Çevrenin Korunmasında Türkiye’nin Rolü: Uluslararası Yükümlülükler ve Ulusal Düzenlemeler
Öz
Bu çalışma, Türkiye’nin çevrenin korunmasına yönelik ulusal ve uluslararası düzeydeki politikalarını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Doküman analizi yöntemiyle yapılan değerlendirmede, Türkiye’nin çeşitli yasal düzenlemeler gerçekleştirdiği ve uluslararası anlaşmalarla sera gazı emisyonlarını azaltma taahhüdünde bulunduğu görülmüştür. Ancak 2025 yılında yürürlüğe giren İklim Kanunu’nun, çevresel kaygılardan çok Avrupa Birliği’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’ndan (SKDM) olumsuz etkilenmemek amacıyla hazırlandığı anlaşılmaktadır. Türkiye, karbon fiyatlama aracı olarak Emisyon Ticaret Sistemi’ni (ETS) benimsemiştir. Türkiye’de doğrudan karbon vergisi olmasa da dolaylı olarak vergiler aracılığıyla bir fiyatlama yapmaktadır. Ancak bu durum vergi adaletine zarar vermektedir. Çalışma sonucunda, Türkiye’nin çevreyi koruma politikalarını daha somut, ölçülebilir ve zaman çizelgesine bağlanmış hedeflerle desteklemesi gerektiği anlaşılmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Emisyon Ticaret Sistemi, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması, İklim Kanunu, Paris Anlaşması, Çevre Sorunları.
Destekleyen Kurum
Max Planck Vergi Hukuku ve Kamu Maliyesi Enstitüsü İşletme ve Vergi Hukuku Anabilim Dalı
Kaynakça
- Aşıcı, A. A. (2024, Şubat). Türkiye’nin emisyon ticaret sisteminin bir ön analizi. Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi Stiftung Mercator Girişimi, 1-12. [Çevrim-içi: https://ipc.sabanciuniv.edu/Content/Images/CKeditorImages/20240221-14021297.pdf], Erişim tarihi: 14.07.2025.
- Bardan, R. (12.01.2023). NASA says 2022 fifth warmest year on record, warming trend continues. [Available online at: https://www.nasa.gov/news-release/nasa-says-2022-fifth-warmest-year-on-record-warming-trend-continues/], Retrieved on June 20, 2025.
- Bardan, R. (12.01.2024). NASA analysis confirms 2023 as warmest year on record. [Available online at: https://www.nasa.gov/news-release/nasa-analysis-confirms-2023-as-warmest-year-on-record/], Retrieved on June 20, 2025.
- Bardan, R. (10.01.2025). Temperatures rising: NASA confirms 2024 warmest year on record. [Available online at: https://www.nasa.gov/news-release/temperatures-rising-nasa-confirms-2024-warmest-year-on-record/], Retrieved on June 20, 2025.
- Bundesverfassungsgericht. (2021). Constitutional complaints against the Federal Climate Change Act partially successful. [Available online at: https://www.bundesverfassungsgericht.de/SharedDocs/Pressemitteilungen/EN/2021/bvg21-031.html] Retrieved on June 20, 2025.
- Energy & Climate Intelligence Unit. (2025). Net zero emissions race net zero scorecard. [Available online at: https://eciu.net/netzerotracker] Retrieved on July 11, 2025.
- European Commission (2024). GHG emissions of all world countries. [Available online at: https://unfccc.int/process/parties-non-party-stakeholders/parties-convention-and-observer-states] Retrieved on June 20, 2025.
- European Commission (2024). The European Green Deal striving to be the first climate-neutral continent. [Available online at: https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/priorities-2019-2024/european-green-deal_en] Retrieved on July 14, 2025.
- European Court of Human Rights (2024). Verein KlimaSeniorinnen Schweiz and Others v. Switzerland Application No. 53600/20. [Available online at: https://hudoc.echr.coe.int/eng/#{%22documentcollectionid2%22:[%22GRANDCHAMBER%22,%22CHAMBER%22]}] Retrieved on September 09, 2025.
- Intergovernmental Panel on Climate Change. (2019). Global warming of 1.5°C. An IPCC special report on the impacts of global warming of 1.5°C above pre-industrial levels and related global greenhouse gas emission pathways, in the context of strengthening the global response to the threat of climate change, sustainable development, and efforts to eradicate poverty. Masson-Delmotte, V., P. Zhai, H.-O. Pörtner, D. Roberts, J. Skea, P.R. Shukla, et.al. (Eds.), Cambridge, UK and New York, NY USA: Cambridge University Press. https://doi.org/ 10.1017/9781009157940.