Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişsel Yazma Farkındalık Düzeylerinin Ölçülmesi: Bir Literatür İnceleme ve Ölçek Geliştirme Çalışması
Öz
Üstbiliş, yazmanın önemli bir unsurudur. Bu unsur, öğrenenlerin yazmadaki bilişsel süreçlerle ilgili bilgi sahibi olma ve bu süreçleri kontrol edebilme yetkinliklerini içermektedir. Bu yetkinliğin düzeyine ve zaman içindeki gelişimine yönelik anlayış geliştirebilmenin ilk adımı ise üstbilişselliğin ölçülmesidir. Bu noktada çalışmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin yazmayla ilgili üstbilişsel farkındalıklarının belirlenmesinde kullanılabilecek “Üstbilişsel Yazma Farkındalığı Ölçeği”nin (ÜYFÖ) geliştirilmesidir. Bu kapsamda çalışma, iki aşamalı olarak yapılandırılmıştır. Birinci aşamada üstbiliş ve yazma eksenindeki birtakım kuramsal açıklamalara; ikinci bölümde ise ölçek geliştirme süreciyle ilgili tanıtıcı bilgilere yer verilmiştir. Ortaokul düzeyinde öğrenim gören 384 katılımcıdan elde edilen veriler üzerinde yapılan açımlayıcı faktör analizi sonuçları, ÜYFÖ’nün faktör yükü .336 ile .724 arasında değişen 23 maddeden ve beş faktörden oluştuğunu ortaya koymuştur. Bu faktörler “bildirime dayalı bilgi”, “yöntemsel bilgi”, “koşulsal bilgi”, “planlama” ve “izleme-değerlendirme-hata ayıklama” olarak belirlenmiştir. Ölçeğin beş faktörlü desende açıkladığı toplam varyans %52.36’dır. Yapılan doğrulayıcı faktör analizinin sonucunda elde edilen uyum indeksleri (χ2/df =1.53, RMSEA=.037, CFI=.94, AGFI=.911 SRMR=.041) modelin verilerle uyum içinde olduğunu göstermiştir. Güvenirlik analizinde ölçeğin tamamı için Cronbach Alpha değeri .883 olarak tespit edilmiştir. Ölçeğin boyutlarından “bildirime dayalı bilgi” .599; “yöntemsel bilgi” .601; “koşulsal bilgi” .603; “planlama” .699 “izleme, değerlendirme ve hata ayıklama” .610 Alpha değerine sahiptir. Bu veriler ÜYFÖ’nün ortaokul öğrencilerinin yazmaya yönelik üstbilişsel farkındalıklarının belirlenmesinde geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olarak kullanılabileceğini ortaya koymuştur.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akın, A., Abacı, R. ve Çetin, B. (2007). Bilişötesi Farkındalık Envanteri’nin Türkçe formunun geçerlik ve güvenirlik çalışması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 7(2), 655-680.
- Altındağ M. ve N. Senemoğlu (2013) Yürütücü Biliş Becerileri Ölçeği. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 28(1), 15-26.
- Aydın, İ. S., İnnalı, H. Ö. ve Uyumaz, G. (2017). Üstbilişsel Yazma Stratejileri Farkındalık Ölçeği’nin geliştirilmesi ve psikometrik özelliklerinin belirlenmesi. Turkish Studies, 12(25), 169-192. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.12198
- Aydın, U. ve Ubuz, B. (2010). Turkish version of the Junior Metacognitive Awareness Inventory: The validation study. TED Education and Science, 35(157), 32–47.
- Baker, L., & Brown, A. L. (1984). Metacognitive skills of reading. In D. Pearson, R. Barr, M. Kamil, & P. Mosenthal (Eds.), Handbook of reading research (pp. 353-394). New York: Academic.
- Balçıkanlı, C. (2011). Metacoginitive Awareness Inventory for Teachers. Electronic Journal of Research in Educational Psychology, 9(3), 1309-1332.
- Balta, E. E. (2018). The relationships among writing skills, writing anxiety and metacognitive awareness. Canadian Center of Science and Education Journal of Education and Learning, 7(3), 233-241. http://doi.org/10.5539/jel.v7n3p233
- Baş, F. ve Özturan Sağırlı, M. (2017). Türkiye’de eğitim alanında üstbiliş odaklı yapılan makalelere yönelik bir içerik analizi. TED Eğitim ve Bilim, 192, 1-33. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2017.7115
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Alan Eğitimleri
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
31 Aralık 2020
Gönderilme Tarihi
4 Ağustos 2020
Kabul Tarihi
6 Kasım 2020
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2020 Cilt: 39 Sayı: 2
APA
Kansızoğlu, H. B. (2020). Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişsel Yazma Farkındalık Düzeylerinin Ölçülmesi: Bir Literatür İnceleme ve Ölçek Geliştirme Çalışması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(2), 123-152. https://doi.org/10.7822/omuefd.777043
AMA
1.Kansızoğlu HB. Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişsel Yazma Farkındalık Düzeylerinin Ölçülmesi: Bir Literatür İnceleme ve Ölçek Geliştirme Çalışması. OMÜ EFD. 2020;39(2):123-152. doi:10.7822/omuefd.777043
Chicago
Kansızoğlu, Hasan Basri. 2020. “Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişsel Yazma Farkındalık Düzeylerinin Ölçülmesi: Bir Literatür İnceleme ve Ölçek Geliştirme Çalışması”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 39 (2): 123-52. https://doi.org/10.7822/omuefd.777043.
EndNote
Kansızoğlu HB (01 Aralık 2020) Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişsel Yazma Farkındalık Düzeylerinin Ölçülmesi: Bir Literatür İnceleme ve Ölçek Geliştirme Çalışması. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 39 2 123–152.
IEEE
[1]H. B. Kansızoğlu, “Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişsel Yazma Farkındalık Düzeylerinin Ölçülmesi: Bir Literatür İnceleme ve Ölçek Geliştirme Çalışması”, OMÜ EFD, c. 39, sy 2, ss. 123–152, Ara. 2020, doi: 10.7822/omuefd.777043.
ISNAD
Kansızoğlu, Hasan Basri. “Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişsel Yazma Farkındalık Düzeylerinin Ölçülmesi: Bir Literatür İnceleme ve Ölçek Geliştirme Çalışması”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 39/2 (01 Aralık 2020): 123-152. https://doi.org/10.7822/omuefd.777043.
JAMA
1.Kansızoğlu HB. Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişsel Yazma Farkındalık Düzeylerinin Ölçülmesi: Bir Literatür İnceleme ve Ölçek Geliştirme Çalışması. OMÜ EFD. 2020;39:123–152.
MLA
Kansızoğlu, Hasan Basri. “Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişsel Yazma Farkındalık Düzeylerinin Ölçülmesi: Bir Literatür İnceleme ve Ölçek Geliştirme Çalışması”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 39, sy 2, Aralık 2020, ss. 123-52, doi:10.7822/omuefd.777043.
Vancouver
1.Hasan Basri Kansızoğlu. Ortaokul Öğrencilerinin Üstbilişsel Yazma Farkındalık Düzeylerinin Ölçülmesi: Bir Literatür İnceleme ve Ölçek Geliştirme Çalışması. OMÜ EFD. 01 Aralık 2020;39(2):123-52. doi:10.7822/omuefd.777043