Tüketicilerin Ekmek Satın Alma, Tüketim ve Değerlendirme Tercihleri: Kırklareli İli Örneği

Öz

Üretilen gıdaların tüm insanlara yetebilmesi için israf edilmemesi gerekir. Özellikle temel gıda maddesi olması bakımından ekmekte israfın önlenmesi, toplumun sürdürülebilir beslenmesi açısından son derece önemlidir. İsraf nedenleri, ülkelere, bölgelere veya illere göre değişiklik göstermektedir. Ekmek israfının azaltılması için, bireylerin ekmek satın alma, tüketme ve artan ekmeği değerlendirme davranışlarının tespit edilip analiz edilmesi gerekmektedir. Alan yazında farklı şehirlerde ekmek tüketim alışkanlıkları ve ekmek israfı üzerine yapılmış araştırmalar bulunmaktadır. Ancak, Kırklareli’nde yapılmış bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu çalışma, Kırklareli’ndeki tüketicilerin ekmek satın alma, tüketim, saklama, değerlendirme ve israfın önlenmesine yönelik tutumlarının tespit edilmesi nedeniyle alan yazında önemli bilgiler sunulmasını sağlayacaktır. Araştırmada veri toplamak için 384 kişiye anket uygulanmıştır. Analiz için SPSS 23 programında çapraz tablolar kullanılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, katılımcıların büyük bir kısmı beyaz ekmeği lezzetli buldukları için tüketmekte, ekmeklerini taze ve hijyenik oldukları inancıyla fırından satın almakta ve ekmek israfı yapmadıklarını düşünmektedir. Ekmek israfını azaltmak ve sürdürülebilir tüketimi teşvik etmek amacıyla, her yaştan tüketiciye "bayat ekmek değerlendirme" eğitimi verilebilir, bayat ekmekle hazırlanan yemek tariflerini içeren kitapçıklar dağıtılabilir ve ekmek ambalajlarına uyarıcı mesajlar basılabilir.

Anahtar Kelimeler

• Ekmek satın alma
• Ekmek tüketimi
• Ekmeğin saklanması
• Ekmeğin değerlendirilmesi
• Ekmek israfı
• Sürdürülebilir beslenme

Consumers' Preferences in Bread Purchasing, Consumption and Evaluation: The Case of Kırklareli Province

Öz

In order for the food produced to be sufficient for all people, it must not be wasted. Preventing waste, especially in bread, which is a staple food, is extremely important for the sustainable nutrition of society. The causes of waste vary by country, region, or province. To reduce bread waste, it is necessary to identify and analyse individuals’ bread purchasing, consumption, and leftover bread evaluation behaviours. There are studies in the literature on bread consumption habits and bread waste in different cities. However, no study has been found to have been conducted in Kırklareli. This study will provide important information in the literature by identifying the attitudes of consumers in Kırklareli towards bread purchasing, consumption, storage, utilisation, and waste prevention. A survey was administered to 384 people to collect data for the study. Cross-tabulations were used in SPSS 23 for analysis. According to the findings of the study, the majority of participants consume white bread because they find it tasty, purchase their bread from the bakery believing it to be fresh and hygienic, and believe they do not waste bread. In order to reduce bread waste and encourage sustainable consumption, “stale bread evaluation” training can be provided to consumers of all ages, booklets containing recipes prepared with stale bread can be distributed, and warning messages can be printed on bread packaging.

Anahtar Kelimeler

• Bread purchase
• Bread consumption
• Bread storage
• Bread utilization
• Bread wastage
• Sustainable nutrition

Kaynakça

1. Açan B. Kolayda mallarda müşteri profili ve tüketim tercihleri: İstanbul halk ekmek müşterilerine yönelik bir araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 2007; 21(2): 261–280.
2. Adıgüzel F., Kızılaslan N. Packaged bread consumption preferences of consumers in Kucukcekmece-Istanbul. Gaziosmanpasa Journal of Scientific Research 2020; 9(2): 24-40.
3. Aksoylu Z., Savlak NY., Yangic C., Cagindi Ö., Kose E. Determination of bread types consumption habits of individuals in the city center of manisa. The Journal of Food 2014; 39(3): 147-154.
4. Aktaş E., Aygün İ., Başargan B. Ekmek tüketim davranışını etkileyen faktörler: Mersin ili örneği. Uygulamalı ve Teorik Sosyal Bilimler Dergisi 2020; 2(1): 15-32.
5. Allipour-Birgani R., Loloei S., Shab-Bidar S., Pouraram H. Global magnitude of the bread wastes and its reasons: a systematic review and meta-analysis of observational studies. Nutrition and Food Sciences Research 2024; 10(4): 19-36.
6. Ananda J., Pearson D., Oakden S. Breaking bread: Assessment of household bread waste incidence and behavioural drivers. Journal of Cleaner Production 2024; 471: 1-12.
7. Apak ÖC., Bada S. Tüketicilerin ramazan ayında yiyecek-içecek satın alma davranışlarının gıda israfına etkisi*. Turizm Ekonomi ve İşletme Araştırmaları Dergisi 2024; 6(2): 84-92.
8. Arslan N., Aydın H. Evaluation of the intention not to bread waste. Journal of Management and Economics Research 2019; 17(4): 165-179.

9. Aydın F., Yıldız Ş. Sivas ilinde ekmek tüketim alışkanlıkları ve tüketici dinamiklerinin belirlenmesi. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi 2011; 42(2): 165-180.
10. Ayre C., Scally A. Critical values for Lawshe’s content validity ratio: revisiting the original methods of calculation. Measurement and Evaluation in Counseling and Development 2014; 47(1): 79-86.
11. Badem A., Fidan E. Ekşi mayalı Türk ekmekleri: Ekşi mayalı Kadirli göçmen ekmeği örneği. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel 2024; 7(2): 356-372.
12. Bal ZE., Sayılı M., Gözener B. Tokat ili merkez ilçede ailelerin ekmek tüketimleri üzerine bir araştırma. Journal of Agricultural Faculty of Gaziosmanpaşa University (JAFAG) 2013; 30(1): 61-69.
13. Barcenas ME., Benedito C., Rosell CM. Use of hydrocolloids as bread improvers in interrupted baking rocess with frozen storage. Food Hydrocolloids 2004; 18: 769-774.
14. Bilska B, Tomaszewska M, Kołożyn-Krajewska D. Selected factors determining the disposal of stale bread by polish consumers. Sustainability 2024; 16(24): 1-13.
15. Collins M. Sampling. (Editors: Worcester, RM. & Downham, J.) consumer market research handbook. London: McGraw-Hill; 1986.
16. Cop R., Doğan H. Ekmek üretiminde yeni ürün geliştirme ve tüketici tutumlarıyla ilgili bir uygulama. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 2009; 1(18): 12-26.
17. Çoşan D., Seçim Y. Karadeniz bölgesinde üretilen bazı ekmek çeşitleri ve standart tariflerinin belirlenmesi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies 2020; 8(4): 138-151.
18. Demir MK., Kartal H. Konya ilinde farklı ekmek çeşitlerini tüketen bireyler üzerinde yapılan bir anket çalışması. Gıda Teknolojileri Elektronik Dergisi 2012; 7(3): 59-64.
19. Dölekoğlu CÖ., Giray FH., Şahin A. Mutfaktan çöpe ekmek: tüketim ve değerlendirme. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi 2014; (44): 1-15.
20. Eglite A., Kunkulberga D. Bread choice and consumption trends. FoodBalt 2017; 178-182. https://llufb.llu.lv/conference/foodbalt/2017/Eglite_Kunkulberga_FoodBalt2017.pdf. Erişim Tarihi: 02.07.2025.
21. Eren S., Görgülü S. Ekonomik kriz dönemlerinde kuşaklara göre kadınların beslenme davranışları. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi 2024; 7(6): 435–454.
22. Ertürk A., Arslantaş N., Sarıca D., Demircan V. Isparta ili kentsel alanda ailelerin ekmek tüketimi ve israfı. Akademik Gıda 2015; 13(4): 291-298.
23. Gül A., Işık H., Bal T., Özer S. Adana ili kentsel alanındaki evlerin ekmek tüketimi ve israfları, EJPAU 2003; 6(2): 1-14. http://www.ejpau.media.pl/volume6/issue2/food/art-10.html. Erişim Tarihi: 02.02.2025.
24. Güneş E., Seçim Y., Mutu O., Birsen ME., Demir D. Sürdürülebilir ve adil beslenmede toplumsal duyarlılık. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi 2024; 9(1): 58-74.
25. İkikat-Tümer E., Güneş N. Bread consumption and waste in Kahramanmaraş. Gaziosmanpasa Journal of Scientific Research 2022; 11(3): 30-38.
26. Jankorazov A., Nurmukhamedov A. Improvers of quality indicators in bread production. Eurasian Journal of Academic Research 2024; 4(5-1): 174-177.
27. Kang SK., Ağbaba D. Sürdürülebilir bir kaynak olarak bayat ekmeğin kullanımında mevcut durum ve alternatif yaklaşımlar. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2024; 12(2): 507-522. https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1474596.
28. Kempf K., Röhling M., Kolb H., Martin S. Impact of a low-insulin-stimulating bread on weight development-A real life randomised controlled trial. Nutrients 2023; 15(1301): 1-12.
29. Koç B. Ekmek tüketiminde tüketici tercihleri: Van ili örneği. Ankara: Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü Yayını TEPGE; 2011. Lawshe C. A quantitative approach to content validity. Personnel psychology 1975; 28(4): 563-575.
30. Nionelli L., Wang Y., Pontonio E., Immonen M., Rizzello C., Maina H., Katina K., Coda R. Antifungal effect of bioprocessed surplus bread as ingredient for bread-making: Identification of active compounds and impact on shelf-life. Food Control 2020; 118, (107437): 1-9.
31. Nüfus.http://www.kirklareli.gov.tr/kurumlar/kirklareli.gov.tr/planlama/istatistikler/102_nufus.pdf, 2024, Erişim Tarihi: 13.07.2025.
32. Onurlubaş E., Altunışık R. A research on bread consumption habits and wasting tendency: the case of Bursa province. XI. IBANESS Congress Series, 03.9-10.2019: 257-267, Tekirdag / Türkiye.
33. Østergaard S., Hanssen OJ. Wasting of fresh-packed bread by consumers—influence of shopping behavior, storing, handling, and consumer preferences. Sustainability 2018; 10(7): 1-16.
34. Öztürk D., Onurlubaş E. A study on determining consumers' attitudes towards packaged bread products. Gaziosmanpasa Journal of Scientific Research 2023; 12(3): 244-259.
35. Sandvik P., Kihlberg I., Lindroos AK., Marklinder I., Nydahl M. Bread consumption patterns in a Swedish national dietary survey focusing particularly on whole-grain and rye bread. Food & Nutrition Research 2014; 58(1): 1-11.
36. Sevgel Y., Mısırlıoğlu A. III. yaş grubu termal turizm müşterilerinin beslenme alışkanlıkları: Sivas ili örneği, Sivas İnterdisipliner Turizm Araştırmaları Dergisi 2023; 6(1): 70-87.
37. Strashynska L. Bread and bakery market in Ukraine: trends, problems and prospects of development. Enterprise Economy and Social Development 2018; 24(5): 70-80.
38. Sürdürülebilir beslenme. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/haberler-6/surdurulebilir-beslenme.html, 2024, Erişim Tarihi: 12.07.2025.
39. Svanes E., Oestergaard S., Hanssen OJ. Effects of packaging and food waste prevention by consumers on the environmental impact of production and consumption of bread in Norway. Sustainability 2019; 11(1): 1-20.
40. Taşçı R., Karabak S., Bolat M., Acar O., Şanal T., Pehlivan A., Külen S., Güneş E., Albayrak M. Ankara ilinde ekmekte tüketici tercihleri. Tarla Bitkileri Merkez Araştırma Enstitüsü Dergisi 2017; 26 (1): 75-85. https://doi.org/10.21566/tarbitderg.323599
41. Tavakol M., Dennick R. Making sense of cronbach’s alpha. International Journal of Medical Education 2011; 2: 53-55.
42. Yeşilyurt S., Çapraz C. A road map for the content validity used in scale development studies. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 2018; 20(1): 251-264.
43. Yılmaz E., Özkan S. Üniversite öğrencilerinin beslenme alışkanlıklarının incelenmesi. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi 2007; 2(6): 87-104.
44. Yılmaz İ., Yücecan S. İzmir ili Bornova ilçesinin sosyo-ekonomik ve kültürel düzeyleri farklı olan ailelerinde ekmek tüketimi, atımı ve artan ekmeklerin değerlendirilme durumları üzerinde bir araştırma. Beslenme ve Diyet Dergisi 1983; 12: 83-98.