Uylaşımsal Siyasal Düzen Anlayışı Perspektifinden BM Güvenlik Konseyi'nde Reform Tartışmaları: Reforma Gerçekten İhtiyaç Var Mı?

Birleşmiş Milletler örgütü, selefinin yaptığı hatayı yapmamış ve örgüt büyük güçlerin bakış açıları doğrultusunda inşa edilmiştir. Örgütün var oluş amacı olan uluslararası barışı ve güvenliği kurmak ve gözetmek görevi büyük güçlerin veto yetkisiyle daimî üye olduğu Güvenlik Konseyi’ne verilmiştir. Ancak, Konseyin daimî üyeleri çeşitli dönemlerde bu yetkilerini kendi çıkarları doğrultusunda suistimal etmiştir. Bu durum özellikle Soğuk Savaş sonrası dönemde Güvenlik Konseyi’nde reform yapılmasına yönelik ciddi girişimlerin yaşanmasına yol açmıştır. Bu çalışmada söz konusu reform girişimleri, uylaşımsal siyasal düzen anlayışı adı verilen kavramsal çerçeve aracılığıyla incelenmiştir. Uylaşımsal siyasal düzen anlayışı, siyasal düzenlerin kendiliğinden ortaya çıkmadığını, sosyal bir eylem için düzen kurucu bir otoritenin gerekliliğini savunmaktadır. Herhangi bir düzenin kuruluş sürecinde o toplumdaki herkesin eşit söz hakkına sahip olmadığı gerekçesiyle bir siyasal düzenin görece avantajlı bir azınlık ile görece dezavantajlı bir çoğunluk yarattığını iddia etmektedir. Bu bağlamda Güvenlik Konseyi’ndeki reform girişimlerinin ne kadar “haklı” talepler gibi görünse de belli devletlerin bu ayrıcalıklı devletler grubuna dahil olması girişimi olduğunu, diğer devletlerin de bu mantıkla Güvenlik Konseyi’nde reform girişimlerine destek vermediği için söz konusu girişimlerin başarısız olduğu iddiası çalışmada ileri sürülmüştür.

The United Nations did not repeat the mistakes of its predecessor and was established in line with the perspectives of the major powers. The task of establishing and maintaining international peace and security, which is the raison d'être of the organization, was assigned to the Security Council, whose permanent members have veto power. However, the permanent members of the Council have abused this power for their own interests at various times. This situation has led to serious attempts to reform the Security Council, especially in the post-Cold War period. In this study, these reform attempts are examined through the conceptual framework known as the conventional political order understanding. The conventional political order understanding argues that political orders do not emerge on their own and that a rule-making authority is necessary for social action. It argues that in the process of establishing any order, not everyone in that society has equal rights to speak, and therefore a political order creates a relatively advantaged minority and a relatively disadvantaged majority. In this context, the study argues that, despite appearing to be “justified” demands, reform initiatives in the Security Council are attempts by certain states to join this privileged group of states, and that other states do not support reform initiatives in the Security Council for the same reason, leading to the failure of such initiatives.