Örgütsel Dışlanmanın Sosyal Kaytarma Üzerindeki Etkisi: Alışveriş Merkezlerindeki Mağaza Çalışanları Üzerine Bir Araştırma

Berkin Hanaylı

doi:10.25287/ohuiibf.1762290

TR EN

Örgütsel Dışlanmanın Sosyal Kaytarma Üzerindeki Etkisi: Alışveriş Merkezlerindeki Mağaza Çalışanları Üzerine Bir Araştırma

Öz

Örgütsel dışlanmanın çalışanların grup içi katkı ve iş birliği davranışlarıyla ilişkisi örgütsel davranış yazınında giderek daha fazla önem kazanmakla birlikte, bu ilişkinin sosyal kaytarma eğilimiyle birlikte perakende sektörü bağlamında ele alındığı çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışma, İstanbul’daki alışveriş merkezlerinde görev yapan mağaza çalışanları örnekleminde örgütsel dışlanmanın sosyal kaytarma üzerindeki yordayıcı rolünü ve bu değişkenlerin demografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığını incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, ilişkisel tarama modeline dayalı nicel araştırma deseniyle yürütülmüştür. Veriler, kolayda ve kartopu örnekleme yöntemleriyle ulaşılan 395 mağaza çalışanından çevrimiçi anket aracılığıyla toplanmış ve SPSS 25.0 ile AMOS 24.0 programları kullanılarak analiz edilmiştir. Bulgular, demografik değişkenler kontrol edildikten sonra örgütsel dışlanmanın sosyal kaytarmayı pozitif ve anlamlı biçimde yordadığını göstermiştir (β = 0,438; p <0,001). Ayrıca örgütsel dışlanmanın cinsiyet, yaş ve kıdem değişkenlerine göre; sosyal kaytarma düzeyinin ise cinsiyet, medeni durum, yaş ve kıdem değişkenlerine göre anlamlı biçimde farklılaştığı belirlenmiştir. Örgütsel dışlanma açısından eğitim düzeyi, medeni durum ve çalışılan sektör değişkenlerinde; sosyal kaytarma açısından ise eğitim düzeyi ve çalışılan sektör değişkenlerinde anlamlı farklılık saptanmamıştır. Sonuçlar, çalışanların iş ortamında dışlanma algısı yaşamalarının grup içi çaba ve katkı düzeyleriyle ilişkili önemli bir risk oluşturduğunu göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, perakende sektöründe örgütsel dışlanmanın sosyal kaytarma eğilimiyle ilişkili önemli bir örgütsel risk olduğunu ortaya koymakta ve kapsayıcı, adil ve destekleyici insan kaynakları uygulamalarının çalışan refahı ile ekip performansı açısından önemine dikkat çekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Örgütsel Dışlanma, Sosyal Kaytarma, Perakende Sektörü, Alışveriş Merkezleri

THe Impact of Organizational Ostracism on Social Loafing: A Study on Store Employees in Shopping Malls

Öz

Although the relationship between organizational ostracism and employees’ in-group contribution and cooperation behaviors has gained increasing attention in the organizational behavior literature, studies examining this relationship together with social loafing in the retail sector remain limited. This study aims to examine the predictive role of organizational ostracism in social loafing and to determine whether both variables differ according to demographic characteristics among store employees working in shopping malls in Istanbul. The study was conducted using a quantitative research design based on the correlational survey model. Data were collected through an online questionnaire from 395 store employees reached through convenience and snowball sampling methods and analyzed using SPSS 25.0 and AMOS 24.0. The findings showed that organizational ostracism positively and significantly predicted social loafing after controlling for demographic variables (β = 0.438; p < 0.001). Organizational ostracism differed significantly by gender, age, and tenure, whereas social loafing differed significantly by gender, marital status, age, and tenure. No significant differences were found in organizational ostracism by education level, marital status, or sector of employment; similarly, no significant differences were found in social loafing by education level or sector of employment. The results indicate that employees’ perceptions of ostracism in the workplace represent an important risk associated with their levels of in-group effort and contribution. In this respect, the study reveals that organizational ostracism is an important organizational risk associated with social loafing in the retail sector and highlights the importance of inclusive, fair, and supportive human resource practices for employee well-being and team performance.

Anahtar Kelimeler

Organizational Ostracism, Social Loafing, Retail Sector, Shopping Malls

Kaynakça

Akgündüz, Y., Akdağ, G., Güler, O., & Sünnetçioğlu, S. (2015). İşten ayrılma niyeti ve aşırı rol yükünün otel çalışanlarının sosyal aylaklık davranışlarına etkisi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(4), 515-536. https://doi.org/10.16953/deusbed.45831
Alam, K., Ali, A., Ali, N., & Zaman, G. (2014). Organizational justice, task enjoyment, leadership style and organizational culture as strategies for reduction of social loafing. Abasyn University Journal of Social Sciences, 7(1), 77-99. Erişim adresi: https://ajss.abasyn.edu.pk/admineditor/papers/V7I1-7.pdf
Ashforth, B. E., & Mael, F. (1989). Social identity theory and the organization. Academy of Management Review, 14(1), 20-39. https://doi.org/10.5465/amr.1989.4278999
Aydemir, S. (2018). Algılanan sosyal kaytarmanın örgütlerde çatışma eğilimine etkisi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(2), 259-275. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/mjss/article/485945
Aydın Kuş, A. R., & Ege, E. (2025, 23 Ocak). AVM ciro endeksi 2024’te yüzde 65 arttı. Anadolu Ajansı. Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/avm-ciro-endeksi-2024te-yuzde-65-artti/3460169
Aydın, Ş. N., & Akın, A. (2020). Örgütsel dışlanma ile sosyal kaytarma arasındaki ilişki ve demografik değişkenlere göre farklılıkların incelenmesi. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 423-448. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/kusbd/article/754056
Baumeister, R. F., & Leary, M. R. (1995). The need to belong: Desire for interpersonal attachments as a fundamental human motivation. Psychological Bulletin, 117(3), 497-529. https://doi.org/10.1037/0033-2909.117.3.497
Bedi, A. (2021). No herd for black sheep: A meta-analytic review of the predictors and outcomes of workplace ostracism. Applied Psychology: An International Review, 70(2), 861-904. https://doi.org/10.1111/apps.12238
Bhatti, S. H., Hussain, M., Santoro, G., & Culasso, F. (2023). The impact of organizational ostracism on knowledge hiding: Analysing the sequential mediating role of efficacy needs and psychological distress. Journal of Knowledge Management, 27(2), 485-505. https://doi.org/10.1108/JKM-03-2021-0223
Blau, P. M. (1964). Exchange and power in social life. John Wiley & Sons.

Choi, Y. (2021). Workplace ostracism and work-to-family conflict among female employees: Moderating role of perceived organisational support. International Journal of Organizational Analysis, 29(2), 436-449. https://doi.org/10.1108/IJOA-04-2020-2143
Cochran, W. G. (1977). Sampling techniques (3rd ed.). John Wiley & Sons.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Comer, D. R. (1995). A model of social loafing in real work groups. Human Relations, 48(6), 647-667. https://doi.org/10.1177/001872679504800603
Demir Uslu, Y., & Çavuş, M. F. (2014). Örgütsel adalet ve kaytarma davranışları. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 4(9), 51-54. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/273662
Doğan, A., Bozkurt, S., & Demir, R. (2012). Sosyal kaytarma davranışı ile algılanan görev görünürlüğü arasındaki ilişkinin incelenmesine yönelik bir araştırma. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 12(24), 53-80. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/susead/article/302304
Ferris, D. L., Brown, D. J., Berry, J. W., & Lian, H. (2008). The development and validation of the Workplace Ostracism Scale. Journal of Applied Psychology, 93(6), 1348-1366. https://doi.org/10.1037/a0012743
Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50. https://doi.org/10.1177/002224378101800104
George, D., & Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference, 17.0 update (10th ed.). Pearson.
Gümüş, E., & Toksarı, M. (2022). Demografik özellikler ve örgütsel sinizm ile sosyal kaytarma arasındaki ilişkinin incelenmesi. Studies on Social Science Insights, 2(1), 41-62. Erişim adresi: https://www.sossci.org/DergiTamDetay.aspx?Detay=Ozet&ID=29
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed.). Cengage.
Halis, M., & Demirel, Y. (2016). Sosyal desteğin örgütsel soyutlama (dışlanma) üzerine etkisi. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(1), 318-335. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/309391
Harkins, S. G., & Petty, R. E. (1982). Effects of task difficulty and task uniqueness on social loafing. Journal of Personality and Social Psychology, 43(6), 1214-1229. https://doi.org/10.1037/0022-3514.43.6.1214
Henle, C. A., Shore, L. M., Morton, J. W., & Conroy, S. A. (2023). Putting a spotlight on the ostracizer: Intentional workplace ostracism motives. Group & Organization Management, 48(4), 1014-1057. https://doi.org/10.1177/10596011221092863
Henseler, J., Ringle, C. M., & Sarstedt, M. (2015). A new criterion for assessing discriminant validity in variance-based structural equation modeling. Journal of the Academy of Marketing Science, 43(1), 115-135. https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8
Hitlan, R. T., Cliffton, R. J., & DeSoto, M. C. (2006). Perceived exclusion in the workplace: The moderating effects of gender on work-related attitudes and psychological health. North American Journal of Psychology, 8(2), 217-235. Erişim adresi: https://sites.uni.edu/~hitlan/workplaceexclusion.pdf
Hobfoll, S. E. (1989). Conservation of resources: A new attempt at conceptualizing stress. American Psychologist, 44(3), 513-524. https://doi.org/10.1037/0003-066X.44.3.513
Hobfoll, S. E. (2001). The influence of culture, community, and the nested self in the stress process: Advancing conservation of resources theory. Applied Psychology: An International Review, 50(3), 337-370. https://doi.org/10.1111/1464-0597.00062
Høigaard, R., Fuglestad, S., Peters, D. M., De Cuyper, B., De Backer, M., & Boen, F. (2010). Role satisfaction mediates the relation between role ambiguity and social loafing among elite women handball players. Journal of Applied Sport Psychology, 22(4), 408-419. https://doi.org/10.1080/10413200.2010.495326
Howard, M. C., Cogswell, J. E., & Smith, M. B. (2020). The antecedents and outcomes of workplace ostracism: A meta-analysis. Journal of Applied Psychology, 105(6), 577-596. https://doi.org/10.1037/apl0000453
Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118
Hung, T.-K., Chi, N.-W., & Lu, W.-L. (2009). Exploring the relationships between perceived coworker loafing and counterproductive work behaviors: The mediating role of a revenge motive. Journal of Business and Psychology, 24(3), 257-270. https://doi.org/10.1007/s10869-009-9104-6
Ilgın, B. (2013). Toplumsal Bir Hastalık: Sosyal Kaytarma. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(3), 238-270. https://doi.org/10.12780/UUSBD215
Karadal, H., & Saygın, M. (2013). An investigation of the relationship between social loafing and organizational citizenship behavior. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 99, 206-215. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.10.487
Karakiraz, A., Uslu, O., & Özsoy, E. (2023). Turkish adaptation of the Workplace Ostracism Scale. Gazi İktisat ve İşletme Dergisi, 9(2), 151-161. https://doi.org/10.30855/gjeb.2023.9.2.003
Karau, S. J., & Williams, K. D. (1993). Social loafing: A meta-analytic review and theoretical integration. Journal of Personality and Social Psychology, 65(4), 681-706. https://doi.org/10.1037/0022-3514.65.4.681
Karau, S. J., & Williams, K. D. (1997). The effects of group cohesiveness on social loafing and social compensation. Group Dynamics: Theory, Research, and Practice, 1(2), 156-168. https://doi.org/10.1037/1089-2699.1.2.156
Kline, R. B. (2023). Principles and practice of structural equation modeling (5th ed.). The Guilford Press.
Latané, B., Williams, K., & Harkins, S. (1979). Many hands make light the work: The causes and consequences of social loafing. Journal of Personality and Social Psychology, 37(6), 822-832. https://doi.org/10.1037/0022-3514.37.6.822
Lee, P.-C., Chen, C.-M., & Chou, C.-H. (2014). Decreasing tax collectors’ perceived social loafing through collaborative behaviors of taxpayers. Journal of Public Administration Research and Theory, 24(4), 1037-1063. https://doi.org/10.1093/jopart/mut015
Leung, A. S. M., Wu, L. Z., Chen, Y. Y., & Young, M. N. (2011). The impact of workplace ostracism in service organizations. International Journal of Hospitality Management, 30(4), 836-844. https://doi.org/10.1016/j.ijhm.2011.01.004
Li, M., Xu, X., & Kwan, H. K. (2021). Consequences of workplace ostracism: A meta-analytic review. Frontiers in Psychology, 12, 641302. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.641302
Liden, R. C., Wayne, S. J., Jaworski, R. A., & Bennett, N. (2004). Social loafing: A field investigation. Journal of Management, 30(2), 285-304. https://doi.org/10.1016/j.jm.2003.02.002
MacDonald, G., & Leary, M. R. (2005). Why does social exclusion hurt? The relationship between social and physical pain. Psychological Bulletin, 131(2), 202-223. https://doi.org/10.1037/0033-2909.131.2.202
Mulvey, P. W., & Klein, H. J. (1998). The impact of perceived loafing and collective efficacy on group goal processes and group performance. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 74(1), 62-87. https://doi.org/10.1006/obhd.1998.2753
Mulvey, P. W., Bowes-Sperry, L., & Klein, H. J. (1998). The effects of perceived loafing and defensive impression management on group effectiveness. Small Group Research, 29(3), 394-415. https://doi.org/10.1177/1046496498293006
Olcay, A., & Sürme, M. (2015). Turizm işletmelerinde yönetici ve işgören etik davranışlarının karşılaştırılması üzerine bir araştırma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(37), 1114-1131. http://doi.org/10.17719/jisr.20153710675
Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J.-Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: A critical review of the literature and recommended remedies. Journal of Applied Psychology, 88(5), 879-903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879
Ringelmann, M. (1913). Recherches sur les moteurs animés: Travail de l’homme. Annales de l’Institut National Agronomique, 12, 1-40.
Robinson, S. L., O’Reilly, J., & Wang, W. (2013). Invisible at work: An integrated model of workplace ostracism. Journal of Management, 39(1), 203-231. https://doi.org/10.1177/0149206312466141
Schnake, M. (1991). Organizational citizenship: A review, proposed model, and research agenda. Human Relations, 44(7), 735-759. https://doi.org/10.1177/001872679104400706
Sezer, U., Kocaekşi, S., Ektirici, A., Aygün, C., & Özcan, T. (2021). Algılanan sosyal kaytarma ölçeği - Türkçe formu: Genç ve yetişkin sporcu örnekleminde geçerlik ve güvenirliğin incelenmesi. Psikoloji Çalışmaları - Studies in Psychology, 41(3), 899-926. https://doi.org/10.26650/SP2020-805306
Shepperd, J. A., & Wright, R. A. (1989). Individual contributions to a collective effort: An incentive analysis. Personality and Social Psychology Bulletin, 15(2), 141-149. https://doi.org/10.1177/0146167289152001
Simms, A., & Nichols, T. (2014). Social loafing: A review of the literature. Journal of Management Policy and Practice, 15(1), 58-67. Erişim adresi: http://www.na-businesspress.com/jmpp/nicholst_web15_1_.pdf
Sommer, K. L., Williams, K. D., Ciarocco, N. J., & Baumeister, R. F. (2001). When silence speaks louder than words: Explorations into the intrapsychic and interpersonal consequences of social ostracism. Basic and Applied Social Psychology, 23(4), 225-243. https://doi.org/10.1207/S15324834BASP2304_1
Tajfel, H., & Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. In W. G. Austin & S. Worchel (Eds.), The social psychology of intergroup relations (pp. 33-47). Brooks/Cole.
Tok, T. N. (2019). Relationship between personality features and social loafing behaviors. Journal of Teacher Education and Educators, 8(1), 55-77. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/jtee/article/540212
Tolukan, E., Bayrak, M., & Karacan Doğan, P. (2017). Antrenörlerin sosyal kaytarma algılarının incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 2(1), 1-13. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/gaunjss/article/298447
Tutar, H., Öztürk Başpınar, N., & Güler, S. (2021). A phenomenological study on the antecedents and consequences of organizational ostracism. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 28, 331-350. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/en/pub/enad/article/1021110
Türesin Tetik, H. (2023). Örgütsel dışlanma. In B. Hırlak (Ed.), Örgütsel davranış: Kavramlar ve araştırmalar I (pp. 337-354). Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub79.c141
Williams, K. D. (2007). Ostracism. Annual Review of Psychology, 58, 425-452. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.58.110405.085641
Williams, K. D., & Karau, S. J. (1991). Social loafing and social compensation: The effects of expectations of coworker performance. Journal of Personality and Social Psychology, 61(4), 570-581. https://doi.org/10.1037/0022-3514.61.4.570
Williams, K. D., & Sommer, K. L. (1997). Social ostracism by coworkers: Does rejection lead to loafing or compensation? Personality and Social Psychology Bulletin, 23(7), 693-706. https://doi.org/10.1177/0146167297237003
Wu, L. Z., Yim, F. H. K., Kwan, H. K., & Zhang, X. (2012). Coping with workplace ostracism: The roles of ingratiation and political skill in employee psychological distress. Journal of Management Studies, 49(1), 178-199. https://doi.org/10.1111/j.1467-6486.2011.01017.x
Xing, Y., & Li, Y. (2022). How does workplace ostracism affect employee innovation behavior: An analysis of chain mediating effect. Frontiers in Psychology, 13, 920914. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.920914
Xu, E., Huang, X., & Robinson, S. L. (2017). When self-view is at stake: Responses to ostracism through the lens of self-verification theory. Journal of Management, 43(7), 2281-2302. https://doi.org/10.1177/0149206314567779
Yakın, B., & Sökmen, A. (2018). Sosyal kaytarmanın örgütsel sinizme etkisinde zorunlu vatandaşlık davranışının aracılık rolü: Sosyal ağ gruplarında bir araştırma. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(2), 399-416. Erişim adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/ahbvuibfd/article/473789
Yavuz, E., & Karaköse, D. (2025). Örgüt kültürünün sosyal kaytarma üzerindeki etkisinde örgütsel dışlanmanın aracı rolü. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 70, 21-29. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.1513964
Yurdakul, G., & Öneren, M. (2021). The relationship between social loafing and work alienation: A case study. Yönetim Bilimleri Dergisi, 19(39), 179-202. https://doi.org/10.35408/comuybd.724154
Zhou, Z. E., Che, X., & Rainone, N. A. (2021). Workplace ostracism and employee prosocial and antisocial organizational behaviors. In C. Liu & J. Ma (Eds.), Workplace ostracism: Its nature, antecedents, and consequences (pp. 133-157). Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-030-54379-2_5

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İnsan Kaynakları ve Endüstriyel İlişkiler (Diğer), İşletme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Berkin Hanaylı ^*
0000-0001-6590-2038
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

16 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

11 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

10 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 21

DOI

https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1762290

IZ

https://izlik.org/JA38KF86HD

APA

Hanaylı, B. (2026). Örgütsel Dışlanmanın Sosyal Kaytarma Üzerindeki Etkisi: Alışveriş Merkezlerindeki Mağaza Çalışanları Üzerine Bir Araştırma. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21, 1-19. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1762290

AMA

1.Hanaylı B. Örgütsel Dışlanmanın Sosyal Kaytarma Üzerindeki Etkisi: Alışveriş Merkezlerindeki Mağaza Çalışanları Üzerine Bir Araştırma. ÖHÜİİBFD. 2026;(21):1-19. doi:10.25287/ohuiibf.1762290

Chicago

Hanaylı, Berkin. 2026. “Örgütsel Dışlanmanın Sosyal Kaytarma Üzerindeki Etkisi: Alışveriş Merkezlerindeki Mağaza Çalışanları Üzerine Bir Araştırma”. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, sy 21: 1-19. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1762290.

EndNote

Hanaylı B (01 Temmuz 2026) Örgütsel Dışlanmanın Sosyal Kaytarma Üzerindeki Etkisi: Alışveriş Merkezlerindeki Mağaza Çalışanları Üzerine Bir Araştırma. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 21 1–19.

IEEE

[1]B. Hanaylı, “Örgütsel Dışlanmanın Sosyal Kaytarma Üzerindeki Etkisi: Alışveriş Merkezlerindeki Mağaza Çalışanları Üzerine Bir Araştırma”, ÖHÜİİBFD, sy 21, ss. 1–19, Tem. 2026, doi: 10.25287/ohuiibf.1762290.

ISNAD

Hanaylı, Berkin. “Örgütsel Dışlanmanın Sosyal Kaytarma Üzerindeki Etkisi: Alışveriş Merkezlerindeki Mağaza Çalışanları Üzerine Bir Araştırma”. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 21 (01 Temmuz 2026): 1-19. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1762290.

JAMA

1.Hanaylı B. Örgütsel Dışlanmanın Sosyal Kaytarma Üzerindeki Etkisi: Alışveriş Merkezlerindeki Mağaza Çalışanları Üzerine Bir Araştırma. ÖHÜİİBFD. 2026;:1–19.

MLA

Hanaylı, Berkin. “Örgütsel Dışlanmanın Sosyal Kaytarma Üzerindeki Etkisi: Alışveriş Merkezlerindeki Mağaza Çalışanları Üzerine Bir Araştırma”. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, sy 21, Temmuz 2026, ss. 1-19, doi:10.25287/ohuiibf.1762290.

Vancouver

1.Berkin Hanaylı. Örgütsel Dışlanmanın Sosyal Kaytarma Üzerindeki Etkisi: Alışveriş Merkezlerindeki Mağaza Çalışanları Üzerine Bir Araştırma. ÖHÜİİBFD. 01 Temmuz 2026;(21):1-19. doi:10.25287/ohuiibf.1762290

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

ETİK İLKELER ve YAYIN POLİTİKASI

YAYIN ETİĞİ

Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde uygulanan yayın süreçleri, bilginin tarafsız ve saygın bir şekilde gelişimine ve dağıtımına temel teşkil etmektedir. Bu doğrultuda uygulanan süreçler, yazarların ve yazarları destekleyen kurumların çalışmalarının kalitesine doğrudan yansımaktadır. Hakemli çalışmalar bilimsel yöntemi somutlaştıran ve destekleyen çalışmalardır. Bu noktada sürecin bütün paydaşlarının (yazarlar, okuyucular ve araştırmacılar, yayıncı, hakemler ve editörler) etik ilkelere yönelik standartlara uyması önem taşımaktadır. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıdaki etik sorumlulukları taşımasını beklenmektedir. Etik denetimi ve etik dışı girişimlerin önlenmesi için iThenticate veya Turnitin kullanılabilir.

Aşağıda yer alan etik görev ve sorumluluklar, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.

Yazarların Etik Sorumlulukları

Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne çalışma gönderen yazar(lar)ın aşağıdaki etik sorumluluklara uyması beklenmektedir:

Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olması beklenmektedir. Yazar(lar)ın başka çalışmalardan yararlanmaları veya başka çalışmaları kullanmaları durumunda eksiksiz ve doğru bir biçimde atıfta bulunmaları ve/veya alıntı yapmaları gerekmektedir.
Çalışmanın oluşturulmasında içeriğe entelektüel açıdan katkı sağlamayan kişiler, yazar olarak belirtilmemelidir.
Yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaların varsa çıkar çatışması teşkil edebilecek durumları ve ilişkileri açıklanmalıdır.
Yazar(lar)dan değerlendirme süreçleri çerçevesinde makalelerine ilişkin ham veri talep edilebilir; böyle bir durumda yazar(lar) beklenen veri ve bilgileri yayın kuruluna sunmaya hazır olmalıdır.
Yazar(lar) kullanılan verilerin kullanım haklarına, araştırma/analizlerle ilgili gerekli izinlere sahip olduklarını veya deney yapılan deneklerin rızasının alındığını gösteren belgeye sahip olmalıdır.
Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, dergi editörünü veya yayıncıyı bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle iş birliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
Yazar(lar) aynı yıl içerisinde sadece bir çalışmada yazar olarak yer alabilirler, aynı yazarın kabul almış diğer çalışmaları takip eden yıldan sonrası için yayın sürecine dahil edilir.
Yazarlar, ikinci çalışmaları için çalışmalarının yayına kabul edilmesi durumunda bile takip eden yıl içerisinde yayımlanma talebinde bulunamazlar.
Yazar(lar) çalışmalarını aynı anda birden fazla derginin başvuru sürecinde bulunduramaz. Her bir başvuru önceki başvurunun tamamlanmasını takiben başlatılabilir.
Başka bir dergide yayınlanmış çalışma Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne gönderilemez.
Değerlendirme süreci başlamış bir çalışmanın yazar sorumluluklarının değiştirilmesi (yazar ekleme, yazar sırası değiştirme, yazar çıkartma gibi) teklif edilemez.

Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları

Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) editörleri, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan "COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors" ve "COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors" rehberleri temelinde aşağıdaki etik görev ve sorumluluklara sahip olmalıdır:

Genel Görev ve Sorumluluklar

Editörler, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde yayınlanan her yayından sorumludur. Bu sorumluluk bağlamında editörler, aşağıdaki rol ve yükümlülükleri taşımaktadır:

Okuyucuların ve yazarların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çaba sarf etme,
Sürekli olarak derginin gelişimini sağlama,
Dergide yayınlanan çalışmaların kalitesini geliştirmeye yönelik süreçleri yürütme,
Düşünce özgürlüğünü destekleme,
Akademik açıdan bütünlüğü sağlanma,
Fikri mülkiyet hakları ve etik standartlardan taviz vermeden iş süreçlerini devam ettirme,
Düzeltme, açıklama gerektiren konularda yayın açısından açıklık ve şeffaflık gösterme.

Okuyucu İle İlişkiler

Editörler tüm okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcıların ihtiyaç duydukları bilgi, beceri ve deneyim beklentilerini dikkate alarak karar vermelidir. Yayınlanan çalışmaların okuyucu, araştırmacı, uygulayıcı ve bilimsel literatüre katkı sağlamasına ve özgün nitelikte olmasına dikkat etmelidir. Ayrıca editörler okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılardan gelen geri bildirimleri dikkate almak, açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim vermekle yükümlüdür.

Yazarlar İle İlişkiler

Editörlerin yazarlara karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
Editörler, çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine dayanarak olumlu ya da olumsuz karar vermelidir.
Editörler, yayın kapsamına uygun olan çalışmaları ciddi problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.
Editörler, çalışma ile ilgili ciddi bir sorun olmadıkça, olumlu yöndeki hakem önerilerini göz ardı etmemelidir.
Yeni editörler, çalışmalara yönelik olarak önceki editör(ler) tarafından verilen kararları ciddi bir sorun olmadıkça değiştirmemelidir.
"Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" mutlaka yayınlanmalı ve editörler tanımlanan süreçlerde yaşanabilecek sapmaların önüne geçmelidir.
Editörler, yazarlar tarafından kendilerinden beklenecek her konuyu ayrıntılı olarak içeren bir "Yazar Rehberi" yayınlamalıdır. Bu rehberler belirli zaman aralıklarında güncellenmelidir.
Yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici şekilde bildirim ve dönüş sağlanmalıdır.

Hakemler İle İlişkiler

Editörlerin hakemlere karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:

Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak belirlemelidir.
Hakemlerin değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları bilgi ve rehberleri sağlamakla yükümlüdür.
Yazarlar ve hakemler arasından çıkar çatışması olup olmadığını gözetmek durumundadır.
Körleme hakemlik bağlamında hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutmalıdır.
Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidir.
Hakemleri zamanında dönüş ve performans gibi ölçütlerle değerlendirmelidir.
Hakemlerin performansını artırıcı uygulama ve politikalar belirlemelidir.
Hakem havuzunun dinamik şekilde güncellenmesi konusunda gerekli adımları atmalıdır.
Nezaketsiz ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellemelidir.
Hakem havuzunun geniş bir yelpazeden oluşması için adımlar atmalıdır.

Yayın Kurulu İle İlişkiler

Editörler, tüm yayın kurulu üyelerinin süreçleri yayın politikaları ve yönergelere uygun ilerletmesini sağlamalıdır. Yayın kurulu üyelerini yayın politikaları hakkında bilgilendirmeli ve gelişmelerden haberdar etmelidir. Yeni yayın kurulu üyelerini yayın politikaları konusunda eğitmeli, ihtiyaç duydukları bilgileri sağlamalıdır.

Ayrıca editörler;

Yayın kurulu üyelerinin çalışmaları tarafsız ve bağımsız olarak değerlendirmelerini sağlamalıdır.
Yeni yayın kurulu üyelerini, katkı sağlayabilir ve uygun nitelikte belirlemelidir.
Yayın kurulu üyelerinin uzmanlık alanına uygun çalışmaları değerlendirme için göndermelidir.
Yayın kurulu ile düzenli olarak etkileşim içerisinde olmalıdır.
Yayın kurulu ile belirli aralıklarla yayın politikalarının ve derginin gelişimi için toplantılar düzenlemelidir.

Dergi Sahibi ve Yayıncı İle İlişkiler

Editörler ve yayıncı arasındaki ilişki editoryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır.

Editoryal ve Kör Hakemlik Süreçleri

Editörler; dergi yayın politikalarında yer alan "Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" politikalarını uygulamakla yükümlüdür. Bu bağlamda editörler her çalışmanın adil, tarafsız ve zamanında değerlendirme sürecinin tamamlanmasını sağlar.

Kalite Güvencesi

Editörler; dergide yayınlanan her makalenin dergi yayın politikaları ve uluslararası standartlara uygun olarak yayınlanmasından sorumludur.

Kişisel Verilerin Korunması

Editörler; değerlendirilen çalışmalarda yer alan deneklere veya görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan bireylerin açık rızası belgeli olmadığı sürece çalışmayı reddetmekle görevlidir. Ayrıca editörler; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korumaktan sorumludur.

Etik Kurul, İnsan ve Hayvan Hakları

Editörler; değerlendirilen çalışmalarda insan ve hayvan haklarının korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan deneklere ilişkin etik kurul onayı, deneysel araştırmalara ilişkin izinlerin olmadığı durumlarda çalışmayı reddetmekle sorumludur.
Olası suistimal ve görevi kötüye kullanmaya karşı önlem

Editörler; olası suistimal ve görevi kötüye kullanma işlemlerine karşı önlem almakla yükümlüdür. Bu duruma yönelik şikayetlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi konusunda titiz ve nesnel bir soruşturma yapmanın yanı sıra, konuyla ilgili bulguların paylaşılması editörün sorumlulukları arasında yer almaktadır.

Akademik Yayın Bütünlüğünü Sağlamak

Editörler çalışmalarda yer alan hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirme içeren yargıların hızlı bir şekilde düzeltilmesini sağlamalıdır.

Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması

Editörler; yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür. Ayrıca editörler yayınlanan tüm makalelerdeki içeriklerin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi adına gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.

Yapıcılık ve Tartışmaya Açıklık

Editörler;

Dergide yayınlanan eserlere ilişkin ikna edici eleştirileri dikkate almalı ve bu eleştirilere yönelik yapıcı bir tutum sergilemelidir.
Eleştirilen çalışmaların yazar(lar)ına cevap hakkı tanımalıdır.
Olumsuz sonuçlar içeren çalışmaları göz ardı etmemeli ya da dışlamamalıdır.

Şikayetler
Editörler; yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikayetleri dikkatlice inceleyerek aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermekle yükümlüdür.

Politik ve Ticari Kaygılar

Dergi sahibi, yayıncı ve diğer hiçbir politik ve ticari unsur, editörlerin bağımsız karar almalarını etkilemez.

Çıkar Çatışmaları

Editörler; yazar(lar), hakemler ve diğer editörler arasındaki çıkar çatışmalarını göz önünde bulundurarak, çalışmaların yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde tamamlamasını garanti eder.

Hakemlerin Etik Sorumlulukları

Tüm çalışmaların "Körleme Hakemlik" ile değerlendirilmesi yayın kalitesini doğrudan etkilemektedir. Bu süreç yayının nesnel ve bağımsız değerlendirilmesi ile güven sağlar. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) değerlendirme süreci çift taraflı kör hakemlik ilkesiyle yürütülür.

Hakemler yazarlar ile doğrudan iletişime geçemez, değerlendirme ve yorumlar dergi yönetim sistemi aracılığıyla iletilir. Bu süreçte değerlendirme formları ve tam metinler üzerindeki hakem yorumları editör aracılığıyla yazar(lar)a iletilir. Bu bağlamda Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) için çalışma değerlendiren hakemlerin aşağıdaki etik sorumluluklara sahip olması beklenmektedir:

Sadece uzmanlık alanı ile ilgili çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmelidir.
Tarafsızlık ve gizlilik içerisinde değerlendirme yapmalıdır.
Değerlendirme sürecinde çıkar çatışması ile karşı karşıya olduğunu düşünürse, çalışmayı incelemeyi reddederek, dergi editörünü bilgilendirmelidir.
Gizlilik ilkesi gereği inceledikleri çalışmaları değerlendirme sürecinden sonra imha etmelidir.
İnceledikleri çalışmaların sadece nihai versiyonlarını ancak yayınlandıktan sonra kullanabilir.
Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmalıdır.
Milliyet, cinsiyet, dini inançlar, siyasal inançlar ve ticari kaygıların değerlendirmeye etki etmesine izin vermemelidir.
Değerlendirmeyi yapıcı ve nazik bir dille yapmalıdır. Düşmanlık, iftira ve hakaret içeren aşağılayıcı kişisel yorumlar yapmamalıdır.
Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklarda gerçekleştirmelidir.

Yayıncının Etik Sorumlukları

Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) yayıncısı olan Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, kâr amacı gütmeyen bir devlet üniversitesidir. Bu bağlamda Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) ile ilgili aşağıdaki etik sorumlulukların bilinciyle hareket etmektedir:

Editörler, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne gönderilen çalışmaların tüm süreçlerinden sorumludur. Bu çerçevede ekonomik ya da politik kazançlar göz önüne alınmaksızın karar verici kişiler editörlerdir.
Bağımsız editör kararı oluşturulmasını taahhüt eder.
Editörlere ilişkin her türlü bilimsel suistimal, atıf çeteciliği ve intihalle ilgili önlemleri alma sorumluluğuna sahiptir.

Etik Olmayan Bir Durumla Karşılaşırsanız

Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde yukarıda bahsedilen etik sorumluluklar ve dışında etik olmayan bir davranış veya içerikle karşılaşırsanız lütfen ohuiibfdergisi@gmail.com adresine e-posta yoluyla bildiriniz.