Yapay Zeka ve Devlet Egemenliğinin İcrası: Bağımlılık, Denetim ve Meşruiyet

Kürşat Kan

doi:10.25287/ohuiibf.1920158

EN TR

Artificial Intelligence and the Exercise of State Sovereignty: Dependence, Oversight, and Legitimacy

Öz

This article argues that artificial intelligence (AI) does not displace state sovereignty but can, under certain institutional conditions, hinder public institutions from exercising legal authority independently and under effective oversight. It examines how AI affects the exercise of sovereignty in security and economic infrastructure. In domestic governance, administrative accountability and the verifiability of public information are treated as conditions for the legitimate exercise of sovereign authority. The study employs conceptual analysis based on a critical literature review of purposively selected peer-reviewed studies, foundational works, and official documents. Journalistic sources are used only to contextualize examples. The comparison considers the affected domain of authority, AI-related technical features, dependencies, oversight capacity, and evidentiary status. In security, technical autonomy does not constitute political authority, although responsibility may spread across the decision chain. Dependence on a small number of providers for advanced chips, cloud services, computing infrastructure, and foundation models can constrain states’ ability to make and enforce rules. Opaque decision criteria in algorithmic administration can weaken administrative accountability. The large-scale circulation of synthetic content can undermine the verifiability of public information. AI can strengthen state capacity when human oversight, independent review, effective avenues of appeal, and supplier diversity are maintained. The article integrates these debates into a common framework, distinguishing the authority to make binding decisions from the conditions for its legitimate exercise.

Anahtar Kelimeler

Artificial Intelligence, Exercise of State Sovereignty, Digital Sovereignty, State Capacity, Algorithmic Administration

Yapay Zeka ve Devlet Egemenliğinin İcrası: Bağımlılık, Denetim ve Meşruiyet

Öz

Bu makale, yapay zekanın (YZ) devlet egemenliğini ortadan kaldırmadığını, ancak belirli kurumsal koşullarda kamu kurumlarının kendi hukuki yetkilerini bağımsız ve denetlenebilir biçimde kullanmasını güçleştirebildiğini savunmaktadır. Çalışma, YZ’nin güvenlik ve ekonomik altyapı alanlarında egemenliğin icrasını hangi mekanizmalar üzerinden etkilediğini incelemektedir. İç yönetişim boyutunda ise idari hesap verebilirlik ile kamusal bilginin doğrulanabilirliği, egemenliğin icrasının meşruiyet koşulları olarak ele alınmaktadır. Çalışmada eleştirel literatür incelemesine dayalı kavramsal analiz uygulanmıştır. Hakemli çalışmalar, temel kuramsal eserler ve resmi belgeler araştırma sorusuyla doğrudan ilişkileri gözetilerek seçilmiştir. Gazetecilik kaynaklarından yalnızca güncel örneklerin bağlamını açıklamak amacıyla yararlanılmıştır. Metinler, etkilenen yetki alanı, YZ ile ilişkili teknik özellikler, bağımlılık ilişkileri, kamu kurumlarının denetim imkanları ve kaynakların kanıt niteliği bakımından karşılaştırılmıştır. Bulgular, güvenlik alanında teknik özerkliğin siyasi otorite anlamına gelmediğini, ancak sorumluluğun karar zincirinin farklı aşamalarına yayılabildiğini göstermektedir. Ekonomik alanda gelişmiş çiplere, bulut hizmetlerine, hesaplama altyapısına ve temel modellere erişimin az sayıda sağlayıcıya bağlı olması, devletlerin kural koyma ve uygulama imkanlarını sınırlayabilmektedir. Algoritmik idarede karar ölçütlerinin açıklanamaması idari hesap verebilirliği zayıflatmaktadır. Sentetik içeriklerin geniş ölçekte yayılması ise kamusal bilginin doğrulanabilirliğini zorlaştırabilmektedir. İnsan denetimi, bağımsız inceleme, kararların yeniden değerlendirilmesini sağlayan etkili itiraz yolları ve tedarikçi çeşitliliği korunduğunda, YZ devlet kapasitesini güçlendirebilmektedir. Makale, literatürde ayrı yürütülen tartışmaları ortak bir kavramsal çerçevede birleştirmekte ve bağlayıcı karar yetkisi ile bu yetkinin meşru kullanım koşulları arasındaki ayrımı açıklığa kavuşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yapay Zeka, Devlet Egemenliğinin İcrası, Dijital Egemenlik, Devlet Kapasitesi, Algoritmik İdare

Kaynakça

Akıllı, E. (2025). Cognitive diplomacy and digital autonomy: Statecraft in the age of artificial intelligence. Palgrave Macmillan, Cham: Switzerland. http://dx.doi.org/10.1007/978-3-032-04470-9
Alon-Barkat, S., & Busuioc, M. (2023). Human–AI interactions in public sector decision making: “Automation bias” and “selective adherence” to algorithmic advice. Journal of Public Administration Research and Theory, 33(1), 153-169. https://doi.org/10.1093/jopart/muac007
Bergengruen, V. (2024, February 8). How tech giants turned Ukraine into an AI war lab. Time. Retrieved from https://time.com/6691662/ai-ukraine-war-palantir/
Birhane, A. (2020). Algorithmic colonization of Africa. SCRIPTed: A Journal of Law, Technology & Society, 17(2), 389-409. http://dx.doi.org/10.2966/scrip.170220.389
Boutin, B. (2023). State responsibility in relation to military applications of artificial intelligence. Leiden Journal of International Law, 36(1), 133-150. https://doi.org/10.1017/S0922156522000607
Busuioc, M. (2021). Accountable artificial intelligence: Holding algorithms to account. Public Administration Review, 81(5), 825-836. https://doi.org/10.1111/puar.13293
Cancela-Outeda, C. (2024). The EU’s AI Act: A framework for collaborative governance. Internet of Things, 27, 101291. https://doi.org/10.1016/j.iot.2024.101291
Collington, R. (2022). Disrupting the welfare state? Digitalisation and the retrenchment of public sector capacity. New Political Economy, 27(2), 312-328. https://doi.org/10.1080/13563467.2021.1952559
Conn, A., & Bode, I. (2025). Establishing human responsibility and accountability at early stages of the lifecycle for AI-based defence systems. Ethics and Information Technology, 27, Article 51. https://doi.org/10.1007/s10676-025-09862-1
Couldry, N., & Mejias, U. A. (2019). The costs of connection: How data is colonizing human life and appropriating it for capitalism. Stanford University Press, Stanford: USA.

Couture, S., & Toupin, S. (2019). What does the notion of “sovereignty” mean when referring to the digital? New Media & Society, 21(10), 2305-2322. https://doi.org/10.1177/1461444819865984
Eubanks, V. (2018). Automating inequality: How high-tech tools profile, police, and punish the poor. St. Martin’s Press, New York: USA.
European Union. (2024). Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 laying down harmonised rules on artificial intelligence (Artificial Intelligence Act). Official Journal of the European Union, L 2024/1689. Retrieved from https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj
Farrell, H., & Newman, A. L. (2019). Weaponized interdependence: How global economic networks shape state coercion. International Security, 44(1), 42-79. https://doi.org/10.1162/isec_a_00351
Ferrari, F. (2024). State roles in platform governance: AI’s regulatory geographies. Competition & Change, 28(2), 340-358. https://doi.org/10.1177/10245294231218335
Floridi, L. (2020). The fight for digital sovereignty: What it is, and why it matters, especially for the EU. Philosophy & Technology, 33(3), 369-378. http://dx.doi.org/10.1007/s13347-020-00423-6
Grant, M. J., & Booth, A. (2009). A typology of reviews: An analysis of 14 review types and associated methodologies. Health Information & Libraries Journal, 26(2), 91-108. https://doi.org/10.1111/j.1471-1842.2009.00848.x
Hillo, J., Vento, I., & Erkkilä, T. (2026). Algorithmic governance: Experimental evidence on citizens’ and public administrators’ legitimacy perceptions of automated decision-making. Public Administration, 104(3), 536–551. https://doi.org/10.1111/padm.70028
Horowitz, M. C. (2016). The ethics and morality of robotic warfare: Assessing the debate over autonomous weapons. Daedalus, 145(4), 25-36. http://dx.doi.org/10.1162/DAED_a_00409
Hummel, P., Braun, M., Tretter, M., & Dabrock, P. (2021). Data sovereignty: A review. Big Data & Society, 8(1), 1-17. https://doi.org/10.1177/2053951720982012
Ignatius, D. (2022, December 19). How the algorithm tipped the balance in Ukraine. The Washington Post. Retrieved from https://www.washingtonpost.com/opinions/2022/12/19/palantir-algorithm-data-ukraine-war/
Jaakkola, E. (2020). Designing conceptual articles: Four approaches. AMS Review, 10, 18-26. https://doi.org/10.1007/s13162-020-00161-0
Kan, K. (2023). Post-truth period in world politics. In E. Akıllı & B. Gunes (Eds.), World politics in the age of uncertainty: The COVID-19 pandemic, volume 1 (pp. 23-32). Palgrave Macmillan, Cham, Switzerland. http://dx.doi.org/10.1007/978-3-031-39607-6_3
King, A. (2024). Digital targeting: Artificial intelligence, data, and military intelligence. Journal of Global Security Studies, 9(2), ogae009. https://doi.org/10.1093/jogss/ogae009
König, P. D., & Wenzelburger, G. (2021). The legitimacy gap of algorithmic decision-making in the public sector: Why it arises and how to address it. Technology in Society, 67, 101688. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2021.101688
Krasner, S. D. (1999). Sovereignty: Organized hypocrisy. Princeton University Press, Princeton: USA.
Kurnaz, İ. (2016). Siber güvenlik ve ilintili kavramsal çerçeve. Cyberpolitik Journal, 1(1), 56-77.
Mueller, M. L. (2017). Will the Internet fragment? Sovereignty, globalization and cyberspace. Polity Press, Cambridge: UK.
NATO Cooperative Cyber Defence Centre of Excellence. (t.y.). Tallinn Manual. Erişim adresi: https://ccdcoe.org/research/tallinn-manual/
Nocetti, J. (2015). Contest and conquest: Russia and global internet governance. International Affairs, 91(1), 111-130. http://dx.doi.org/10.1111/1468-2346.12189
Nye, J. S., Jr. (2017). Deterrence and dissuasion in cyberspace. International Security, 41(3), 44-71. http://dx.doi.org/10.1162/ISEC_a_00266
Organisation for Economic Co-operation and Development. (2025). Governing with artificial intelligence: The state of play and way forward in core government functions. OECD Publishing, Paris: France. http://dx.doi.org/10.1787/795de142-en
Ortiz Freuler, J. (2025). Infrastructural power: State strategies for internet control. Internet Policy Review, 14(2). https://doi.org/10.14763/2025.2.2009
Osiander, A. (2001). Sovereignty, international relations, and the Westphalian myth. International Organization, 55(2), 251-287. http://dx.doi.org/10.1162/00208180151140577
Rid, T., & Buchanan, B. (2015). Attributing cyber attacks. Journal of Strategic Studies, 38(1-2), 4-37. http://dx.doi.org/10.1080/01402390.2014.977382
Roberts, H., Cowls, J., Casolari, F., Morley, J., Taddeo, M., & Floridi, L. (2021). Safeguarding European values with digital sovereignty: An analysis of statements and policies. Internet Policy Review, 10(3). http://dx.doi.org/10.14763/2021.3.1575
Santoni de Sio, F., & Mecacci, G. (2021). Four responsibility gaps with artificial intelligence: Why they matter and how to address them. Philosophy & Technology, 34, 1057-1084. https://doi.org/10.1007/s13347-021-00450-x
Sartori, G. (1970). Concept misformation in comparative politics. American Political Science Review, 64(4), 1033-1053. https://doi.org/10.2307/1958356
Scharre, P. (2018). Army of none: Autonomous weapons and the future of war. W. W. Norton & Company, New York: USA.
Schmitt, M. N. (Ed.) (2017). Tallinn manual 2.0 on the international law applicable to cyber operations (2nd ed.). Cambridge University Press, Cambridge: UK. http://dx.doi.org/10.1017/9781316822524
Schulzke, M. (2013). Autonomous weapons and distributed responsibility. Philosophy & Technology, 26(2), 203-219. https://doi.org/10.1007/s13347-012-0089-0
Scott, J. C. (1998). Seeing like a state: How certain schemes to improve the human condition have failed. Yale University Press, New Haven: USA.
Shin, D. (2026). Automating epistemology: How AI reconfigures truth, authority, and verification. AI & Society, 41, 1553-1559. https://doi.org/10.1007/s00146-025-02560-y
Simchon, A., Edwards, M., & Lewandowsky, S. (2024). The persuasive effects of political microtargeting in the age of generative artificial intelligence. PNAS Nexus, 3(2), pgae035. http://dx.doi.org/10.1093/pnasnexus/pgae035
Srivastava, S. (2022). Hybrid sovereignty in world politics. Cambridge University Press, Cambridge: UK. http://dx.doi.org/10.1017/9781009204453
Srivastava, S. (2023). Algorithmic governance and the international politics of Big Tech. Perspectives on Politics, 21(3), 989-1000. https://doi.org/10.1017/S1537592721003145
Tallberg, J., Erman, E., Furendal, M., Geith, J., Klamberg, M., & Lundgren, M. (2023). The global governance of artificial intelligence: Next steps for empirical and normative research. International Studies Review, 25(3), viad040. https://doi.org/10.1093/isr/viad040
Tsagourias, N., & Farrell, M. (2020). Cyber attribution: Technical and legal approaches and challenges. European Journal of International Law, 31(3), 941-967. http://dx.doi.org/10.1093/ejil/chaa057
Twomey, J., Ching, D., Aylett, M. P., Quayle, M., Linehan, C., & Murphy, G. (2023). Do deepfake videos undermine our epistemic trust? A thematic analysis of tweets that discuss deepfakes in the Russian invasion of Ukraine. PLOS ONE, 18(10), e0291668. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0291668
Vaccari, C., & Chadwick, A. (2020). Deepfakes and disinformation: Exploring the impact of synthetic political video on deception, uncertainty, and trust in news. Social Media + Society, 6(1), 1-13. https://doi.org/10.1177/2056305120903408
Weber, M. (2006). Meslek olarak siyaset (A. Timuçin & M. Sert, Çev.). Chiviyazıları Yayınevi, İstanbul: Türkiye.
Weymouth, S. (2025). Digital disintegration: Techno-blocs and strategic sovereignty in the AI era. International Organization, 79(S1), S57-S70. http://dx.doi.org/10.1017/S0020818325101070
Yeung, K. (2018). Algorithmic regulation: A critical interrogation. Regulation & Governance, 12(4), 505-523. https://doi.org/10.1111/rego.12158
Zheng, K. (2025). Antitrust in artificial intelligence infrastructure: Between regulation and innovation in the EU, the US, and China. Computer Law & Security Review, 59, 106211. https://doi.org/10.1016/j.clsr.2025.106211

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Uluslararası İlişkiler (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Kürşat Kan ^*
0000-0003-2195-2556
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

3 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

31 Mart 2026

Kabul Tarihi

22 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 21

DOI

https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1920158

IZ

https://izlik.org/JA67WB57HM

APA

Kan, K. (2026). Yapay Zeka ve Devlet Egemenliğinin İcrası: Bağımlılık, Denetim ve Meşruiyet. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21, 1-16. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1920158

AMA

1.Kan K. Yapay Zeka ve Devlet Egemenliğinin İcrası: Bağımlılık, Denetim ve Meşruiyet. ÖHÜİİBFD. 2026;(21):1-16. doi:10.25287/ohuiibf.1920158

Chicago

Kan, Kürşat. 2026. “Yapay Zeka ve Devlet Egemenliğinin İcrası: Bağımlılık, Denetim ve Meşruiyet”. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, sy 21: 1-16. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1920158.

EndNote

Kan K (01 Ekim 2026) Yapay Zeka ve Devlet Egemenliğinin İcrası: Bağımlılık, Denetim ve Meşruiyet. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 21 1–16.

IEEE

[1]K. Kan, “Yapay Zeka ve Devlet Egemenliğinin İcrası: Bağımlılık, Denetim ve Meşruiyet”, ÖHÜİİBFD, sy 21, ss. 1–16, Eki. 2026, doi: 10.25287/ohuiibf.1920158.

ISNAD

Kan, Kürşat. “Yapay Zeka ve Devlet Egemenliğinin İcrası: Bağımlılık, Denetim ve Meşruiyet”. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 21 (01 Ekim 2026): 1-16. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.1920158.

JAMA

1.Kan K. Yapay Zeka ve Devlet Egemenliğinin İcrası: Bağımlılık, Denetim ve Meşruiyet. ÖHÜİİBFD. 2026;:1–16.

MLA

Kan, Kürşat. “Yapay Zeka ve Devlet Egemenliğinin İcrası: Bağımlılık, Denetim ve Meşruiyet”. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, sy 21, Ekim 2026, ss. 1-16, doi:10.25287/ohuiibf.1920158.

Vancouver

1.Kürşat Kan. Yapay Zeka ve Devlet Egemenliğinin İcrası: Bağımlılık, Denetim ve Meşruiyet. ÖHÜİİBFD. 01 Ekim 2026;(21):1-16. doi:10.25287/ohuiibf.1920158

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

ETİK İLKELER ve YAYIN POLİTİKASI

YAYIN ETİĞİ

Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde uygulanan yayın süreçleri, bilginin tarafsız ve saygın bir şekilde gelişimine ve dağıtımına temel teşkil etmektedir. Bu doğrultuda uygulanan süreçler, yazarların ve yazarları destekleyen kurumların çalışmalarının kalitesine doğrudan yansımaktadır. Hakemli çalışmalar bilimsel yöntemi somutlaştıran ve destekleyen çalışmalardır. Bu noktada sürecin bütün paydaşlarının (yazarlar, okuyucular ve araştırmacılar, yayıncı, hakemler ve editörler) etik ilkelere yönelik standartlara uyması önem taşımaktadır. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıdaki etik sorumlulukları taşımasını beklenmektedir. Etik denetimi ve etik dışı girişimlerin önlenmesi için iThenticate veya Turnitin kullanılabilir.

Aşağıda yer alan etik görev ve sorumluluklar, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.

Yazarların Etik Sorumlulukları

Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne çalışma gönderen yazar(lar)ın aşağıdaki etik sorumluluklara uyması beklenmektedir:

Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olması beklenmektedir. Yazar(lar)ın başka çalışmalardan yararlanmaları veya başka çalışmaları kullanmaları durumunda eksiksiz ve doğru bir biçimde atıfta bulunmaları ve/veya alıntı yapmaları gerekmektedir.
Çalışmanın oluşturulmasında içeriğe entelektüel açıdan katkı sağlamayan kişiler, yazar olarak belirtilmemelidir.
Yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaların varsa çıkar çatışması teşkil edebilecek durumları ve ilişkileri açıklanmalıdır.
Yazar(lar)dan değerlendirme süreçleri çerçevesinde makalelerine ilişkin ham veri talep edilebilir; böyle bir durumda yazar(lar) beklenen veri ve bilgileri yayın kuruluna sunmaya hazır olmalıdır.
Yazar(lar) kullanılan verilerin kullanım haklarına, araştırma/analizlerle ilgili gerekli izinlere sahip olduklarını veya deney yapılan deneklerin rızasının alındığını gösteren belgeye sahip olmalıdır.
Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, dergi editörünü veya yayıncıyı bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle iş birliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
Yazar(lar) aynı yıl içerisinde sadece bir çalışmada yazar olarak yer alabilirler, aynı yazarın kabul almış diğer çalışmaları takip eden yıldan sonrası için yayın sürecine dahil edilir.
Yazarlar, ikinci çalışmaları için çalışmalarının yayına kabul edilmesi durumunda bile takip eden yıl içerisinde yayımlanma talebinde bulunamazlar.
Yazar(lar) çalışmalarını aynı anda birden fazla derginin başvuru sürecinde bulunduramaz. Her bir başvuru önceki başvurunun tamamlanmasını takiben başlatılabilir.
Başka bir dergide yayınlanmış çalışma Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne gönderilemez.
Değerlendirme süreci başlamış bir çalışmanın yazar sorumluluklarının değiştirilmesi (yazar ekleme, yazar sırası değiştirme, yazar çıkartma gibi) teklif edilemez.

Editörlerin Etik Görev ve Sorumlulukları

Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) editörleri, açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayınlanan "COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors" ve "COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors" rehberleri temelinde aşağıdaki etik görev ve sorumluluklara sahip olmalıdır:

Genel Görev ve Sorumluluklar

Editörler, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde yayınlanan her yayından sorumludur. Bu sorumluluk bağlamında editörler, aşağıdaki rol ve yükümlülükleri taşımaktadır:

Okuyucuların ve yazarların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çaba sarf etme,
Sürekli olarak derginin gelişimini sağlama,
Dergide yayınlanan çalışmaların kalitesini geliştirmeye yönelik süreçleri yürütme,
Düşünce özgürlüğünü destekleme,
Akademik açıdan bütünlüğü sağlanma,
Fikri mülkiyet hakları ve etik standartlardan taviz vermeden iş süreçlerini devam ettirme,
Düzeltme, açıklama gerektiren konularda yayın açısından açıklık ve şeffaflık gösterme.

Okuyucu İle İlişkiler

Editörler tüm okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcıların ihtiyaç duydukları bilgi, beceri ve deneyim beklentilerini dikkate alarak karar vermelidir. Yayınlanan çalışmaların okuyucu, araştırmacı, uygulayıcı ve bilimsel literatüre katkı sağlamasına ve özgün nitelikte olmasına dikkat etmelidir. Ayrıca editörler okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılardan gelen geri bildirimleri dikkate almak, açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim vermekle yükümlüdür.

Yazarlar İle İlişkiler

Editörlerin yazarlara karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:
Editörler, çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine dayanarak olumlu ya da olumsuz karar vermelidir.
Editörler, yayın kapsamına uygun olan çalışmaları ciddi problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.
Editörler, çalışma ile ilgili ciddi bir sorun olmadıkça, olumlu yöndeki hakem önerilerini göz ardı etmemelidir.
Yeni editörler, çalışmalara yönelik olarak önceki editör(ler) tarafından verilen kararları ciddi bir sorun olmadıkça değiştirmemelidir.
"Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" mutlaka yayınlanmalı ve editörler tanımlanan süreçlerde yaşanabilecek sapmaların önüne geçmelidir.
Editörler, yazarlar tarafından kendilerinden beklenecek her konuyu ayrıntılı olarak içeren bir "Yazar Rehberi" yayınlamalıdır. Bu rehberler belirli zaman aralıklarında güncellenmelidir.
Yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici şekilde bildirim ve dönüş sağlanmalıdır.

Hakemler İle İlişkiler

Editörlerin hakemlere karşı görev ve sorumlulukları aşağıdaki şekildedir:

Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak belirlemelidir.
Hakemlerin değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları bilgi ve rehberleri sağlamakla yükümlüdür.
Yazarlar ve hakemler arasından çıkar çatışması olup olmadığını gözetmek durumundadır.
Körleme hakemlik bağlamında hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutmalıdır.
Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidir.
Hakemleri zamanında dönüş ve performans gibi ölçütlerle değerlendirmelidir.
Hakemlerin performansını artırıcı uygulama ve politikalar belirlemelidir.
Hakem havuzunun dinamik şekilde güncellenmesi konusunda gerekli adımları atmalıdır.
Nezaketsiz ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellemelidir.
Hakem havuzunun geniş bir yelpazeden oluşması için adımlar atmalıdır.

Yayın Kurulu İle İlişkiler

Editörler, tüm yayın kurulu üyelerinin süreçleri yayın politikaları ve yönergelere uygun ilerletmesini sağlamalıdır. Yayın kurulu üyelerini yayın politikaları hakkında bilgilendirmeli ve gelişmelerden haberdar etmelidir. Yeni yayın kurulu üyelerini yayın politikaları konusunda eğitmeli, ihtiyaç duydukları bilgileri sağlamalıdır.

Ayrıca editörler;

Yayın kurulu üyelerinin çalışmaları tarafsız ve bağımsız olarak değerlendirmelerini sağlamalıdır.
Yeni yayın kurulu üyelerini, katkı sağlayabilir ve uygun nitelikte belirlemelidir.
Yayın kurulu üyelerinin uzmanlık alanına uygun çalışmaları değerlendirme için göndermelidir.
Yayın kurulu ile düzenli olarak etkileşim içerisinde olmalıdır.
Yayın kurulu ile belirli aralıklarla yayın politikalarının ve derginin gelişimi için toplantılar düzenlemelidir.

Dergi Sahibi ve Yayıncı İle İlişkiler

Editörler ve yayıncı arasındaki ilişki editoryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır.

Editoryal ve Kör Hakemlik Süreçleri

Editörler; dergi yayın politikalarında yer alan "Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci" politikalarını uygulamakla yükümlüdür. Bu bağlamda editörler her çalışmanın adil, tarafsız ve zamanında değerlendirme sürecinin tamamlanmasını sağlar.

Kalite Güvencesi

Editörler; dergide yayınlanan her makalenin dergi yayın politikaları ve uluslararası standartlara uygun olarak yayınlanmasından sorumludur.

Kişisel Verilerin Korunması

Editörler; değerlendirilen çalışmalarda yer alan deneklere veya görsellere ilişkin kişisel verilerin korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan bireylerin açık rızası belgeli olmadığı sürece çalışmayı reddetmekle görevlidir. Ayrıca editörler; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korumaktan sorumludur.

Etik Kurul, İnsan ve Hayvan Hakları

Editörler; değerlendirilen çalışmalarda insan ve hayvan haklarının korunmasını sağlamakla yükümlüdür. Çalışmalarda kullanılan deneklere ilişkin etik kurul onayı, deneysel araştırmalara ilişkin izinlerin olmadığı durumlarda çalışmayı reddetmekle sorumludur.
Olası suistimal ve görevi kötüye kullanmaya karşı önlem

Editörler; olası suistimal ve görevi kötüye kullanma işlemlerine karşı önlem almakla yükümlüdür. Bu duruma yönelik şikayetlerin belirlenmesi ve değerlendirilmesi konusunda titiz ve nesnel bir soruşturma yapmanın yanı sıra, konuyla ilgili bulguların paylaşılması editörün sorumlulukları arasında yer almaktadır.

Akademik Yayın Bütünlüğünü Sağlamak

Editörler çalışmalarda yer alan hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirme içeren yargıların hızlı bir şekilde düzeltilmesini sağlamalıdır.

Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması

Editörler; yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür. Ayrıca editörler yayınlanan tüm makalelerdeki içeriklerin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi adına gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.

Yapıcılık ve Tartışmaya Açıklık

Editörler;

Dergide yayınlanan eserlere ilişkin ikna edici eleştirileri dikkate almalı ve bu eleştirilere yönelik yapıcı bir tutum sergilemelidir.
Eleştirilen çalışmaların yazar(lar)ına cevap hakkı tanımalıdır.
Olumsuz sonuçlar içeren çalışmaları göz ardı etmemeli ya da dışlamamalıdır.

Şikayetler
Editörler; yazar, hakem veya okuyuculardan gelen şikayetleri dikkatlice inceleyerek aydınlatıcı ve açıklayıcı bir şekilde yanıt vermekle yükümlüdür.

Politik ve Ticari Kaygılar

Dergi sahibi, yayıncı ve diğer hiçbir politik ve ticari unsur, editörlerin bağımsız karar almalarını etkilemez.

Çıkar Çatışmaları

Editörler; yazar(lar), hakemler ve diğer editörler arasındaki çıkar çatışmalarını göz önünde bulundurarak, çalışmaların yayın sürecinin bağımsız ve tarafsız bir şekilde tamamlamasını garanti eder.

Hakemlerin Etik Sorumlulukları

Tüm çalışmaların "Körleme Hakemlik" ile değerlendirilmesi yayın kalitesini doğrudan etkilemektedir. Bu süreç yayının nesnel ve bağımsız değerlendirilmesi ile güven sağlar. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) değerlendirme süreci çift taraflı kör hakemlik ilkesiyle yürütülür.

Hakemler yazarlar ile doğrudan iletişime geçemez, değerlendirme ve yorumlar dergi yönetim sistemi aracılığıyla iletilir. Bu süreçte değerlendirme formları ve tam metinler üzerindeki hakem yorumları editör aracılığıyla yazar(lar)a iletilir. Bu bağlamda Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) için çalışma değerlendiren hakemlerin aşağıdaki etik sorumluluklara sahip olması beklenmektedir:

Sadece uzmanlık alanı ile ilgili çalışmaları değerlendirmeyi kabul etmelidir.
Tarafsızlık ve gizlilik içerisinde değerlendirme yapmalıdır.
Değerlendirme sürecinde çıkar çatışması ile karşı karşıya olduğunu düşünürse, çalışmayı incelemeyi reddederek, dergi editörünü bilgilendirmelidir.
Gizlilik ilkesi gereği inceledikleri çalışmaları değerlendirme sürecinden sonra imha etmelidir.
İnceledikleri çalışmaların sadece nihai versiyonlarını ancak yayınlandıktan sonra kullanabilir.
Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmalıdır.
Milliyet, cinsiyet, dini inançlar, siyasal inançlar ve ticari kaygıların değerlendirmeye etki etmesine izin vermemelidir.
Değerlendirmeyi yapıcı ve nazik bir dille yapmalıdır. Düşmanlık, iftira ve hakaret içeren aşağılayıcı kişisel yorumlar yapmamalıdır.
Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklarda gerçekleştirmelidir.

Yayıncının Etik Sorumlukları

Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) yayıncısı olan Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, kâr amacı gütmeyen bir devlet üniversitesidir. Bu bağlamda Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD) ile ilgili aşağıdaki etik sorumlulukların bilinciyle hareket etmektedir:

Editörler, Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'ne gönderilen çalışmaların tüm süreçlerinden sorumludur. Bu çerçevede ekonomik ya da politik kazançlar göz önüne alınmaksızın karar verici kişiler editörlerdir.
Bağımsız editör kararı oluşturulmasını taahhüt eder.
Editörlere ilişkin her türlü bilimsel suistimal, atıf çeteciliği ve intihalle ilgili önlemleri alma sorumluluğuna sahiptir.

Etik Olmayan Bir Durumla Karşılaşırsanız

Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi (OHUİİBFD)'nde yukarıda bahsedilen etik sorumluluklar ve dışında etik olmayan bir davranış veya içerikle karşılaşırsanız lütfen ohuiibfdergisi@gmail.com adresine e-posta yoluyla bildiriniz.