Yıl 2019, Cilt , Sayı 27, Sayfalar 331 - 344 2019-07-25

OLBA AKROPOLIS KAZILARINDAN CAM PENDANT

Emel ERTEN [1]


Mersin Silifke Olba akropolisinde 2017 yılı kazılarında dolgu toprağı içinde bulunan cam pendant cam çalışmalarında iyi tanınan bir grubun üyesidir. Çubuğa sarma yöntemi ile üretilen ve başta çeşitli insan tipleri olmak üzere hayvanların, minyatür vazoların (amphora, oinochoe vb.) tasvir edildiği bu cam pendantlar MÖ 7. yüzyıl ile 3. yüzyıl arasındaki dönemde eski dünyada oldukça geniş bir yayılım gösterirler. Hatta kimi örneklerinin tarihleri MÖ 1. yüzyıla dek olan daha geç kontekstler içinde de yer aldıkları bilinmektedir. Nazara karşı, dönemin giyim tarzının bir unsuru, ölü hediyeleri  ya da kült yerlerinde birer adak eşyası olarak kullanıldıkları arkeolojik verilerle belirlenen bu cam  pendantlar, genellikle Fenike-Kartaca kökenli eserler olarak tanımlanırlar. Ancak, onların gösterdiği yayılım (başta Fenike kıyı bölgesi ve Kartaca olmakla birlikte, Anadolu, Kıbrıs, Mısır, Rhodos, Güney İtalya/Sicilya, İspanya, Fransa, İsviçre, Adriyatik kıyısı, Güney Rusya) bu pendantların çok geniş bir coğrafyada tanındığını ve talep gördüğünü göstermektedir. Son yıllarda yapılan çalışmalar sonucunda, söz konusu pendantların birçok örneğine Anadolu’da da rastlanmış bulunmaktadır. Özellikle kazı buluntusu olanlar önem ve değer taşımakta; ancak çeşitli müze koleksiyonlarında da (genellikle buluntu yerleri bilinmeyen eserler olarak) bu tipin örneklerine rastlanmaktadır. Olba akropolis buluntusu cam pendant, konu ile ilgili olarak yapılan tipolojik çalışmalar bağlamında incelendiğinde, ait olduğu genel grubun (çubuğa sarma cam pendantlar) geç serileri içinde yer alan bir eserdir. Burada tasvir edilen başın bir kadını temsil ettiği kabul edilmekte, başında iki ayrı kumaşın burulması ile oluşturulan, koyu mavi ve sarı camdan bir bant (türban) bulunmaktadır. Kiremit rengi camın kullanıldığı yüz detayları (gözler dışında) camın  sıcakken  işlenmesi (alet yardımıyla ya da kalıba bastırılarak) sonucunda oluşturulmuştur. Gözler ise, koyu mavi/siyah camın aplike edilmesiyle işlenmiştir. Bu tipin eskiden beri bilinen Fenike/Kartaca kökenli cam pendant tipinin Hellenize olmuş bir geç versiyonu olarak değerlendirilmesi olasıdır. Benzer bir cam pendant örneğine yine bir Cilicia merkezi olan Tarsus Gözlükule’de Hellenistik kültür katlarında rastlanmış olması dikkat çekicidir. Yine coğrafi olarak yakın olan Kıbrıs’ta Idalion’da da benzer bir cam pendant tespit edilmiştir. Bunların dışında, Mısır, İspanya, Kuzey Karadeniz, Rhodos, Kartaca, Sardinia Adası gibi daha uzak konumlarda da aynı tipin örnekleri bulunmaktadır.  Olba akropolis buluntusu cam pendant paralel örnekleri ışığında değerlendirildiğinde, MÖ 3. yüzyıla tarihlenmesi mümkün olan bir eserdir. Olasılıkla güneyden, Akdeniz kıyı bölgesinden kente ulaşan bu cam pendantın Olba’da ele geçmiş olması, kentin o zamanın dünyasını biçimlendiren ortak Hellenistik kültürün ürünlerinden haberdar bulunduğunu; bu yeni kültürel sentezden nasibini almakta olduğunu ortaya koymaktadır

Cilicia, Dağlık Cilicia
  • Aubet 1997 Aubet, M. E., The Phoenicians and the West Politics-Colonies and Trade, Cambridge. Barag 1985 Barag, D., Catalogue of Western Asiatic Glass in the British Museum, London. Bass 1967 Bass, G. F., “Cape Gelidonya: A Bronze Age Shipwreck”, Transactions of the American Philosophical Society, Vol. 57, Part 8, Philadelphia.
Birincil Dil tr
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-3295-3610
Yazar: Emel ERTEN
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 25 Temmuz 2019

Bibtex @araştırma makalesi { olba596590, journal = {OLBA}, issn = {1301-7667}, address = {Mersin Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, 33 342 Çiftlikköy Kampüsü - YENİŞEHİR / MERSİN}, publisher = {Mersin Üniversitesi}, year = {2019}, volume = {}, pages = {331 - 344}, doi = {}, title = {OLBA AKROPOLIS KAZILARINDAN CAM PENDANT}, key = {cite}, author = {ERTEN, Emel} }
APA ERTEN, E . (2019). OLBA AKROPOLIS KAZILARINDAN CAM PENDANT. OLBA , (27) , 331-344 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/olba/issue/47315/596590
MLA ERTEN, E . "OLBA AKROPOLIS KAZILARINDAN CAM PENDANT". OLBA (2019 ): 331-344 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/olba/issue/47315/596590>
Chicago ERTEN, E . "OLBA AKROPOLIS KAZILARINDAN CAM PENDANT". OLBA (2019 ): 331-344
RIS TY - JOUR T1 - OLBA AKROPOLIS KAZILARINDAN CAM PENDANT AU - Emel ERTEN Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - OLBA JF - Journal JO - JOR SP - 331 EP - 344 VL - IS - 27 SN - 1301-7667- M3 - UR - Y2 - 2018 ER -
EndNote %0 OLBA OLBA AKROPOLIS KAZILARINDAN CAM PENDANT %A Emel ERTEN %T OLBA AKROPOLIS KAZILARINDAN CAM PENDANT %D 2019 %J OLBA %P 1301-7667- %V %N 27 %R %U
ISNAD ERTEN, Emel . "OLBA AKROPOLIS KAZILARINDAN CAM PENDANT". OLBA / 27 (Temmuz 2019): 331-344 .
AMA ERTEN E . OLBA AKROPOLIS KAZILARINDAN CAM PENDANT. Yok. 2019; (27): 331-344.
Vancouver ERTEN E . OLBA AKROPOLIS KAZILARINDAN CAM PENDANT. OLBA. 2019; (27): 344-331.