Aspir Bitkisinde Kuraklık Stresi ve Yönetim Stratejileri
Öz
Bu derleme çalışmasında, aspir (Carthamus tinctorius L.) bitkisinin, son yıllarda yapılan güncel araştırmalar ışığında kuraklık stresine karşı gösterdiği fizyolojik, biyokimyasal ve morfolojik tepkiler incelenmiştir. Kuraklık, özellikle yarı kurak bölgelerde tarımsal üretimi kısıtlayan temel stres faktörlerinden biri olup, aspir bitkisinde büyüme, verim, yağ içeriği ve yağ asidi bileşimini olumsuz yönde etkilemektedir. Bitki boyu, yaprak alanı, biokütle üretimi, klorofil içeriği, fotosentez oranı gibi parametrelerde kuraklık kaynaklı düşüşler gözlemlenmiştir. Kuraklık, aspir tohum verimi ve yağ içeriğinde azalma genotipe bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Yağ asidi bileşiminde ise linoleik asit oranı azalırken, oleik, palmitik ve stearik asit oranlarında artış meydana gelmektedir. Bu değişimlerin genetik yapı, gelişme dönemi ve çevresel koşullarla etkileşim içinde olduğu belirlenmiştir. Aspirin kuraklık stresine karşı tolerans geliştirme mekanizmaları arasında osmoprotektanların üretimi, antioksidan savunma sistemlerinin devreye girmesi ve gen ekspresyonunda değişiklikler yer almaktadır. Fide devresi ve tohum doldurma dönemi kuraklık stresi, aspir büyümesini ve hayatta kalmayı sınırlayan ana faktörlerden biridir. Derlemede, aspirde kuraklığa toleranslı genotiplerin belirlenmesi, tarımsal yönetim stratejilerinin optimize edilmesi ve ıslah programlarında genomik yaklaşımların kullanılması gerekliliğini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aeini M., Abad HS., Yousefidad M., Heravan EM., Madani H. Effect of seed priming on morphological and biochemical characteristics of safflower (Carthamus tinctorius L.) under drought stress. Crop Research 2018; 53(1): 45–52.
- Ahmad P., John R., Sarwat M., Umar S. Responses of proline, lipid peroxidation and antioxidative enzymes in two varieties of Pisum sativum L. under salt stress. International Journal of Plant Production 2008; 2(4): 353-366.
- Amini H., Arzani A., Bahrami F. Seed yield and some physiological traits of safflower as affected by water deficit stress. International Journal of Plant Production 2013; 7(3): 597–614.
- Aroca R. Plant responses to drought stress: From morphological to molecular features. Springer; 2012.
- Ashraf M. Inducing drought tolerance in plants: Recent advances. Biotechnology Advances 2010; 28(1): 169–183.
- Bahrami F., Arzani A., Karimi V. Evaluation of yield‐based drought tolerance indices for screening safflower genotypes. Agronomy Journal 2014; 106(4): 1219–1224.
- Chaves MM., Pereira JS., Maroco J., Rodrigues ML., Ricardo CPP., Osrio ML, Carvalho I., Faria T., Pinheiro C. How plants cope with water stress in the field. Photosynthesis and growth. Annals of Botany 2002; 89(7): 907-916.
- Chavoushi M., Najafi F., Salimi A., Angaji SA. Improvement in drought stress tolerance of safflower during vegetative growth by exogenous application of salicylic acid and sodium nitroprusside. Industrial Crops and Products 2019; 134: 168–176.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Tarla Bitkileri Yetiştirme ve Islahı (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Hasan Koç
*
0000-0003-1728-070X
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
16 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
13 Mayıs 2025
Kabul Tarihi
2 Ekim 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 2
