Müşterinin Kötü Muamelesi Çalışanların Mental İyi Oluşunu Nasıl Etkiler? Örgüt Temelli Özsaygının Aracılık Rolü
Öz
Bu araştırmada müşterinin kötü muamelesinin çalışanların mental iyi oluşu üzerindeki etkisi ve bu ilişkide örgüt temelli özsaygının aracılık rolü incelenmiştir. Araştırmada nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli benimsenmiş; veriler kolayda örnekleme yöntemiyle bankacılık sektöründe çalışan 374 katılımcıdan elde edilmiştir. Toplanan veriler, yapısal eşitlik modellemesi temelinde SmartPLS yazılımı ile analiz edilmiştir. Bulgular, müşterinin kötü muamelesinin mental iyi oluş üzerindeki doğrudan etkisinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığını göstermektedir. Buna karşın müşterinin kötü muamelesinin örgüt temelli özsaygı üzerinde anlamlı ve negatif bir etkiye sahip olduğu, örgüt temelli özsaygının ise mental iyi oluşu güçlü ve pozitif yönde etkilediği belirlenmiştir. Aracılık analizi sonuçları, müşterinin kötü muamelesinin mental iyi oluşu örgüt temelli özsaygı üzerinden dolaylı olarak ve negatif yönde etkilediğini ortaya koymaktadır. Bu bulgu, çalışanların maruz kaldıkları olumsuz müşteri davranışlarının doğrudan psikolojik iyi oluşu zedelemekten ziyade, öncelikle çalışanların örgüt içindeki değer algılarını ve özsaygı düzeylerini azaltarak dolaylı bir etki yarattığını göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, hizmet sektöründe çalışanların iyi oluşunun korunmasında yalnızca müşteri davranışlarının yönetilmesinin yeterli olmadığını, aynı zamanda çalışanların örgüt içinde değerli ve saygın hissetmelerini güçlendiren insan kaynakları ve yönetim uygulamalarının büyük önem taşıdığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle çalışma, müşteri kaynaklı stres unsurlarının çalışan iyi oluşuna etkisini örgüt temelli özsaygı aracılığıyla açıklayarak literatüre özgün bir katkı sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Müşteri Kötü Muamelesi, Mental İyi Oluş, Örgüt Temelli Özsaygı, Bankacılık Sektörü
Kaynakça
- Akmal, A., Irviana, L., & Azliyanti, E. (2023). Perception of employability in regional apparatus organizations in Pesisir Selatan Regency, West Sumatra. Jurnal Manajemen Universitas Bung Hatta, 18(2), 197–209. https://doi.org/10.37301/jmubh.v18i2.23243
- Alanazi, A., & Altukhys, A. (2025). Mapping the impact: a systematic review of the psychological and social repercussions of technostress. American Journal of Applied Scientific Research, 11(4), 203–210. https://doi.org/10.11648/j.ajasr.20251104.13
- Amarnani, R. K., Restubog, S. L. D., Bordia, P., & Abbasi, A. A. (2019). Age as double‐edged sword among victims of customer mistreatment: a self‐esteem threat perspective. Human Resource Management, 58(3), 285–299. https://doi.org/10.1002/hrm.21949
- Amirabdolahian, S., Pare, G., & Tams, S. (2025). Digital wellness programs in the workplace: meta-review. Journal of Medical Internet Research, 27, e70982. https://doi.org/10.2196/70982
- Andersen, L. P., Andersen, D. R., & Pihl-Thingvad, J. (2025). Psychosocial climate as antecedent for resources to manage motional demands at work. International Journal of Environmental Research and Public Health, 22(1), 64. https://doi.org/10.3390/ijerph22010064
- Arvan, M. L., Dreibelbis, R. C., & Spector, P. E. (2019). Customer service stress: a meta-analysis of customer mistreatment. In P. L. Perrewé & P. D. Harms (Eds.), Examining the Role of Well-being in the Marketing Discipline (pp. 117–136). Emerald Publishing Limited. https://doi.org/10.1108/S1479-355520190000017006
- Baranik, L. E., Wang, M., Gong, Y., & Shi, J. (2017). Customer mistreatment, employee health, and job performance: Cognitive rumination and social sharing as mediating mechanisms. Journal of Management, 43(4), 1261–1282. https://doi.org/10.1177/0149206314550995
- Bautista, T. G., Roman, G., Khan, M., Lee, M., Sahbaz, S., Duthely, L. M., Knippenberg, A., Macias-Burgos, M. A., Davidson, A., Scaramutti, C., Gabrilove, J., Pusek, S., Mehta, D., & Bredella, M. A. (2023). What is well-being? A scoping review of the conceptual and operational definitions of occupational well-being. Journal of Clinical and Translational Science, 7(1), e227. https://doi.org/10.1017/cts.2023.648
- Booker, L., Islam, M. S., Cafferkey, K., Townsend, K., & Ong, X. Y. (2025). When technostress meets telepressure: A multi-dimensional well-being approach. Industrial Management & Data Systems, 1–19. https://doi.org/10.1108/IMDS-02-2025-0204
- Bowling, N. A. (2011). A meta-analysis of the predictors and consequences of organization-based self-esteem. Development and Learning in Organizations: An International Journal, 25(3). https://doi.org/10.1108/dlo.2011.08125cad.010
