Competition-Stability Relationship in Islamic Banks: Random Forest Algorithm Findings

Yıl 2026, Cilt: 13 Sayı: 1, 153 - 177, 13.01.2026

Mustafa Çelik

https://doi.org/10.17541/optimum.1762662

Öz

The competitive landscape of the Turkish Islamic banking sector has undergone a significant transformation in recent years. This has made the sector an interesting research area for testing the competition-stability relationship, a topic frequently discussed in banking literature. To this end, the study aims to examine the competition-stability relationship in the Turkish Islamic banking sector. For this purpose, quarterly sectoral data covering the period from 2009Q1 to 2025Q1 are analyzed using the Random Forest algorithm. According to the analysis results, insufficient/low competition in the Islamic banking sector increases the sector's fragility. These vulnerabilities manifest themselves in indicators such as credit risk, capital adequacy, and credit appetite. It is observed that there is no relationship between competition and stability indicators such as liquidity, foreign exchange position, and profitability. The findings highlight the importance of implementing policies that encourage new bank entries and limit market concentration in the participation banking sector. Moreover, the findings indicate that surpassing certain threshold levels of competition leads to differentiated effects on financial stability indicators. Therefore, it is recommended that regulators consider competition as a strategic policy instrument, taking optimal levels into account.

Anahtar Kelimeler

Islamic Banking , Competition , Financial Stability , Random Forest

Katılım Bankalarında Rekabet-İstikrar İlişkisi: Rastgele Ormanlar Algoritması Bulguları

Öz

Türk katılım bankacılığı sektörünün rekabet yapısı, son dönemde önemli bir dönüşüm geçirmiştir. Bu durum, bankacılık literatüründe zaman zaman yer bulan rekabet-istikrar ilişkisinin test edilmesi için sektörü ilgi çekici bir araştırma alanı haline getirmiştir. Çalışma bu kapsamda, Türkiye’deki katılım bankacılığı sektöründe rekabet ve istikrar arasındaki ilişkiyi incelenmeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda 2009:Ç1-2025:Ç1 arası dönemi kapsayan çeyreklik sektör verileri, Random Forest (Rastgele Ormanlar) algoritması kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, katılım bankacılığı sektöründe eksik/düşük rekabet koşulları, sektörün kırılganlığını artırmaktadır. Söz konusu kırılganlıklar, kredi riski, sermaye yeterliliği ve kredi iştahı gibi göstergelerde kendini göstermektedir. Likidite, döviz pozisyonu ve kârlılık gibi istikrar göstergeleri ile rekabet arasında ise bir ilişkinin bulunmadığı görülmektedir. Elde edilen sonuçlar, katılım bankacılığı sektöründe yeni banka girişlerini teşvik eden ve yoğunlaşmayı sınırlayan politikaların uygulanmasının önemine işaret etmektedir. Ayrıca, bulgular rekabet düzeyinde belirli eşik değerlerin aşılmasıyla istikrar göstergelerinde farklılaşan etkilerin ortaya çıktığını göstermektedir. Bu sebeple düzenleyicilerin rekabeti, optimal seviyeleri gözeten stratejik bir politika aracı olarak ele alması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Katılım Bankacılığı , Rekabet , Finansal İstikrar , Rastgele Ormanlar

Kaynakça

• Abel, S., Le Roux, P., & Mutandwa, L. (2018). Competition and bank stability. International Journal of Economics and Financial Issues, 8(3), 86–94. https://www.econjournals.com/index.php/ijefi/article/view/6259.
• Akins, B., Li, L., Jeffrey, N.G., & Rusticus, T.O. (2016). Bank competition and financial stability: Evidence from the financial crisis. The Journal of Financial and Quantitative Analysis, 51(1), 1-28. https://www.jstor.org/stable/43862306.
• Aksoy, T., Donduran, M. (2020). Türk bankacılığında rekabet ve istikrar. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 57(651), 133-147. https://www.ekonomikyorumlar.com.tr/files/articles/1584977555.pdf.
• Albaity, M., Mallek, R. S., Al-Tamimi, H. A. H., & Noman, A. H. (2020). Does competition lead to financial stability or financial fragility for Islamic and conventional banks? Evidence from the GCC countries. International Journal of Finance & Economics, 26(3), 4706–4722. https://doi.org/10.1002/ijfe.2037.
• Altmann, A., Toloşi, L., Sander, O., & Lengauer, T. (2010). Permutation importance: a corrected feature importance measure. Bioinformatics, 26(10), 1340–1347. https://doi.org/10.1093/bioinformatics/btq134.
• Bafra, E. (2016). İslami bankacılıkta sukuk (kira sertifikaları) ve uygulaması (1. Baskı). Ankara: Seçkin Kitabevi. Balkan, İ. (2024). Türkiye’de katılım bankacılığı sektörünün gelişimi ve piyasa yapısının analizi. Journal of Islamic Research, 35(1), 92-109. https://doi.org/10.62862/isar.2024-101443.
• Beck, T., Demirgüç-Kunt, A., & Levine, R. (2006). Bank concentration, competition, and crises: First results. Journal of Banking & Finance, 30(5), 1581-1603. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2005.05.010.
• Berger, A. N., Klapper, L. F., & Turk-Ariss, R. (2017). Bank competition and financial stability. J. A. Bikker ve L. Spierdijk (Ed.), Handbook of Competition in Banking and Finance (s. 185–204). Edward Elgar Publishing. https://doi.org/10.4337/9781785363306.00018.
• Bishnoi, I., & Mallik, N. S. (2024). Bank competition and financial stability relationship in India: Post-bank consolidation analysis. Global Business Review, (Yayım Sürecinde). https://doi.org/10.1177/09721509241263745.
• Boyd, J. & De Nicolo, G. (2005) The theory of bank risk-taking and competition revisited. Journal of Finance, 60, 1329–1342. https://www.jstor.org/stable/3694928.
• Bozkurt, İ., Yıldız, M. (2022). Bireylerin dini sebeplerle finansal dışlanma kararı almalarına etki eden faktörlerin irdelenmesi. Üçüncü Sektör Sosyal Bilimler Dergisi, 57(3), 2331-2346. https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.22.09.1904.
• Bozkurt, İ., Çetinkaya, F. (2024). Türkiye’de işletme faaliyetlerine engel teşkil eden faktörlerin Random Forest algoritması ile irdelenmesi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(2), 515–534. https://doi.org/10.18074/ckuiibfd.1397322.
• Breiman, L. (2001). Random Forests. Machine Learning, 45(1), 5–32. https://doi.org/10.1023/A:1010933404324
• Canbaz, M. (2017). Katılım bankacılığı ve Türkiye’deki gelişimi. F. Kaya (Ed.), Bankacılık Giriş ve İlkeleri (5. Baskı) içinde (s. 149-214). İstanbul: Beta Yayınevi.
• Cheema, A.S., Rashid, A., & Rizwan, F. (2023). The impact of islamic and conventional banking competition on financial stability. Global Economics Review, 8(2), 115-128. https://doi.org/10.31703/ger.2023(VIII-II).09.
• Clark, E., Radić, N., & Sharipova, A. (2018). Bank competition and stability in the CIS markets. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 54, 190–203. https://doi.org/10.1016/j.intfin.2017.12.005.
• Cutler, D. R., Edwards, T. C., Beard, K. H., Cutler, A., Hess, K. T., Gibson, J., & Lawler, J. J. (2007). Random Forests for classification in ecology. Ecology, 88(11), 2783–2792. https://doi.org/10.1890/07-0539.1.
• Çelik, T., Kaplan, M. (2010). Türk bankacılık sektöründe etkinlik ve rekabet: 2002-2007. Sosyoekonomi, 13(13),7-28. https://doi.org/10.17233/se.05313.
• Dutta, K. D., Saha, M. (2021). Nonlinearity of competition-stability nexus: Evidence from Bangladesh. Etikonomi, 20(1), 55 – 66. https://doi.org/10.15408/etk.v20i1.15984.
• Ekinci, R., Kök, R. (2020). Avrupa birliği bankacılık endüstrisinde rekabet ve istikrar ilişkisi: Ticari bankalar üzerine bir deneme. İzmir İktisat Dergisi, 35(4), 879-894. https://doi.org/10.24988/ije.202035414.
• Erfani, G., Vasigh, B. (2018). The impact of the global financial crisis on profitability of the banking industry: a comparative analysis. Economies, 6(4), 66. https://doi.org/10.3390/economies6040066.
• Eyüboğlu, K., Eyüboğlu, S. (2018). Bankacılık sektöründe rekabet ile mali sağlamlık arasındaki ilişkinin incelenmesi: Gelişmekte olan ülkeler için panel ARDL modeli. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi Ve İdari Bilimler Dergisi, 13(3), 219-234. https://doi.org/10.17153/oguiibf.450138.
• Farooq, M., Zaheer, S. (2015). Are Islamic banks more resilient during financial panics? IMF Working Paper, 15/41. https://www.imf.org/external/pubs/ft/wp/2015/wp1541.pdf adresinden erişilmiştir.
• Friedman, J. H. (2001). Greedy function approximation: A gradient boosting machine. Annals of Statistics, 29(5), 1189–1232. https://doi.org/10.1214/aos/1013203451.
• Fu, X., Chen, Y., Yan, J., Chen, Y., & Xu, F. (2023). BGRF: A broad granular Random Forest algorithm. Journal of Intelligent & Fuzzy Systems, 44(4), 8103–8117. https://doi.org/10.3233/JIFS-223960.
• Ghazouani, I., Basty, N. (2023). Is the relationship between bank stability, competition, and intervention quality nonlinear? Evidence from North African countries. African Development Review, 35, 38-51. https://doi.org/10.1111/1467-8268.12682.
• Goetz, M.R. (2018). Competition and bank stability. Journal of Financial Intermediation, (35), 57-69. https://doi.org/10.1016/j.jfi.2017.06.001.
• Hassan, M. K., Ijaz, M. S., & Khan, M. H. (2021). Bank competition–stability relations in Pakistan: A comparison between Islamic and conventional banks. International Journal of Business and Society, 22(2), 532–545. https://doi.org/10.33736/ijbs.3733.2021.
• Hellman, T., Murdoch, K., & Stiglitz, J.E. (1999),Liberalization, moral hazard in banking and prudential regulation: are capital requirements enough? American Economic Review, 90(1), 147-165. https://doi.org/10.1257/aer.90.1.147.
• Ijaz, S., Hassan, A., Tarazi, A., & Fraz, A. (2020). Linking bank competition, financial stability, and economic growth. Journal of Business Economics and Management, 21(1), 200-221. https://doi.org/10.3846/jbem.2020.11761.
• Keeley, M. C. (1990). Deposit insurance, risk, and market power in banking. The American Economic Review, 80(5), 1183–1200. http://www.jstor.org/stable/2006769.
• Khattak, M.A., Ali, M., Hamid, B.A., & Islam, M.U. (2021). Competition, diversification, and stability in the Indonesian banking system. Bulletin of Monetary Economics and Banking, (24), 59-88. https://doi.org/10.21098/bemp.v24i0.1481.
• Korkmaz, Ö., Erer, D., ve Erer, E. (2016). Bankacılık sektöründe yoğunlaşma ile finansal kırılganlıkarasındaki ilişki: Türkiye örneği (2007-2014). Muhasebe ve Finansman Dergisi, (69), 127-146. https://doi.org/10.25095/mufad.396665.
• Liyanagamage, H.D.D.C (2015). Financial stability in a moderately competitive banking market: evidence from the Sri Lankan banking sector. Kelaniya Journal of Management, 4(1), 1-30. https://doi.org/10.4038/kjm.v4i1.7486.
• Mishkin, F.S. (1999) Financial consolidation: dangers and opportunities. Journal of Banking and Finance, 23, 675–691. https://doi.org/10.1016/S0378-4266(98)00084-3.
• Muizzuddin, M., Tandelilin, E., Hanafi, M. M., & Setiyono, B. (2021). Does institutional quality matter in the relationship between competition and bank stability? Evidence from Asia. Journal of Indonesian Economy and Business, 36(3), 283-301. https://doi.org/10.22146/jieb.v36i3.1428.
• Özen, E. (2019). Katılım bankacılığına özgü yatırım araçları ve dünyada katılım bankacılığı (Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi, Bankacılık ve Sigortacılık Enstitüsü). YÖK Tez Merkezi.
• Rhoades, S. A. (1993). The Herfindahl-Hirschman Index. Federal Reserve Bulletin, 79(3), 188–189. https://fraser.stlouisfed.org/title/federal-reserve-bulletin-62/march-1993-604595/herfindahl-hirschman-index-30214 adresinden erişilmiştir.
• Rao-Nicholson, R., Salaber, J. (2016). Impact of the financial crisis on cross border mergers and acquisitions and concentration in the global banking industry. Thunderbird International Business Review, 58(2), 161-173. https://doi.org/10.1002/tie.
• Sarpong-Kumankoma, E., Abor, J.Y., Aboagye, A.Q.Q., & Amidu, M. (2021). Economic freedom, competition and bank stability in Sub-Saharan Africa. International Journal of Productivity and Performance Management, 70 (7): 1510–1527. https://doi.org/10.1108/IJPPM-06-2019-0310.
• Schaeck, K., Cihák, M. (2013). Competition, efficiency, and stability in banking. Financial Management, (43), 215-241. https://doi.org/10.1111/fima.12010.
• Shijaku, G. (2017). Bank stability and competition: Evidence from albanian banking market. Eurasian Journal of Business and Economics, 10(19), 127-154. https://doi.org/10.17015/ejbe.2017.019.07.
• Su, C.W., Qin, M., Rizvi, S.K.A., & Umar, M. (2021). Bank competition in China: a blessing or a curse forfinancial system?. Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 34(1), 1244–1264.https://doi.org/10.1080/1331677X.2020.1820361.
• Taşkın, F. D. (2015). Türk bankacılık sektöründe finansal istikrar-rekabet ilişkisi. Maliye Ve Finans Yazıları, 1(103), 175-204. https://doi.org/10.33203/mfy.307961.
• Swartz, N., Itumeleng, O. (2015). Profit and loss sharing as an offshoot for bank stability: a comparative analysis. International Journal of Business Economics and Management, 2(3), 64-77. https://doi.org/10.18488/journal.62/2015.2.3/68.3.64.77.
• Vives, X. (2010). Competition and stability in banking. University of Navarra Working Paper No. 852. https://www.iese.edu/media/research/pdfs/DI-0852-E.pdf adresinden erişilmiştir.
• White, E.N. (1986). Before the Glass-Steagall Act: An analysis of the investment banking activities of national banks. Explorations in Economic History, 23(1), 33-55. https://doi.org/10.1016/0014-4983(86)90018-5.
• Yıldırım, O. (2020). Türk Bankacılık Sistemi (4. Baskı). Ankara: Seçkin Kitabevi.
• Yılmaz, H. N. (2010). Türkiye’de katılım bankaları alanında yaşanan gelişmeler ve müşteri memnuniyeti: Türkiye Finans Katılım Bankası örneği (Yüksek lisans tezi, Dumlupınar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü). YÖK Tez Merkezi.