Ebeveynlerin Erken Dönem Uyum Bozucu Şemaları ile Ebeveyn Tutumları Arasındaki İlişki

Burçin Türkköylü Taştan

Ebeveynlerin Erken Dönem Uyum Bozucu Şemaları ile Ebeveyn Tutumları Arasındaki İlişki

Öz

Bu araştırmanın amacı ebeveynlerin erken dönem uyum bozucu şemaları ile ebeveyn tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Bu amaç doğrultusunda çalışmada ilişkisel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2-6 yaş arasında çocuğu olan 305 ebeveyn oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri ebeveynlerin erken dönem uyum bozucu şemalarını belirlemek için Young Şema Ölçeği-Kısa Form3 (YŞÖ-KF3), ebeveyn tutumlarını tespit etmek için Ebeveyn Tutum Ölçeği (ETÖ) ve ebeveynlerin bireysel özelikleri için Kişisel Bilgi Formu kullanılarak elde edilmiştir. Elde edilen verileri analiz etme için SPSS 22.0 istatistik paket programı kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin normallik varsayımlarını karşılayıp karşılamadıkları incelenmiş ve verilerin normal dağılım gösterdiği tespit edilmiştir. Bu doğrultuda verilerin analizinde parametrik testlerden Pearson Korelasyon Analizi, Bağımsız Örneklem t Testi, Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Kruskal Wallis H Analizi kullanılmıştır. Araştırma bulgularının sonuçlarında ebeveynlerin karamsarlık şeması ile otoriter ebeveyn tutumu arasında pozitif yönle orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu bulunmuştur. Aynı zamanda ebeveynlerin karamsarlık şeması ile aşırı koruyucu ebeveyn tutumu arasında pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki; ebeveynlerin yetersiz özdenetim şeması ile otoriter ebeveyn tutumu arasında pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki; ebeveynlerin kendini feda şeması ile otoriter ebeveyn tutumu arasında pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki; ebeveynlerin kendini feda şeması ile aşırı koruyucu ebeveyn tutumu arasında pozitif yönde düşük düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Araştırmanın diğer bulgularına göre ebeveynlerin karamsarlık, yetersiz özdenetim ve kendini feda şemaları eğitim durumuna göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. Benzer olarak ebeveynlerin demokratik tutumları da cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir farklılık göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Altun, N. (2019). Kadınlarda toplumsal cinsiyet rollerine göre çocukluk çağı travmaları ile erken dönem uyumsuz şemaları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Gelişim Üniversitesi: Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Atabey, D. (2017). Anasınıfına devam eden çocukların annelerinin anne tutumlarının incelenmesi (Çorum ili örneği). Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl:10, Sayı:1, 145-168.
Aydoğdu, F. ve Dilekmen, M. (2016). Ebeveyn tutumlarının çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt:1,1 Sayı:2, 569-585.
Çakırca, F. (2020). Kişilerin erken dönem uyumsuz şemaları ile öfke kontrol düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Dilmaç, P. G. (2018). Ebeveyn kişilik özellikleri, aile tutumları, demografik değişkenler ile erişkinlik bağlanma modelleri, depresyon belirtileri ve erken dönem uyumsuz şemaları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Er Gazeloğlu, C.(2000). İlkokul Dördüncü Sınıf Öğrencilerinin Psiko-Sosyal Gelişimine Ana-Baba Tutumunun Etkisinin İncelenmesi, Yayımlanmamış Bilim Uzmanlığı Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Eroğlu, F.(2017). Evli bireylerde sikolojik iyi oluş ile ebeveyn tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Ticaret Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Karabulut Demir, E. ve Şendil, G. (2008). Ebeveyn Tutum Ölçeği(ETÖ). Türk Psikoloji Yazıları, 11(21):15-25

Kaya, F. (2010). Çocukluk döneminde yaşanan istismarın kişilerarası ilişki tarzları üzerindeki etkileri: erken dönem uyum bozucu şemaların aracı rolü. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Kuzgun, Y. Ve Eldeleklioğlu, J. (1999). Ana Baba Tutum Ölçeğinin Geliştirilmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt:XII, Sayı:1, 69-77.
Loose, C., Graaf, P., Zarbock, G. (2018). Çocuk ve Ergenler için Şema Terapi (Çev. Ed. H.A. Karaosmanoğlu) İstanbul:Psikonet Yayınları.
Martin, R. Ve Young, J.E. (2010). Schema therapy. Dobson, K.S. (Ed.) Handbook of cognitive-behavioral therapies içinde (3rd ed.) (s.317-346). New York: Guilford Press.
Mızrakçı, Ş.(1994).Annelerin Çocuk Yetiştirme Tutumlarına Etki Eden Faktörler: Demografik Özellikleri, Kendi Yetiştiriliş Tarzları, Çocuk Gelişimine İlişkin Bilgi Düzeyleri ve Çocuğun Mizacına İlişkin Algıları, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
Özcan, H. (1996). İlkokul Öğrencilerinin Özgüvenleri, Akademik Başarıları ve AnneBaba Tutumları Arasındaki İlişkiler, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Özyürek, A. Ve Tezel Şahin, F. (2005). 5-6 yaş grubunda çocuğu olan ebeveynlerin tutumlarının incelenmesi. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt: 25, Sayı:2, 19-34
Rafaeli, E., Bernstein, D.P., Young, J.E. (2018). Şema Terapi-Ayırıcı Özellikler (Çev. Ed. H.A. Karaosmanoğlu). İstanbul:Psikonet Yayınları.
Russell,A., Aloa, V., Feder, T., Glover, A., Miller,H. & Palmer, G. (1998). Sex-based differences in parenting syles in a sam Australian, Journal of Psychology, 50, 89-99.
Sak, R., Şahin Sak, İ. T., Atli, S. Ve Şahin, B. K.(2015). Okul öncesi dönem: Anne baba tutumları. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt:11, Sayı:3, 972-991
Soygüt, G. ve Çakır, Z. (2009). Ebeveynlik Biçimleri ile Psikolojik Belirtiler Arasındaki İlişkilerde Kişilerarası Şemaların Aracı Rolü: Şema Odaklı Bir Bakış. Türk Psikiyatri Dergisi, 20(02): 144-152.
Soygüt, G, Karaosmanoğlu, A., Çakır, Z. (2009). Erken dönem uyumsuz şemaların değerlendirilmesi:Young Şema Ölçeği Kısa Form-3'ün Psikometrik Özelliklerine İlişkin Bir İnceleme. Türk Psikiyatri Dergisi, 20(1): 75-84
Şendoğdu, M.C. (2000). Anaokuluna Devam Eden 5-6 Yaş Çocuklarının AnneBabalarını Algılamaları İle Anne Babaların Kendi Tutumlarını Algılamaları Arasındaki İlişki, Yayımlanmamış Y.Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.), Boston: Allyn and Bacon. Uykan, M. ve Akkaynak, M. (2019). Ebeveyn tutumları ile çocukların öz düzenleme arasındaki ilişkinin incelenmesi. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, Cilt:6, Sayı:3, 1620-1644
Young, J.E., Klosko, J.S., Weishaar, M.E. (2009). Şema Terapi (Çev. Ed. T. Özakkaş). İstanbul:Litera Yayıncılık

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kadın Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Burçin Türkköylü Taştan Bu kişi benim
0000-0002-6799-4105
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

17 Haziran 2021

Gönderilme Tarihi

1 Mart 2021

Kabul Tarihi

9 Nisan 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 1 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA86AG28YT

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Türkköylü Taştan, B. (2021). Ebeveynlerin Erken Dönem Uyum Bozucu Şemaları ile Ebeveyn Tutumları Arasındaki İlişki. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kadın ve Aile Araştırmaları Dergisi, 1(1), 13-26. https://izlik.org/JA86AG28YT

AMA

1.Türkköylü Taştan B. Ebeveynlerin Erken Dönem Uyum Bozucu Şemaları ile Ebeveyn Tutumları Arasındaki İlişki. OKAD. 2021;1(1):13-26. https://izlik.org/JA86AG28YT

Chicago

Türkköylü Taştan, Burçin. 2021. “Ebeveynlerin Erken Dönem Uyum Bozucu Şemaları ile Ebeveyn Tutumları Arasındaki İlişki”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kadın ve Aile Araştırmaları Dergisi 1 (1): 13-26. https://izlik.org/JA86AG28YT.

EndNote

Türkköylü Taştan B (01 Haziran 2021) Ebeveynlerin Erken Dönem Uyum Bozucu Şemaları ile Ebeveyn Tutumları Arasındaki İlişki. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kadın ve Aile Araştırmaları Dergisi 1 1 13–26.

IEEE

[1]B. Türkköylü Taştan, “Ebeveynlerin Erken Dönem Uyum Bozucu Şemaları ile Ebeveyn Tutumları Arasındaki İlişki”, OKAD, c. 1, sy 1, ss. 13–26, Haz. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86AG28YT

ISNAD

Türkköylü Taştan, Burçin. “Ebeveynlerin Erken Dönem Uyum Bozucu Şemaları ile Ebeveyn Tutumları Arasındaki İlişki”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kadın ve Aile Araştırmaları Dergisi 1/1 (01 Haziran 2021): 13-26. https://izlik.org/JA86AG28YT.

JAMA

1.Türkköylü Taştan B. Ebeveynlerin Erken Dönem Uyum Bozucu Şemaları ile Ebeveyn Tutumları Arasındaki İlişki. OKAD. 2021;1:13–26.

MLA

Türkköylü Taştan, Burçin. “Ebeveynlerin Erken Dönem Uyum Bozucu Şemaları ile Ebeveyn Tutumları Arasındaki İlişki”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Kadın ve Aile Araştırmaları Dergisi, c. 1, sy 1, Haziran 2021, ss. 13-26, https://izlik.org/JA86AG28YT.

Vancouver

1.Burçin Türkköylü Taştan. Ebeveynlerin Erken Dönem Uyum Bozucu Şemaları ile Ebeveyn Tutumları Arasındaki İlişki. OKAD [Internet]. 01 Haziran 2021;1(1):13-26. Erişim adresi: https://izlik.org/JA86AG28YT