Ankara İlinde Kedi Sahiplerinin Sosyo-Demografik Yapılarının Belirlenmesine Yönelik Bir Çalışma

Öz

Bu çalışma, Ankara ilindeki kedi sahiplerinin sosyo-demografik yapısını belirlemeyi amaçlamaktadır. Mart-Mayıs 2024 tarihleri arasında 1000 kedi sahibi ile yüz yüze yapılan anket verileri kullanılmıştır. Katılımcıların yaş gruplarına göre dağılımı: %43,8'i 18-25, %42.8'i 26-40, %11,7'si 41-55 ve %1,7'si 56 yaş ve üzerindedir. Kedi sahiplerinin %92,9'u 1-5 yıl, %6,2'si 6-10 yıl, %0,9'u 11-20 yıl’dan kedi beslemektedir. Kedi yetiştiricilerinin eğitim durumlarına göre dağılımı: %9,8'i ilkokul, %534'ü ortaöğretim, %36,8'i üniversite mezunudur. Meslek gruplarına göre dağılım ise; %6,8'i emekli, %20,9'u öğrenci, %23,6'sı memur ve %48.7'ü serbest meslek sahibidir. Kedi ırklarının dağılımı: %51,6 tekir, %13,0 British, %10,2 Scottish, %4,0 Van kedisi ve %21,2 diğer ırklardır. Kedilerin %62,8'inin çip ve pasaportu vardır. Kedilerin elde edildiği kaynaklar: %45.9 arkadaş, %19,8 sokak, %15,0 internet, %13,8 barınak ve %5,5 pet shop şeklindedir. Kedilerin %87,6'sı evde, %12,4'ü hem evde hem bahçede tutulmaktadır. "Neden kedi besliyorsunuz?" sorusuna verilen yanıtlar: %92,5 “arkadaşlık”, %3,9 “hobi” ve %3,6 “üretim” şeklindedir. Katılımcıların %55,0'i pandemi sonrası kedi sahiplenmiştir. Kedilerle günlük geçirilen süre: %0,5 bir saatten az, %11,5 üç saat ve %88 üç saatten fazla şeklindedir. Eğitim ve farkındalık kampanyaları, sosyal ağların güçlendirilmesi ve veteriner hizmetlerine erişimin kolaylaştırılması, kedilerin sağlıklı ve mutlu bir yaşam sürmelerine katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Kedi
• Hayvan refahı
• Sosyo-demografik yapı

Determination of Socio-Demographic Structure of Cat Breeders in Ankara Province

Öz

This study aims to determine the socio-demographic structure of cat owners in Ankara province. Data from a face-to-face survey conducted with 1000 cat owners between March and May 2024 were used. Distribution of participants according to age groups: 43,9% were between 18-25, 42,9% between 26-40, 11,7% between 41-55 and 1,7% between 56-65. 92,9% of cat owners have been keeping cats for 1-5 years, 6,2% for 6-10 years and 0,9% for 11-20 years. Distribution according to education level: 9.8% were primary school graduates, 53,4% secondary school graduates, 36.8% university graduates. Distribution according to occupational groups: 6,6% were retired, 20,7% were students, 23,4% were civil servants and 48% were self-employed. Distribution of cat breeds: 51.6% tekir, 13,0% British, 10,2% Scottish, 4,0% Van cat and 21.2% other breeds. 62,8% of cats have a chip and passport. Sources from which the cats were obtained: 46,0% friends, 19,8% street, 15,0% internet, 13,8% shelter and 5,4% pet shop. 87,6% of cats are kept at home and 12,4% are kept both at home and in the garden. The answers to the question “Why do you keep cats?” were: 92,5% friendship, 3,9% hobby, and 3,6% production. 55,0% of respondents adopted a cat after the pandemic. Time spent with cats per day: 0,5% less than one hour, 11,5% three hours and 88% more than three hours. Education and awareness campaigns, strengthening social networks and facilitating access to veterinary services will contribute to cats living a healthy and happy life.

Anahtar Kelimeler

• Cat
• Socio-demographic
• Animal welfare

Kaynakça

1. Adamelli S., Marinelli L., Normando S., Bono G. Owner and cat features influence the quality of life of the cat. Applied Animal Behaviour Science 2005; 94(1-2): 89-98. https://doi.org/10.1016/ j.applanim.2005.02.003.
2. Akbulut Ö., Yıldız N. İstatistik analizde temel formüller ve tablolar. Aktif Yayıncılık, İstanbul 2001.
3. Akinwehinmi O., del Amo P., Solsona F., Priegue A., Jimenez J. Paws for Concern: Spotting strays and abandoned pets in natural spaces. 2023 IEEE International Smart Cities Conference (ISC2).
4. Alarslan B., Alarslan E., Söğüt B. Pet hayvan sahiplerinin pet hayvanlara bakışlarının değerlendirilmesi-Balıkesir ili Bandırma ilçesi örneği. Türk Tarım ve Doğa Bilimleri Dergisi 2022; 9(3): 651-657. https://doi.org/10.30910/turkjans.1100532.
5. Anonim. Yeni dönem başlıyor! Kedi ve köpek sahipleri dikkat. https://tvhb.org.tr/2021/02/18/yeni-donem-basliyor-kedi-ve-kopek-sahipleri-dikkat/ [Erişim tarihi: 11 Ekim 2024].
6. Anonim. British Shorthair kedi cinsi ve özellikleri. 2023. https://www.bigcattr.com/blog/icerik/british-shorthair-kedi-cinsi-ve-ozellikleri [Erişim tarihi: 11 Ekim 2024].
7. Anonim. Tehlike sanılandan daha büyük: 8 milyon başıboş hayvan var. 2024a. https://www.sabah.com.tr/yasam/tehlike-sanilandan-daha-buyuk-8-milyon-basibos-hayvan-var-6795174 #:~:text=Dünya%20Sağlık%20Örgütü;%20dünya%20nüfusunun,kedi%2C%20yüzde %2025%20ise% 20 köpek [Erişim tarihi: 11 Ekim 2024].
8. Anonim. Sahipsiz hayvanların sayısı uzmanları korkutuyor. 2024b. https://www.trthaber.com/ haber/turkiye/sahipsiz-hayvanlarin-sayisi-uzmanlari-korkutuyor-778732.html [Erişim tarihi: 11 Ekim 2024].

9. Anonim. Başıboş sokak köpekleri 3 bin 476 trafik kazasına neden oldu. 2024c. https://www.trthaber.com/haber/turkiye/basibos-sokak-kopekleri-3-bin-476-trafik-kazasina-neden-oldu-859817.html. [Erişim tarihi: 11 Ekim 2024].
10. Anonim. Ev hayvanı kayıt sistemi (PETVET). Tarım ve Orman Bakanlığı. 2024d. http://portal.tarimorman.gov.tr [Erişim tarihi: 11 Ekim 2024].
11. Anonim. Tekir (kedi). https://tr.wikipedia.org/wiki/Tekir_(kedi)# [Erişim tarihi: 11 Ekim 2024]. 2024e.
12. Anonymous. Dog and cat neutering schemes. Animal Welfare 1996; 5(1): 83-84. https://doi.org/ 10.1017/S0962728600018443. https://www.cambridge.org/core/journals/animal-welfare/article/dog-and-cat-neutering-schemes/DE182A103037BB90B147D230302690B3 [Erişim tarihi: 11 Ekim 2024].
13. Bıyıkoğlu K. Genel zootekni. Atatürk Üniversitesi Yayınları, Atatürk Üniversitesi Basımevi, Erzurum 2009. Dabritz HA., Conrad PA. Cats and toxoplasma: Implications for public health. Zoonoses and Public Health 2010; 57(1): 34-52. https://doi.org/10.1111/j.1863-2378.2009.01273.x.
14. Demir P., Uğurlu Koç A. Pet hayvan (Kedi-Köpek) sahiplerinin veteriner kliniklerine ilişkin beklentileri. İstanbul Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi 2014; 40(2): 168-175. https://doi.org/10.16988/iuvfd.82049.
15. Erten Ö., Öztürk Y., Yılmaz O. Türkiye’de pet hayvan sahiplerinin sosyo-demografik yapıları ve pet hayvancılığına bakışları; Alanya-Mardin örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi 2019; 4(2): 76-83. DOI: 10.24880/maeuvfd.598425.
16. Erten Ö., Esen F., Şeker İ., Yüksel BF. Kedi sahiplerinin kedilerinin beden dilini anlama seviyelerinin belirlenmesi: Elazığ İli örneği. Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi 2022; 19(1): 18-23. https://doi.org/10.32707/ercivet.1085226.
17. Fahemeeda S., Parveen Z., Ansari M. Owner’s perceptions and experiences with cat behavior and care: a survey. International Journal for Multidisciplinary Research (IJFMR), 2023; 5(4): 1-10.
18. Fatjó J., Bowen J., García E., Calvo P., Rueda S., Amblás S., Lalanza JF. Epidemiology of dog and cat abandonment in Spain (2008–2013). Animals 2015; 5(2): 426-441. https://doi.org/10.3390/ani5020364.
19. Felipetto LG., Fernandes FD., Vogel FSF., Flores EF., Botton SA., Sangioni LA. Demographics and health care profiles of dogs and cats associated with the socioeconomic profile of their tutors in areas assisted by Family Health Strategies in Brazil. Arquivo Brasileiro de Medicina Veterinária e Zootecnia 2022; 74(06): 1007-1016. https://doi.org/10.1590/1678-4162-12708.
20. Gasteiger N., Vedhara K., Massey A., Jia R., Ayling K., Chalder T., Coupland C., Broadbent E. Depression, anxiety and stress during the COVID-19 pandemic: results from a New Zealand cohort study on mental well-being. BMJ Open 2021; 11(5): e045325. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2020-045325.
21. González-Ramírez MT., Landero-Hernández R. Pet–human relationships: Dogs versus cats. Animals 2021; 11(9): 2745. https://doi.org/10.3390/ani11092745.
22. Gourkow N., Fraser D. The effect of housing and handling practices on the welfare, behaviour and selection of domestic cats (Felis sylvestris catus) by adopters in an animal shelter. Animal Welfare 2006; 15(4): 371-377.
23. Hanusz E., Skibniewska EM., Skibniewski M. Handling of stray dogs in the polish lands from the 19th to the 21st century with consideration of irregularities in this area. Folia Pomeranae Universitatis Technologiae Stetinensis. Agricultura, Alimentaria, Piscaria et Zootechnica 2022; 64(4): 12-22. https://doi.org/10.21005/aapz2022.64.4.2.
24. Istrate A., Peteoaca A., Constantinescu R., Tanase A. Radiological aspects associated with osteochondrodysplasia in a Scottish Fold cat. Scientific Works. Series C. Veterinary Medicine 2020; 66(1): 43-46.
25. Ilhan Z., Karaca M., Ekin IH., Solmaz H., Akkan HA., Tutuncu M. Detection of seasonal asymptomatic dermatophytes in Van cats. Brazilian Journal of Microbiology 2016; 47(1): 225-230. https://doi.org/10.1016/j.bjm.2015.11.027.
26. Külcü R. Endüstriyel hayvancılığın etik eksende sorgulanması. Akademia Doğa ve İnsan Bilimleri Dergisi 2019; 5(1): 11-26.
27. Levy JK., Crawford PC. Humane strategies for controlling feral cat populations. Journal of the American Veterinary Medical Association 2004; 225(9): 1354-1360. https://doi.org/10.2460/JAVMA.2004.225. 1354.
28. de Lucena RC., Santos RFS., van der Linden LA., das Chagas MMM., Silva FMFM., de Lima HR., de Moura RTD., de Lima ER. Role of the cat-human bond in supporting the tutors' mental health. Brazilian Journal of Animal and Environmental Research, 2023; 6(2): 1635-1645. https://doi.org/10.34188/bjaerv6n2-055.
29. Matchock RL. Pet ownership and physical health. Current Opinion in Psychiatry 2015; 28(5): 386-392. https://doi.org/10.1097/YCO.0000000000000183.
30. Menteş Gürler A., Osmanağaoğlu, Ş. Türkiye’de hayvanları koruma kanununun tarihsel gelişimi. Kafkas Üniversitesi Veterinerlik Fakültesi Dergisi, 2009; 15(3): 325-330.
31. Obradovic N., Lagueux É., Michaud F., Provencher V. Pros and cons of pet ownership in old age. Journal of Aging & Social Policy 2023; 35(3): 343-361. https://doi.org/10.1080/08959420.2022.2127955.
32. Oğrak YZ., Türkmen A., Yılmaz C. Sivas ilinde pet hayvanlari yetiştiriciliği eğiliminin araştırılması. Türk Tarım-Gıda Bilim ve Teknoloji Dergisi 2014; 2(4): 171-174.
33. Perdomo EB., Padilla JEA., Dewitte S. Amelioration of pet overpopulation and abandonment using control of breeding and sale, and compulsory owner liability insurance. Animals 2021; 11(2): 524. https://doi.org/10.3390/ani11020524.
34. Protopopova A. The impact of global disasters on our pets: lessons from COVID-19. Journal of Animal Science 2021; 99(Suppl 3): 5-6. https://doi.org/10.1093/jas/skab235.009.
35. Rochlitz I. A review of the housing requirements of domestic cats (Felis silvestris catus) kept in the home. Applied Animal Behaviour Science, 2005; 93(1-2): 97-109. https://doi.org/10.1016/J.APPLANIM. 2005.01.002.
36. Sanderson SL., Emerson KG., Scott DW., Vidrine M., Hartzell DL., Keys DA. The impact of cat fostering on older adult well-being and loneliness: A feasibility study. The Journals of Gerontology: Series B 2023; 79(1): gbad140.
37. Sarıal Kubilay GS., Bozkurt Z. Animal welfare attitudes of pet owners: an investigation in central and western parts of Turkey. Kocatepe Veterinary Journal 2020; 13(4): 388-395. https://doi.org/10.30607/kvj.794748.
38. Sinn L. Factors affecting the selection of cats by adopters. Journal of Veterinary Behavior 2016; 14: 5-9. https://doi.org/10.1016/J.JVEB.2016.06.001.
39. Stanley IH., Conwell, Y., Bowen, C., Van Orden, KA. Pet ownership may attenuate loneliness among older adult primary care patients who live alone. Aging & Mental Health, 2014; 18(3): 394-399. https://doi.org/10.1080/ 13607863.2013.837147.
40. Tan SML., Jajou S., Stellato AC., Niel L. Perspectives of Canadian and American cat owners on provision of uncontrolled outdoor access for owned domestic cats. Frontiers in Veterinary Science 2021; 8: 742245. https://doi.org/10.3389/fvets.2021.742245.
41. Teng KT., McGreevy PD., Toribio JALML., Dhand NK. Trends in popularity of some morphological traits of purebred dogs in Australia. Canine Genetics and Epidemiology 2016; 3: 2. https://doi.org/10.1186/s40575-016-0032-2.
42. Toribio JALM., Norris JM., White JD., Dhand NK., Hamilton SA., Malik R. Demographics and husbandry of pet cats living in Sydney, Australia: Results of cross-sectional survey of pet ownership. Journal of Feline Medicine and Surgery 2009; 11(6): 449-461. https://doi.org/10.1016/j.jfms.2008.06.010.
43. Yilmaz O., Erturk YE., Coskun F., Wilson RT. The domestic livestock resources of Turkey: Social aspects, genetic resources and conservation of companion animal cats (felis catus). Animal Review 2016; 3(4): 83-90.