BITHYNIA BÖLGESİ KALPE LİMANI

Öz

Antik Kalpe Limanı’na ait kalıntılar; Antik Çağ Bithynia Bölgesinin Karadeniz sahilinde, günümüzde ise Kocaeli İli, Kandıra ilçesine bağlı Kerpe Beldesinde bulunmaktadır. “Kalpe Limanı” (κάλπη) adıyla ilk olarak antik çağ kaynaklarından Ksenophon’un Anabasis’inde anılmıştır. Günümüzde ise bu Limana ait mendirek blokları Kerpe Koyu’nun kuzey ucunda bulunan alan içerisinde kısmen karada çoğunlukla ise sualtında dağılım gösterir ve yaklaşık 80 m. uzunluğunda ve 36 m. eninde bir alana dağılmış durumdadır. Ancak kıyıdaki ana kayada oluşturulan blok yatağına oturtulmuş duvar sırası halinde devam eden beş blok in-situ olarak korunmuştur ve kıyıda bulunan çay bahçesinin çevre duvarı altında ise mendireğe ait bloklar yine in-situ olarak görülebilmektedir. Kerpe koyunun kuzeydoğu ucunda bulunan liman kalıntısı ana karanın denize çıkıntı yapan ucuna kuzeydoğu-güneybatı doğrultulu inşa edilmiştir. Kalpe limanı büyük oranda bütünlüğünü koruyamamış olmasına karşın eldeki veriler ışığında, mimarisi, yapım tekniği ve yaklaşık ölçüleri hesaplanabilen bir limandır. Mendireğin inşa edildiği alanın ve mendireğin doğrultusunun, bölgedehâkim olan kuzey rüzgârlarını engelleyerek antik çağ gemilerine hem barınak hem de yükleme boşaltma olanağı sunduğu anlaşılmaktadır. Ait olduğu dönem, bulunduğu konum, yapım tekniği ve plan şeması açısından gerek antik çağ Karadeniz Limanları gerekse antik çağ limanları için önemli bir örnek olan mendireğin eldeki veriler doğrultusunda büyük oranda restitüsyonu yapılabilmektedir

Anahtar Kelimeler

• Karadeniz, Bithynia, Antik Liman, Kalpe, Mendirek, Pozzolona.

Port of Kalpe in the Bithynian Region

Öz

The ancient port of Kalpe is located in the Black Sea coast of Bithynia (in the Kocaeli Province, Kandıra town of Kerpe). “Kalpe Harbour” (κάλπη) was initially mentioned in the Anabasis of Xenophon. Today, the blocks of the breakwater construction are distributed in the north end of the Bay of Kerpe and are partially on land being mostly submerged; they are spread over a wide area of approximately 80 m. in length and 36 m. in width. However, five in situ stone blocks rest on the bedrock on the shore; furthermore the breakwater blocks under the sourrounding wall of the modern teahouse on the shore are also in situ. This port in the northeastern end of the Kerpe bay was constructed in the protruding end of the mainland in northeast - southwest direction. Although not well preserved, in the light of available data the architecture, building techniques and the approximate measures of the port of Kalpe can be calculated. The area of construction and the run of the breakwater was planned to serve the loading and unloading of ancient ships by preventing the prevailing northern winds in the region and offering shelter at the same time. In terms of the period to which it belongs, its location and its building technique this port forms an important example for the ancient ports and for the ports of the Black Sea where as the restitution of its breakwater can be largely undertaken in line with the available data.

Anahtar Kelimeler

• Black Sea, Bithynia, Ancient Port, Kalpe, Mole, Pozzolona.