Yürünebilirliğin Kentsel Dirence Etkisi: Eskişehir Karapınar Mahallesi Örneği
Öz
Türkiye, uzun yıllar plansız kentleşme sürecinin yol açtığı sorunlara yönelik çeşitli politikalar geliştirmiştir. Bu politikaların başında gelen kentsel dönüşüm politikalarının bu hedeflere ulaşabilmesi için uygulamaların belli düzeyde esnekliğe sahip olması gerekmektedir. Nitekim her dönem kendi kentsel politikasını ve mimarlık anlayışını üretmektedir. Bu anlayışın son yıllarda dikkat çeken örneklerinden biri ise dirençli kentlerdir. Dirençli kentler, kentsel dönüşüm gibi çeşitli düzeylerde fiziksel ve toplumsal tehlike ve riskler barındıran uygulamalarda, esneklik ve değişikliklere uyum sağlama kapasitesi bakımından açıklayıcı olmaktadır. Son yıllardaki kentsel planlama literatürü yürünebilir mahallelerin dirençli kentler yaratma noktasında önemli bir değişken olduğunu ortaya koyduğundan bu araştırmada da yürünebilirlik, kentin direnci bağlamında değerlendirilmiş ve kentsel direncin desteklen-mesinde bir değişken olarak ele alınmıştır. Çalışmanın amacı aynı mahallede kentsel dönüşüme uğrayan ve uğramayan farklı konut alanlarını yürünebilirlik ve dirençlilik açısından karşılaştırmalı olarak İncelemektir. Bunun için öncelikle çalışmanın gerçekleştirildiği Eskişehir Karapınar Mahallesi yürünebi-lirlik bağlamında gözlemlenmiş ve mahallenin farklı alanları fotoğraflanmıştır. Ardından ise katılımcılara, yürünebilirliğe ilişkin olarak mesafe, kolaylık, temel ihtiyaçlar bağlamında sorular yöneltilmiştir. Çalışmanın sonucunda ise gerek kentsel dönüşüm geçiren konut alanında gerekse dönüşüm geçirmeyen alanda sakinlerin yürünebilirlikten beklentilerinin, dönüşümün ortaya çıkardığı diğer yapısal sorunlara kıyasla ikinci planda kaldığı tespit edilmiştir. Ayrıca yapılan görüşmeler neticesinde yürünebilirliğin çerçevesinin çizilme-sinin, dirençli kentler planlamak için rehberler oluşturmada oldukça önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Dirençli kentler, yürünebilirlik, kentsel planlama, kentsel dönüşüm
Kaynakça
- Abastante, F., Lami, L. M. Luigi, R. L. and Gaballo, M. (2020). Supporting resilient urban planning through walkability assessment. Sustainability, 2020/12.
- Akkar Ercan, M. ve Belge, Z. S. (2017). Daha yaşanabilir kentler için mikro ölçek bir yürünebilirlik modeli. METU JFA, 34(1), 231-265.
- Alexander D. E. (2013). Resilience and disaster risk reduction: An etymological journey. Natural Hazards and Earth System Sciences, 1, 1257-1284.
- Alfonzo, M. A. (2005). To walk or not to walk? The hierarchy of walking needs. Environment and Behavior, 37(6), 808-836.
- Bernot, L. ve Blancard, R. (2006). Yerleşme yerinin şahsiyet üzerine etkisi: Nouville araştırması. A. Yörükhan (Der.). Şehir sosyolojisinin ve insan ekolojisinin teorik temelleri içinde (133-142 ss). Ankara: Nobel Yayınevi.
- Callaghan, E. G., and Colton, J. (2008). Building sustainable and resilient communities: A balancing of community capital. Environment, Development and Sustainability, 10(6), 931-42.
- Christoforidis, A. (1994). New alternatives to the suburb: Neo-traditional developments. Journal of Planning Literature, 8(4), 429-40.
- Desouza, K. C. and Flanery, T. H. (2013). Designing, planning, and managing resilient cities: A conceptual framework. Cities, 35, 89-99.
- Eren, Ş. G. and Günay, A. S. (2015). Analysing the Transfer of immovable property rights for urban resilience: An alternative land management model for the Karaburun-Çeşme-Seferihisar Peninsula. Ocean and Coastal Management, 118(B), 139-157.
- Figueiredo, L., Honiden, T. and Schumann, A. (2018). Indicators for resilient cities. OECD Regional Development Working Papers.