Sîretü Benî Hilâl Destanı’nın Edebi Sanatlar Açısından Değeri

Mahmoud Benras

doi:10.17494/ogusbd.1783220

TR EN

Sîretü Benî Hilâl Destanı’nın Edebi Sanatlar Açısından Değeri

Öz

Bu çalışmada, Arap halk edebiyatının en hacimli ve uzun soluklu sözlü anlatılarından biri ve 2008 yılında UNESCO tarafından “İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası” olarak tanınan Sîretü Benî Hilâl destanını ele alınmaktadır. Eserin tarihsel arka planı, tematik yapısı, edebî unsurları ve sözlü gelenek içindeki yeri akademik bir bakış açısıyla incelenmektedir. Tematik olarak incelendiğinde, destanda öne çıkan temel çatışma; bireysel arzular ile toplumsal yasaları arasındaki gerilimdir. Onur, sadakat, ihanet, intikam, aidiyet ve kimlik gibi temalardır. Dikkat çekilen bir diğer husus, Sîretü Benî Hilâl’de kahramanlığın bireysel değil, kolektif bir nitelik taşımasıdır. Bu çalışmada Sîretü Benî Hilâl’in yalnızca tarihsel bir metin veya folklorik bir anlatı olmadığı; aynı zamanda Arap toplumunun kimliğini, değerlerini ve kolektif hafızasını yansıtan çok katmanlı bir edebî yapı olduğu ortaya koyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Arap Dili ve Edebiyatı, Nesir, Şiir, Destan, Sîretü Benî Hilâl.

Kaynakça

Ahlwardt, W. (1896). Handschriften-Verzeichnisse der Königlichen Bibliothek zu Berlin. Berlin: A. Asher & Co.
Basset, R. (1905). La légende de Bent El Khass. Revue Africaine, (256), 18–34.
Basset, R. (1985). Mélanges René Basset. Paris: Editions Ernest Leroux.
Bel, A. (1903). La Djâzya. Chanson arabe précédée d’observations sur quelques légendes arabes et sur la Geste des Béni-Hilal. Paris: Imp. Nationale.
Belâzürî, A. b. Y. b. C. (1996). Ensâbu’l-eşrâf (C. 1–13). Beyrut: Dâru’l-Fikr.
Belhîrî, H. (2023). El-Bünyetü’s-serdiyye lî Sîreti Benî Hilâl. Afânînü’l-hitâb, 3(2), 84–97.
Benras, M. (2025). Kuzey Afrika’da Arapçanın Yayılmasında Benî Hilâl Kabilelerinin Etkisi. Eskiyeni, 58, 1293–1316. https://doi.org/10.37697/eskiyeni.1674624
Blunt, W. S. (1892). The Celebrated Romance of the Stealing of the Mare. London: Reeves and Turner.
Bûsemâha, ʿAbdü’l-Hamîd. (2008). Rıhletü Benî Hilâl ilâ’l-Mağrib ve hasâʾisühâ’t-târîhiyye, el-ictimâʿiyye ve’l-iktisâdiyye. Cezayir: Dârü’s-Sebîl.
Canova, G. (2003). Hilali Narratives From Southern Arabia. Oriente Moderno, 22(83), 361–375.

Clédat, L. (Çev.). (1899). Chansons de geste: “Roland”, “Aimeri de Narbonne”, “Le Couronnement de Louis”. Paris: Garnier Freres. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k62087989
Dayf, Ş. (1995). Târîhu’l-edebi’l-ʿArabî. Kahire: Dâru’l-Me‘ârif.
el-Cebbûr, M. (2018). Sîretü Benî Hilâl Beyne’ş-Şifâhiyye ve’t-Tedvîn. es-Sekâfe’ş-Şaʿbiyye, (43). https://folkculturebh.org/ar/?issue=43&page=article&id=813
el-Cürcânî, S. Ş. (1983). Et-Taʿrîfât. Beyrut: Daru’L-Küttâbi’l-ılmıyye.
el-Ebnûdî, A., & Ebû Câbir, H. (2018a). Sîre-i Hilâliyye’nin 11. Numarası. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=pdsAhjB3ZOM&list=PLCM6A7hifRaseTLFPHqi13qKvKldrw13o&index=11
el-Ebnûdî, A., & Ebû Câbir, H. (2018b, Kasım 29). Sîre-i Hilâliyye’nin 7. Numarası. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=M93BqGdnrP8&list=PLCM6A7hifRaseTLFPHqi13qKvKldrw13o&index=7
el-Hâfiz, H. A. (2014). Sîretu benî Hilâl, sîmyâ’iyyet’l-cünûse ve’s-serd. el-Me’sûrâtu’ş-şaʿbiyye, 23(86), 24–49.
el-Kâdî, M. (Ed.). (2010). Muʿcemu’s-serdiyât (1. bs). Tunus: Dâr Muhammed ʿAlî.
Firdevsî, E.-K., & Bendârî, F. b. ʿAlî. (1932). Şâhnâme. Kahire: Dârü’l-Kütübi’l-Mısriyye.
Göl, Y. S. (2025). Sîretü Benî Hilâl Destanı ve Tarihi Değeri. Rize İlahiyat Dergisi, 29, 119–134. https://doi.org/10.32950/rid.1718770
Hartmann, M. (1898). Die Benī Hilāl-Geschichten. Zeitschrift für afrikanische und oceanische Sprachen der deutschen Kolonien. Berlin.
Homeros. (2017). İlyada (S. B. H. Bustânî, Çev.). Kahire: Müessesetü hindâvî.
İbn Haldûn, A. (1981). El-İber ve Dîvânu’l-mübtedei ve’l-haber fî tarihi’l-Arabi ve’l-Berber ve men a’sarahum min zevi’ş-şeni’l-Ekber (Tarihu İbn Haldûn). Beyrut: Dâru’l-Fikr.
İbn Hazm, E. M. el-Endelûsî. (1983). Cemheratü ensâbi’l-Arab. Mısır: Dâru’l-Maârif.
İbn Manzûr. (1993). Lisânü’l-ʿArab (3. bs). Beyrut: Dâr Ṣâdir.
İbnü’l-Esîr, İ. (1998). El-Kâmil fi’t-târîh (A. Tedmürî, Ed.). Kahire: Dâru’l-Kitabi’l-Arabi.
İsmâîl, İ. (2013). El-Edeb ve funûnuhu–dirâse ve nakd. Kahire: Dârü’l-fikri’l-arabî.
İsmâʿîl, H. (t.y.). Sîretü Benî Hilâl: En-Nassu’l-Hâkim ve’t-Târîhu’l-Mukaddes. https://manassa.news//stories/4559
Jenkins, T. A. (1924). La chanson de Roland, Oxford version. Boston, New York, Chicago, London: D. C. Heath and Company. http://archive.org/details/lachansonderolandatkjenkins
Kâdî, N. ʿAbdü’l-M. (2005). Şiʿru’l-Fütûhi’l-İslâmiyye fî sadri’l-İslâm. Kahire: Mektebetü’s-sekâfeti’d-dîniyye.
Kalkaşendî, E.-A. A. (1980). Nihayetü’l-Arab fî ma’rifeti ensâbi’l-Arab. Beyrut: Daru’l-Küttâbi’l-Lübnâniyyîn.
Karaduman, Y. (2024). Benî Hilâl’in İfrîkiye Göçü ve Siyasî Sonuçları Bakımından Değerlendirilmesi. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, (24), 272–286.
Karaduman, Y. (2025). İslam'da Göç Serüveni; Benî Hilâl Örneği. İstanbul: Kitap Dünyası.
Lane, E. W. (1895). An Account of the Manners and Customs of the Modern Egyptians: Written in Egypt During the Years 1833–1835. London: A. Gardner.
Lokmân, S. (2023). el-Edebü’l-melhamî beyne’ş-şefâhiyye ve’l-mercıʿiyyeti’t-türâsiyyeti: Kırâʾe fî’l-üslûbi’l-melhamî li-Sîreti Benî Hilâl. el-Medûvvene, 10(2), 669–689.
Mecdûb, ʿAbdullâh. (1989). El-Mürşid ilâ fehmi eşʿâri’l-ʿArab. Kuveyt: Dâru’l-âsâr’l-islâmiyye.
Meskînî, Ü.-Z. B. (2017). El-Fenn ve Serdîyyâtu’l-Müstakbel, fi’s-Suʾâl ʿani’l-Emel. Kahire: Müessesetü hindâvî.
Norris, H. T. (1989). Arabic Folk Epic and Western Chanson de Geste. Oral Tradition, 4(1-2), 125–150.
Reynolds, D. F. (1989). Sīrat Banī Hilāl: Introduction and Notes to an Arab Oral Epic Tradition. Oral Tradition, 4(1-2), 80–100.
Reynolds, D. F. (2018). Abū Zayd al-Hilālī: Trickster, Womanizer, Warrior, Shaykh. Journal of Arabic Literature, (49), 78–103.
Schippers, A. (2003). An Episode in the Life of a Hero in the “Sīrāt Banī Hilāl”: Abū Zayd as a Schoolboy. Oriente Moderno, 22(83), 347–359.
Sîretu benî hilâl. (1981). Beyrut: Dâru’l-Kütübi’ş-Şaʿbiyye.
Sîretü ʿAntere b. Şeddâd. (1865). Beyrut: el-Matbaʿatu’l-wataniyye.
Şevkî, A. (2017a). Es-Siyer ve’l-melâhimü’ş-şa‘biyyetu’l-‘arabiyye. Kahire: Müessesetü hindâvî.
Şevkî, A. (2017b). Sîratü Benî Hilâl. Kahire: Müessesetü hindâvî.
Taberî, E. C. M. b. C. (1967). Tarihihu’r-rusul ve’l-mülûk. Kahire: Dâru’l-Meârif.
Tağrîbetu Benî Hilâl. (1950). Kahire: Mektebetü ve Matbaʻatü Muhammed ʻAlî Sabîh ve evlâduhu.
Tağrîbetu Benî Hilâl (eş-şâmiyyetü’l-esliyye). (1900). Beyrut: Mektebetü’l-Endelüs.
Tayyib, M. S. (1431). Mûsuatü’l-kabaili’l-Arabiyye. Beyrut: Dâru’l-Kitabi’l-Arabi.
Temir, H. (2020). Arap Yarımadası’nda kabile hayatı (ortaya çıkışından Hz. Peygamber hayatına kadar). İstanbul: Siyer Yayınları.
Temir, H. (2021). Nesep atlası. İstanbul: İFAV.
Tevfîk, E. (1982). ez-Zemen beyne’l-ʿilm ve’l-felsefe ve’l-edeb (1. bs). Beyrut: Dârü’ş-Şurûk.
Vezzân, H. M. el-Fasî. (1983). Vasfu İfrîkıyye. Beyrut: Dâru’l-Garbi’l-İslami.
Yazıcı, H. (2009). Sîretü Benî Hilâl. İçinde TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 37, ss. 266–268). İstanbul: TDV.
Yılmaz, A. (2025). Benî Hilâl Kabilelerinin Kuzey Afrika’ya Göç Tarihi ve Bölgenin Kültür Medeniyetine Katkısı. Kilis 7 Aralık Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 12(1), 107–133. https://doi.org/10.46353/k7auifd.1618759
Yunus, A. (1956). El-Hilâliyye fi’t-târîhi ve’l-edebi’ş-şaʿbî. Kahire: Mektebetü Câmiʿati’l-kâhire.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Arap Dili, Edebiyatı ve Kültürü

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mahmoud Benras ^*
0000-0002-1731-8387
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

17 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

13 Eylül 2025

Kabul Tarihi

10 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 27 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.17494/ogusbd.1783220

IZ

https://izlik.org/JA68MP73UT

APA

Benras, M. (2026). Sîretü Benî Hilâl Destanı’nın Edebi Sanatlar Açısından Değeri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(1), 174-195. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1783220

AMA

1.Benras M. Sîretü Benî Hilâl Destanı’nın Edebi Sanatlar Açısından Değeri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;27(1):174-195. doi:10.17494/ogusbd.1783220

Chicago

Benras, Mahmoud. 2026. “Sîretü Benî Hilâl Destanı’nın Edebi Sanatlar Açısından Değeri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 27 (1): 174-95. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1783220.

EndNote

Benras M (01 Mart 2026) Sîretü Benî Hilâl Destanı’nın Edebi Sanatlar Açısından Değeri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 27 1 174–195.

IEEE

[1]M. Benras, “Sîretü Benî Hilâl Destanı’nın Edebi Sanatlar Açısından Değeri”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 27, sy 1, ss. 174–195, Mar. 2026, doi: 10.17494/ogusbd.1783220.

ISNAD

Benras, Mahmoud. “Sîretü Benî Hilâl Destanı’nın Edebi Sanatlar Açısından Değeri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 27/1 (01 Mart 2026): 174-195. https://doi.org/10.17494/ogusbd.1783220.

JAMA

1.Benras M. Sîretü Benî Hilâl Destanı’nın Edebi Sanatlar Açısından Değeri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;27:174–195.

MLA

Benras, Mahmoud. “Sîretü Benî Hilâl Destanı’nın Edebi Sanatlar Açısından Değeri”. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c. 27, sy 1, Mart 2026, ss. 174-95, doi:10.17494/ogusbd.1783220.

Vancouver

1.Mahmoud Benras. Sîretü Benî Hilâl Destanı’nın Edebi Sanatlar Açısından Değeri. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Mart 2026;27(1):174-95. doi:10.17494/ogusbd.1783220

Sîretü Benî Hilâl Destanı’nın Edebi Sanatlar Açısından Değeri

Sîretü Benî Hilâl Destanı’nın Edebi Sanatlar Açısından Değeri

Öz

Anahtar Kelimeler

The Value of the Epic of Sîretü Benî Hilâl in Terms of Literary Devices

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster