RESIDENTIAL USE AND CONSTRUCTION PHASES OF HOUSING IN ANEMURIUM: A CASE PRESENTATION OF THE CENTRAL BUILDING A

Öz

This study analyzes Central Building A, a Late Antique edifice situated in the ancient city of Anemurium in the Central Rough Cilicia region, with the objective of reconstructing its architectural phases and assessing its functional evolution throughout time. The primary aim of the research is to evaluate whether the architectural alterations in the building signify urban decline or represent a conscious process of structural and functional transformation in reaction to evolving socio-economic conditions. The study’s scope employs an integrated analytical approach that combines architectural analysis, stratigraphic appraisal, and contextual assessment of material culture. Floor surfaces, fills, and collapse deposits were clearly differentiated in order to distinguish primary use contexts from secondary accumulations. The findings show that Central Building A is a multi-phased building that experienced substantial changes between the Late Roman and Early Byzantine eras. Although the building served as part of the city's public infrastructure at first, significant architectural restructuring occurred during subsequent phases, especially in the sixth and seventh centuries AD. Arches, upper-floor layouts, and a furnace are examples of installations that show a move toward commercial and productive operations incorporated into a previously residential structure. Particularly, the data from Section A2 shows that commercial, workshop, and residential uses can all coexist in one building complex. The study concludes that rather than sudden abandonment or urban collapse, Central Building A’s transition mirrors a larger pattern of adaptive reuse in Late Antique cities. This study offers a unique contribution to discussions of Late Antique urban transformation in Anatolia by using an analytical framework to document the building's multi-phased architectural and functional evolution. It also emphasizes the significance of medium-sized coastal cities like Anemurium in these discussions. The structure served as a hub for food production and commerce. The taberna or ergasterion building types that were frequently found throughout the Roman Empire have a striking resemblance to this configuration.

Anahtar Kelimeler

• Castellum divisorium
• Taberna/ergasterion
• Late Antique transformation
• urban change

Anemurium’da Konut Kullanımı ve Konutun İnşa Evrelerine Dair Bir Olgu Takdimi: Merkez A Yapısı

Öz

Bu çalışma, Orta Dağlık Kilikia Bölgesi’nde yer alan Anemurium Antik Kenti’ndeki Geç Antik Döneme ait Merkez A Yapısı’nı incelemekte; yapının mi-mari evrelerini yeniden kurgulamayı ve zaman içerisindeki işlevsel dönüşümünü değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel hedefi, yapıda gözlenen mimari müdahalelerin kentsel gerilemenin bir göstergesi olarak mı yoksa değişen sosyo-ekonomik koşullara verilen bilinçli bir yapısal ve işlevsel dönüşüm süreci olarak mı yorumlanması gerektiğini ortaya koymaktır. Çalışmanın kapsamı, mi-mari analiz, stratigrafik değerlendirme ve maddi kültürün bağlamsal incelemesini bir araya getiren bütüncül bir yöntemsel yaklaşıma dayanmaktadır. Birincil kulla-nım bağlamlarını ikincil birikimlerden ayırt edebilmek amacıyla taban yüzeyleri, dolgu birimleri ve çöküntü/çökelim tabakaları açık biçimde birbirinden ayrılmış-tır. Elde edilen sonuçlar, Merkez A Yapısı’nın Geç Roma’dan Erken Bizans dönemine kadar uzanan süreçte önemli bir dönüşüm geçirmiş, çok evreli bir yapı olduğunu göstermektedir. Yapı başlangıçta kentin kamusal altyapısının bir parçası olarak işlev görürken, özellikle MS 6. ve 7. yüzyıllarda kapsamlı mimari yeniden düzenlemelerle karakterize edilen sonraki evrelerde belirgin bir işlevsel değişim yaşamıştır. Kemerler, üst kat düzenlemeleri ve bir fırın gibi mimari düzenlemeler, yapının eski konut çerçevesi içerisinde üretim ve ticari faaliyetlere yöneldiğini ortaya koymaktadır. Özellikle A2 Bölümü’nden elde edilen veriler, tek bir mimari kompleks içinde konut, atölye ve ticari işlevlerin bir arada varlığını açıkça göstermektedir. Sonuç olarak bu çalışma, Merkez A Yapısı’ndaki dönüşümün ani bir terk ediliş ya da kentsel çöküşten ziyade, Geç Antik Dönem kentlerinde yaygın olarak gözlenen uyarlanabilir yeniden kullanım sürecinin bir parçası olduğunu ortaya koymaktadır. Yapının çok evreli mimari ve işlevsel gelişimini bağlam temelli bir analiz çerçevesinde belgeleyen bu araştırma, Anadolu’daki Geç Antik kentsel dönüşüm tartışmalarına özgün bir katkı sunmakta ve Anemurium gibi orta ölçekli kıyı kentlerinin bu tartışmalardaki önemini vurgulamaktadır. Yapının gıda üretimi ve ticaretine yönelik bir mekân olarak işlev gördüğü anlaşılmaktadır. Bu düzenleme, Roma İmparatorluğu genelinde yaygın olarak görülen taberna veya ergasterion yapı tipleriyle yakın benzerlikler göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Castellum divisorium
• taberna/ergasterion
• kentsel dönüşüm
• Geç Dönem Değişimi

Kaynakça

1. Adam 2005 Adam, P. J., Roman Building: Materials and Techniques, translated by A. Mathews, London.
2. Aldemir 2025 Aldemir, C., Anemurium Hamamları: Mimarisi ve Sosyo-Kültürel Yönden Değerlendirilmesi, Selçuk Üniversitesi Yayımlanmamış Doktora Tezi, Konya.
3. Alföldi-Rosenbaum 1989 Alföldi-Rosenbaum, E., “Anemurium: A bath building of the early Christian-early byzantine period”, Actes du XIe congrès international d’archéologie chrétienne. Lyon, Vienne, Gre-noble, Genève, Aoste, 21-28 septembre 1986. Rome: École Française de Rome, 1647-1659.
4. Aydınoğlu 1999 Aydınoğlu, Ü. “Doğu Dağlık Kilikia’da Villae Rusticae”, OLBA II/I, 155-167.
5. Aydınoğlu 2010 Aydınoğlu, Ü. “The Farms in Rough Cilicia in the Roman and Byzantine Period”, ADALYA XIII, 243-282.