HIGH-PLATEAU ADAPTATION AND LATE ACHEULEAN INDUSTRY AT GÜRGÜRBABA HILL (LOCALITIES 018 AND 020), VAN / TÜRKİYE

Öz

Abstract Türkiye, with its strategic location between the African and Eurasian continents, has been a key region for Paleolithic dispersals. The province of Van in eastern Türkiye, with its geological and climatic characteristics, represents one of the vital waypoints along these dispersal routes. A field survey at the obsidian de-posits of Gürgürbaba Hill, located in the village of Ulupamir, north of Van, was conducted to investigate hominin migration between the three continents during the Pleistocene. Recent studies date these Late Acheulean sites to between approximately 424 kya and 311,000 ± 32 kya years ago, corresponding to the Middle Pleistocene interglacial period known as Marine Isotope Stage 9 (MIS 9). In the most recent survey of the area, a total of 2,832 obsidian lithic remains recovered from localities 018 and 020 were analyzed. Lithic data analysis using ArcGIS was applied to each artifact. The data were evaluated comparatively with both nearby sites and other localities at Gürgürbaba Hill. Locality GBT-018 and GBT-020 are technologically and typologically similar to other localities (GBT-010 and GBT-028) at Gürgürbaba Hill, as evidenced by the data. This finding is also supported by statistical analyses (PCA data). The presence of hand axes, Quina-type scrapers, and evidence of the Levallois technique within the industry suggests that Gürgürbaba served as a key link between the South Caucasus and the Levant. These findings provide further evidence of Middle Pleistocene homi-nin mobility across regions and their adaptation to high-plateau environments.

Anahtar Kelimeler

• Late Acheulean
• Middle Pleistocene
• Marine Isotope Stage 9
• Gürgürbaba Obsidian
• Acheulo-Yabrudian
• High-Plateau Adaptation

Gürgürbaba Tepesi’nde (018 ve 020 Numaralı Alanlar) Yüksek Plato Adaptasyonu ve Geç Aşölyen Endüstrisi, Van / Türkiye

Öz

Türkiye, Afrika ve Avrasya kıtaları arasındaki stratejik konumuyla Paleolitik Dö-nem yayılımları için anahtar bir bölge olmuştur. Türkiye’nin doğusunda bulunan Van ili ise jeolojik ve iklimsel özellikleriyle bu yayılım rotalarının önemli durak-larından birini oluşturmaktadır. Pleistosen dönemde üç kıta arasındaki hominin göçünü araştırmak amacıyla Van’ın kuzeyinde, Ulupamir köyünde bulunan Gür-gürbaba Tepesi’ndeki obsidiyen yataklarında yüzey araştırması gerçekleştirilmiş-tir. Son araştırmalarla bu Geç Aşölyen buluntu alanlarının yaklaşık olarak 424 bin ile 311 bin ±32 yıl öncesine, Deniz İzotop Seviye 9 (Marine Isotope Stage 9 / MIS9) olarak bilinen Orta Pleistosen buzularası dönemine ait olduğu belir-lenmiştir. Bölgede gerçekleştirilen en son yüzey araştırması çalışmalarında, 018 ve 020 numaralı buluntu alanlarından toplam 2.832 adet obsidiyen yontmataş kalıntı tespit edilmiştir. ArcGIS kullanılarak her bir eser üzerinde yontmataş veri analizi yapılmıştır. Veriler hem yakın bölgelerdeki hem de Gürgürbaba Tepesi'n-deki diğer buluntu alanlarıyla (GBT-010 and GBT-028) karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. GBT-018 ve GBT-020 buluntu alanları, verilerle kanıtlandığı üzere, Gürgürbaba Tepesi'ndeki diğer buluntu alanlarıyla teknolojik ve tipolojik olarak benzerdir. Bu bulgu, istatistiksel analizler (PCA verileri) tarafından da des-teklenmektedir. El baltaları, Quina tip kazıyıcılar ve Levallois tekniğinin kulla-nıldığına dair kanıtların bulunması, Gürgürbaba’nın Güney Kafkasya ile Levant arasında önemli bir bağlantı noktası olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, Orta Pleistosen döneminde homininlerin bölgeler arasında hareketliliğine ve yüksek plato ortamlarına adaptasyonuna dair kanıtlar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Geç Aşölyen
• Orta Pleistosen
• Deniz İzotop Seviye 9
• Gür-gürbaba Obsidiyeni
• Acheulo-Yabrudian
• Yüksek Plato Adaptasyonu

Kaynakça

1. Abdi – Williams 2010 Abdi, H. – Williams, L. J., “Principal Component Analysis”, Wires Computational Statistics Vol. 2/4, 433-459. https:// doi.org/10.1002/wics.101
2. Adler et al. 2014 Adler, D. S. – Wilkinson, K. N. – Blockley, S. – Mark, D. F. – Pinhasi, R. – Schmidt-Magee, B. A. – Nahapetyan, S. – Mallol, C. – Berna, F. – Glauberman, P. J. – Raczynski-Henk, Y. – Wales, N. – Frahm, E. – Jöris, O. – Macleod, A. – Smith, V. C. – Cullen, V. L. – Gasparıa, B., “Early Levallois technology and the Lower to Middle Paleolithic transition in the Southern Caucasus”, Science 345/6204, 1609-1613.
3. Agam et al. 2014 Agam, A. – Marder, O. – Barkai, R., “Small flake production and lithic recycling at Late Acheulian Revadim”, Israel, Qua-ternary International, 1-15.
4. Agam – Barkai 2018 Agam, A. – Barkai, R., “Small flake Acheulian: Further in- sights into lithic recycling at Late Acheulian Revadim, Isra-el”, Journal of Institute of Archaeology of Tel Aviv University 45/2, 170-192.
5. Akköprü et al. 2019 Akköprü, E. – Tunç, R. – Robin, A. K. – Mouralis, D., “Mey- dan Volkanik Alanı ve Gürgürbaba Domu Çevresinin Jeo-morfolojik Özellikleri”, Coğrafi Bilimler Dergisi 17/2, 428- 452. doi:10.33688/aucbd.615971.