept and tourism-conservation symbiosis. Journal of Sustainable Tourism, 13(4), 373–390.
• Fındık, E. F., & Balıkçıoğlu, B. (2024). Marka kent Hatay'ın kent imajı boyutlarının belirlenmesine yönelik bir araştırma. M. Reyhanoğlu & Ö. Akın (Ed.), Betül Balıkçıoğlu’nu anlamak: İktisadi ve politik konular içinde (s. 269–288). Ankara: Detay Yayıncılık.
• Fyall, A., & Garrod, B. (2020). Destination management: A perspective article. Tourism Review, 75(1), 165–169.
• Gombrich, E. H. (2022). Sanatın öyküsü (E. Erduran & Ö. Erduran, Çev.). İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Govers, R., & Go, F. (2009). Place branding: Glocal, virtual and physical identities, constructed, imagined and experienced. London: Palgrave Macmillan.
• Günaydın, A. S., & Altunkasa, M. F. (2019). Tarihi kent merkezlerinin koruma ve geliştirme stratejilerinin belirlenmesi: Gaziantep örneği. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(17), 51–70.
• Gürdoğan-Bayır, Ö., & Çengelci-Köse, T. (2019). Kültürel miras ve korunmasına ilişkin ortaokul öğrencilerinin görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(4), 1827–1840.
• Hacıhasanoğlu, I., & Hacıhasanoğlu, O. (1995). Mimari ve kentsel kimlik – Venedik örneği. Yapı-Kültür, Sanat ve Mimarlık Dergisi, (158), 46–50.
• Halaç, H. H., & Öğülmüş, V. (2021). Kültürel miras verilerinin dijital olarak depolanması: Openheritage3D örneği. Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 11(2), 521–540.
• Hankinson, G. (2001). Location branding: A study of the branding practices of 12 English cities. Journal of Brand Management, 9(2), 127–142.
• Harman-Aslan, E., & Diker, M. (2023). Gençlerin somut kültürel miras farkındalığı: Erasmus+ projesi deneyiminden perspektifler. ARTİUM, 11(1), 13–32.
• Hinch, T., & Higham, J. (2018). Sport tourism development. Channel View Publications.
• Holtan, R. J. (1999). Kentler, kapitalizm ve uygarlık (R. Keleş, Çev.). Ankara: İmge Kitabevi.
• ICOMOS. (2014). Heritage at risk: ICOMOS world report 2011–2013 on monuments and sites in danger. Berlin: Hendrik Bäßler Verlag.
• İnaç, H., & Yacan, İ. (2018). Ülkelerin markalaşma süreci ve marka kavramı. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 1(3), 317–331.
• Jackowski, A., & Smith, V. L. (1992). Polish pilgrim-tourists. Annals of Tourism Research, 19(1), 92–106.
• Jang, S. C., & Cai, L. A. (2002). Travel motivations and destination choice: A study of British outbound market. Journal of Travel & Tourism Marketing, 13(3), 111–133.
• Jang, S. C., Morrison, A. M., & O’Leary, J. T. (2002). Benefit segmentation of Japanese pleasure travelers to the USA and Canada. Tourism Management, 23(4), 367–378.
• Jeannotte, M. S. (2016). Story-telling about place: Engaging citizens in cultural mapping. City, Culture and Society, 7(1), 35–41.
• Jensen, O. B. (2007). Culture stories: Understanding cultural urban branding. Planning Theory, 6(3), 211–236.
• Jung, S. J., & Lee, T. H. (2021). Architectural cultural heritage content applied to 3D digital technology. The Korea Academia-Industrial Cooperation Society, 22(2), 188–198.
• Kalyoncu-Yolaçan, M., & Yüksek, G. (2022). Sivrihisar ilçesinin somut kültürel miras envanteri. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 5(4), 1820–1846.
• Kasapi, I., & Cela, A. (2017). Destination branding: A review of the city branding literature. Mediterranean Journal of Social Sciences, 8(4), 129–142.
• Kavaratzis, M. (2004). From city marketing to city branding. Place Branding, 1, 58–73.
• Kavaratzis, M., & Ashworth, G. J. (2005). City branding. Tijdschrift voor Economische en Sociale Geografie, 96(5), 506–514.
• Kavaratzis, M., & Hatch, M. J. (2013). The dynamics of place brands. Marketing Theory, 13(1), 69–86.
• Kaypak, Ş. (2010). Antakya'nın kent kimliği açısından irdelenmesi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(14), 373–392.
• Kaypak, Ş. (2013). Küreselleşme sürecinde kentlerin markalaşması ve marka kentler. C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 14(1), 335–355.
• Keleş, R. (2021). Kentbilim terimleri sözlüğü. Ankara: İmge Kitabevi.
• Kerem, F. (2007). Mersin ören yerleri – kaleleri – müzeleri. İstanbul: Ekin Grup.
• Kiper, P. (2004). Küreselleşme sürecinde kentlerimize giren yeni tüketim mekânları. Planlama, (4), 14–18.
• Kirshenblatt-Gimblett, B. (2014). Intangible heritage as metacultural production. Museum International, 66(1-4), 163–174.
• Kolar, T., & Zabkar, V. (2010). A consumer-based model of authenticity. Tourism Management, 31(5), 652–664.
• Konecnik, M., & Gartner, W. C. (2007). Customer-based brand equity for a destination. Annals of Tourism Research, 34(2), 400–421.
• Kotler, P., Jatusripitak, S., & Maesincee, S. (2006). Ulusların pazarlanması (A. Buğdaycı, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Kotsi, F., Johnston, K., & Pike, S. (2023). Stopovers as value-based experience. Annals of Tourism Research Empirical Insights, 4(1), 100084.
• Kotter, J. P. (1996). Leading change. Harvard Business School Press.
• Kropf, K. (2018). The handbook of urban morphology. John Wiley & Sons.
• Leus, M., & Verhelst, W. (2018). Sustainability assessment of urban heritage sites. Buildings, 8(8), 1–14.
• Li, M., Wu, B., & Cai, L. (2008). Tourism development of world heritage sites in China. Tourism Management, 29(2), 308–319.
• Liu, X., Yang, M., & Nie, X. (2023). Can city brand reduce urban air pollution? Technological Forecasting and Social Change, 186, 122179.
• Loulanski, T., & Loulanski, V. (2011). Sustainable integration of cultural heritage and tourism. Journal of Sustainable Tourism, 19(7), 837–862.
• Lynch, K. (2019). Kent imgesi (İ. Başaran, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• MBB. (2025). 2025–2029 MBB stratejik plan. Mersin: Mersin Büyükşehir Belediyesi.
• McGehee, N., & Andereck, K. L. (2004). Factors predicting rural residents’ support of tourism. Journal of Travel Research, 43(2), 131–140.
• McGranahan, G., & Satterthwaite, D. (2014). Urbanisation concepts and trends. London: IIED.
• McKercher, B. (2002). Towards a classification of cultural tourists. International Journal of Tourism Research, 4(1), 29–38.
• McKercher, B., & Cros, H. d. (2003). Testing a cultural tourism typology. International Journal of Tourism Research, 5(1), 45–58.
• Menkshi, E., Braholli, E., Çobani, S., & Shehu, D. (2021). Youth engagement in preservation of cultural heritage. Quaestiones Geographicae, 40(1), 109–125.
• Michelson, A., & Paadam, K. (2016). Destination branding and reconstructing symbolic capital of urban heritage. Journal of Destination Marketing & Management, 5(2), 141–153.
• Moilanen, T., & Rainisto, S. (2009). How to brand nations, cities and destinations. Palgrave Macmillan.
• Morgan, D. L. (2013). Integrating qualitative and quantitative methods. Sage.
• Morgan, N., Pritchard, A., & Pride, R. (2011). Destination brands: Managing place reputation. Routledge.
• Mortara, M., & Catalano, C. E. (2018). 3D virtual environments for cultural heritage. Italian Journal of Educational Technology, 26(2), 5–21.
• Mugobo, V. V. (2021). Until the logo do us part. Expert Journal of Marketing, 9(2), 96–103.
• Nguyen, T. H., & Cheung, C. (2014). Heritage tourists typology. Journal of Heritage Tourism, 9(1), 35–50.
• Odabaşı, Y., & Oyman, M. (2019). Pazarlama iletişimi yönetimi. İstanbul: Mediacat Kitapları.
• OECD. (2022). OECD guidelines for citizen participation processes. Paris: OECD.
• Oğuz, M. Ö. (2001). Küreselleşme ve ulusal kalıt kavramları. Milli Folklor, 13(50), 5–8.
• Paşalı-Taşoğlu, N. (2012). Mersin’in marka kent olma sürecinde internet pazarlaması. AJIT-e, 3(6), 67–76.
• Pedersen, I., Gale, N., Mirza-Babaei, P., & Reid, S. (2017). Augmented reality and holographic displays for digital heritage. Journal of Computing and Cultural Heritage, 10(2), 1–15.
• Pijet-Migón, E., & Migón, P. (2022). Geoheritage and cultural heritage. Geosciences, 12(2), 1–28.
• Pompe, A. (2015). Znamka mesta. Ljubljana: Urbanisticni Institut Republike Slovenije.
• Rainisto, S. K. (2003). Success factors of place marketing. Helsinki University of Technology.
• Richards, G. (2015). Evaluating the European capital of culture that never was. Journal of Policy Research in Tourism Leisure and Events, 7(2), 1–16.
• Sarı-Gök, H. (2022). Kültürel miras turizmi araştırmalarının bibliyometrik analizi. Journal of Humanities and Tourism Research, 12(1), 218–234.
• Schmidt, K. (2007). Göbeklitepe – Yuvarlak yapılar ve kabartmalar. Stuttgart: Theiss Verlag.
• Selanik-Ay, T., & Kurtdede-Fidan, N. (2013). Öğretmen adaylarının kültürel miras metaforları. Turkish Studies, 8(12), 1135–1152.
• Shin, Y. (2010). Residents’ perceptions of cultural tourism. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 15(4), 405–416.
• Snowball, J. D., & Courtney, S. (2010). Cultural heritage routes in South Africa. Development Southern Africa, 27(4), 563–576.
• Solima, L., & Izzo, M. (2018). QR codes in cultural heritage tourism. Journal of Heritage Tourism, 13(2), 115–127.
• Sterflinger, K. (2010). Fungi and deterioration of cultural heritage. Fungal Biology Reviews, 24(1-2), 47–55.
• Sürücü, O., & Başar, M. E. (2016). Kültürel mirası korumada sanal gerçeklik. ARTİUM, 4(1), 13–26.
• Swarbrooke, J., Beard, C., Leckie, S., & Pomfret, G. (2003). Adventure tourism – The new frontier. Butterworth-Heinemann.
• Tawil, R. F. (2011). Classifying the hotel spa tourist. International Journal of Humanities and Social Science, 1(20), 155–169.
• Tekeli, İ. (2008). Bir kentin kimliği ve marka olması. Antalya: Antalya Büyükşehir Belediyesi.
• Tekeli, İ. (2011). Kent, kentli hakları, kentleşme ve kentsel dönüşüm yazıları. İstanbul: Tarih Vakfı.
• Timothy, D. J., & Boyd, S. W. (2003). Heritage tourism. London: Pearson.
• Tousi, E., Pancholi, S., Rashid, M., & Khoo, C. K. (2025). Integrating cultural heritage into smart city development. Urban Sciences, 9(6), 1–16.
• Turley, A. C. (2005). Urban culture. Routledge.
• TURAM. (2025). 2025–2029 stratejik plan. Mersin: Mersin Üniversitesi Turizm Uygulama ve Araştırma Merkezi.
• UNESCO. (2003). Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. Paris: UNESCO.
• UNESCO. (2021). UNESCO dünya mirası listesi. Ankara: UNESCO Türkiye Milli Komisyonu.
• Ustakara, F. (2015). Kent markalama. Konya: Literatürk Academia.
• Uztuğ, F. (2008). Markan kadar konuş. İstanbul: MediaCat Kitapları.
• Vaggione, P., & Seisdedos, G. (2005). The city branding processes: The case of Madrid. 41st ISoCaRP Congress, 1–10.
• Vallbona, M. C., & Dimitrovski, D. (2016). Food market visitors typology. British Food Journal, 118(4), 840–857.
• Vecco, M. (2010). A definition of cultural heritage. Journal of Cultural Heritage, 11(3), 321–324.
• Wells, K. (2007). The material and visual cultures of cities. Space and Culture, 10(2), 136–144.
• Wiltshier, P., & Clarke, A. (2017). Virtual cultural tourism. Tourism and Hospitality Research, 17(4), 372–383.
• Wongkit, M., & McKercher, B. (2013). Typology of medical tourists. Tourism Management, 38, 4–12.
• World Bank. (2022). Destination management handbook. Washington DC: The World Bank.
• Xie, M., Mao, Y., & Yang, R. (2022). Flow experience and city identity. Frontiers in Public Health, 10, 1–15.
• Yeşilbursa, C. C. (2013). Altıncı sınıf öğrencilerinin kültürel miras görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 21(2), 405–420.
• Yılmaz, L. (2020). Mersin’de somut kültürel miras bilinci. Amisos, 5(8), 156–177.
• Yücel, C., & Birdir, S. (2022). Mersin’in UNESCO mirası algısı. Çağ University Journal of Social Sciences, 19(2), 1–18.
• Yücel, C., & Sahilli-Birdir, S. (2022). Yerel halkın kültürel miras algıları. International Journal of Social Sciences and Education Research, 8(3), 274–287.
• Zhao, Y. (2015). Branding Dali City. Cities, 49, 106–112.
• Zukin, S. (1996). The cultures of cities. New Jersey: Wiley-Blackwell.