Ortaöğretim Öğrencilerinin Okul Rehberlik Servisinden Yararlanma Düzeylerinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırma, ortaöğretim kademesindeki öğrencilerin okul rehberlik ve psikolojik danışmanlık servislerinden yararlanma düzeylerini belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın örneklemini, Siirt ili Merkez ilçesinde ortaöğretim kademesinde öğrenim görmekte olan 673 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; “Kişisel Bilgi Formu” ve Oran (2013) tarafından geliştirilen “Öğrenci Anketi” kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre öğrencilerin PDR servisinden yararlanma alt boyutlarına göre en çok katılım gösterdikleri alt boyut “PDR servisini ihtiyaç olarak görme”; en az katılım gösterdikleri ise “PDR servisine çevreden çekinmeden kendi istekleriyle gitme” alt boyutudur. Cinsiyet değişkenine göre bir alt boyutta anlamlı bir farklılık tespit edilirken, lise türü değişkenine göre beş alt boyutta anlamlı farklılıklar belirlenmiştir. Buna karşılık, sınıf düzeyi değişkenine göre ise herhangi bir anlamlı farklılık saptanmamıştır.

Anahtar Kelimeler

• ortaöğretim
• rehberlik hizmetleri
• rehberlik ve psikolojik danışmanlık.

Investigation of High School Students’ Levels of Benefiting from School Counseling Service

Öz

This study aimed to examine the extent to which secondary school students benefit from school guidance and psychological counseling services. The sample of the study consists of 673 students enrolled in secondary education institutions in the central district of Siirt province. Data were collected using a Personal Information Form and the Student Questionnaire developed by Oran (2013). According to the research findings, among the sub-dimensions of students’ utilization of guidance and psychological counseling services, the sub-dimension with the highest level of participation was “perceiving the counseling service as a necessity,” whereas the sub-dimension with the lowest level of participation was “voluntarily seeking the counseling service without hesitation from others.”. While a statistically significant difference was identified in one sub-dimension according to the gender variable, statistically significant differences were found in five sub-dimensions based on school type. In contrast, no statistically significant differences were detected according to grade level.

Anahtar Kelimeler

• Secondary education
• guidance services
• guidance and psychological counseling.

Kaynakça

1. Akbaba, A. & Batikan T. (2016). Okul yönetici ve sınıf rehber öğretmenlerinin okullardaki rehberlik servisleri hakkındaki görüşleri: Van örneği. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı. 11, 89-122.
2. Akyıl, Y. (2024). Lise öğrencilerinin okul psikolojik danışmanlığı ve rehberlik servisi bakış açıları üzerine metaforik bir inceleme. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 505-522. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2024..-1322858
3. Ayyıldız, M. (2018). 10.sınıf rehberlik programı kazanımlarına ulaşma düzeylerine ilişkin öğrenci görüşleri [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Düzce Üniversitesi.
4. Bakırcıoğlu, R. (2005). Rehberlik ve psikolojik danışma. Pegem Akademi.
5. Bingöl, B. (2019). 11.sınıf rehberlik programının öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Siirt Üniversitesi.
6. Büyüköztürk, Ş. (2011). Veri analizi el kitabı. Pegem Akademi Yayıncılık.
7. Cengiz Demir, Y., (2018). Ortaöğretim öğrencilerinin rehberlik dersine ve rehberlik çalışmalarına ilişkin algılarının belirlenmesi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bülent Ecevit Üniversitesi.
8. Chireshe, R. (2006). An assessment of the effectiveness of school guidance and counselling services in Zimbabwean secondary schools. [Unpublished Doctoral Dissertation]. University of South Africa. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. Erlbaum.

9. Çam, S. (2024). Okullarda Rehberlik Hizmet Alanlar-Birimleri. G. Can (Ed.), Psikolojik danışma ve rehberlik (s. 54-79). Pegem Akademi.
10. Çetinkaya Yıldız, E., Derin, S. & Boran, M. (2018). Ortaokul ve lise öğrencilerinin psikolojik danışma ve rehberlik ihtiyaçları. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 47, 57-84.
11. Çetinkaya, B. (2019). Rehberlikte Temel Kavramlar. B. Aydın (Ed.), Rehberlik (s. 2-35). Pegem Yayıncılık. Çivicioğlu, M. (2016). Ortaöğretim rehberlik programının öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bülent Ecevit Üniversitesi.
12. Donat Bacıoğlu, S., Onat Kocabıyık, O. & Malkoç, A. (2017). Rehberlik ve psikolojik danışmanlık öğrencilerinin okullardaki rehberlik servisini değerlendirmeleri. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Dergisi, 7(48), 45-62.
13. Dölek, E. (2019). Üç farklı Lise Türünde Sunulan Rehberlik ve Psikolojik Danışma Hizmetlerinin İncelenmesi: Mersin İli, Yenişehir Örneği [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Çağ Üniversitesi.
14. Erkan, S. (2014). Rehberlik Nedir?. Y. Kuzgun (Ed.), İlköğretimde rehberlik (s. 1-11). Nobel Yayınevi.
15. Eşen, R. (2009). 10. Sınıf rehberlik programının (sınıf öğretmenleri için) rehber öğretmen görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Selçuk Üniversitesi.
16. Evram, G., Akıntuğ, Y., & Baysen, E. (2019). Ortaöğretim kurumlarındaki rehber öğretmenlerin psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerine ilişkin yeterlik algıları. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 47, 116-133.
17. Fox, C., & Butler, I. (2007). If you don't want to tell anyone else you can tell her: young people's views on school counselling. British Journal of Guidance & Counselling, 35(1), 97–114.
18. Genç, S. (2019). Liselerdeki Psikolojik Danışma ve Rehberlik Servisinin Etkililiğinin İncelenmesi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Nişantaşı Üniversitesi.
19. George, D. & Mallery, P. (2010). SPSS for Windows step by step: a simple guide and reference. Pearson. Güvendi, M. (2000). İlköğretim okulları ikinci kademesinde yürütülmekte olan rehberlik etkinlikleri ve öğrenci beklentilerine ilişkin bir araştırma. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(8), 51-60.
20. İçtüzer, E. (2017). Ortaöğretim kurumlarında yürütülen psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerinin değerlendirilmesi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi.
21. Johnson, J., Rochkind, J. & Ott, A. (2010). Why guidance counseling needs to change. Educational Leadership. 67(7), 74-79.
22. Karataş, Z., & Şahin Baltacı, H. (2013). Ortaöğretim kurumlarında yürütülen psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerine yönelik okul müdürü, sınıf rehber öğretmeni, öğrenci ve okul rehber öğretmeninin (psikolojik danışman) görüşlerinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi (KEFAD), 14(2), 427-460.
23. Kaya, M., & Yıldırım, T. (2017). Liselerde çalışan psikolojik danışmanların okullarda yaşanan kriz durumlarına ilişkin algıları. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6(2), 835-857. https://doi.org/10.15869/itobiad.306505
24. Kepçeoğlu, M. (2010). Psikolojik danışma ve rehberlik. Alkım.
25. Khan, S. B. (2010). Need assessment on the provısıon of guıdance servıces at hıgh school level ın Pakistan. International Journal of Academic Research, 2(6), 483-486.
26. Kılıç, S. (2013). Örnekleme yöntemleri. Journal of Mood Disorders, 3(1), 44-46.
27. Kılıç, S. (2016). Cronbach’ın alfa güvenirlik katsayısı. Journal of Mood Disorders, 6(1), 47-48.
28. Kiye, S. (2024). Psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri: tarihi gelişimi, modelleri ve programı. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(1), 601-629. https://doi.org/10.17152/gefad.1372539
29. Kuzgun Y. (2014). Rehberlik ve psikolojik danışma. Nobel Akademik Yayıncılık.
30. MEB. (2014). Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumları Yönetici ve Öğretmenlerinin Norm Kadrolarına İlişkin Yönetmelik. Resmî Gazete: 29034. Tarih: 18/06/2014.
31. Meşeci, F., & Dinçer, D., & Çırakoğlu, B. (2006). İlköğretim ve ortaöğretim öğrencilerinin okul psikolojik danışma ve rehberlik servisine ve çalışanlarına yönelik algıları. Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2), 175–86.
32. Modo, F., Sanni, K., Uwah, C., & Mogbo I. (2013). Guidance and counseling services in secondary school as coping strategy for ımproved academic performance of students in Akwa Ibom state, Nigeria. Research on Humanities and Social Sciences, 3(4), 43-48.
33. Nas, E. (2019). Bir metafor çalışması: Öğrencilerin rehberlik servisine ilişkin algıları. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 291-301.
34. Oran, B., (2013). Dokuzuncu sınıf öğrencilerinin okul psikolojik danışma ve rehberlik servisinden yararlanma düzeylerinin belirlenmesi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Atatürk Üniversitesi.
35. Ortaöğretim Genel Müdürlüğü (2015). Türk Eğitim Sistemi ve Ortaöğretim. Özdaş F., E., Akpınar, B., Batdı V., Karahan O., & Yıldırım B. (2014). The whole human being paradigm and holistic curriculum approach. New Prespective in Science Education, 3, 17-22.
36. Peker, A. (2008). Farklı liselerdeki öğrenci, öğretmen ve yöneticilerin rehberlik beklentilerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Erzurum.
37. Poyraz, C. (2007). Orta dereceli okullarda yürütülen rehberlik hizmetleri üzerine bir araştırma [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
38. Soykatırcı, M. (2004). Ergenlik dönemindeki öğrencilerin okullardaki psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerine bakış açıları [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Erciyes Üniversitesi.
39. Şahin, E. (2006). Ortaöğretim rehberlik çalışmalarının üniversitedeki alan seçimine etkisi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
40. Tagay, Ö., & Çakar, F. S. (2017). Okullarda yürütülen psikolojik danışma ve rehberlik hizmetlerine ilişkin okul psikolojik danışmanlarının görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 1168-1186.
41. Tatlıoğlu, K. (2011). Rehberlik ve psikolojik danışmanlık servisinden beklentiler üzerine bir araştırma. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(2), 79-102.
42. Topcu, Ç. (2014). 9. Sınıf rehberlik programının öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Bülent Ecevit Üniversitesi.
43. Turan, F. (2009). Lise öğrencilerinin rehberlik servisine tutumlarının kendini açma davranışı açısından incelenmesi [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Atatürk Üniversitesi.
44. Turgut, S., (2005). Ortaöğretim ilköğretim 8. Sınıf öğrencilerinin rehberlik programından yararlanma düzeyleri arasındaki farkı etkileyen bazı faktörler [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Uludağ Üniversitesi.
45. Tuzcuoğlu, N. (1995). İlkokullarda rehberlik servislerinden beklentiler ve rehberlik servisinin öğrenciler üzerindeki etkisi [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi.
46. Yeşilyaprak, B. (2013). 21. Yüzyılda eğitimde rehberlik hizmetleri. Nobel Akademik Yayıncılık.
47. Yüksel-Şahin, F. (2008). Ortaöğretimdeki öğrenci görüşlerine göre psikolojik danışma ve rehberlik (PDR) hizmetlerinin değerlendirilmesi. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi, 5(2), 1-26.